Prawo budowlane. Znamy najnowszą wersję nowelizacji Prawa budowlanego

2019-08-02 15:42 Marek Wielgo / Monika Czechowska
prawo budowlane
Autor: http://thinkstockphotos.com/

Nowe Prawo budowlane będzie proobywatelskie, deregulacyjne, wolnościowe - czytamy na stronie Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju. Pakiet zmian w Prawie budowlanym przyjął właśnie Stały Komitet Rady Ministrów. Zmiany w Prawie budowlanym mają m.in. zapewnić prostsze i szybsze procedury. Innego zdania jest PIIB. Inżynierowie budownictwa zarzucają ministerstwu ignorancję i proszą o opamiętanie.

Najważniejsze zmiany w nowym Prawie budowlanym

Ostatnia wersja nowelizacji Prawa budowlanego ma datę 6 czerwca 2019 (poprzednia była z 8 kwietnia) i na stronę Rządowego Centrum Legislacji trafiła 2 lipca. Twórcom dokumentu zależy przede wszystkim na uproszczeniu i przyspieszeniu procesu inwestycyjno-budowlanego oraz zapewnieniu większej stabilności podejmowanych w nim rozstrzygnięć. Poniżej sygnalizujemy najważniejsze zmiany w przepisach.

  • Podział projektu budowlanego na projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany oraz projekt techniczny. Rozwiązanie ma skrócić czas wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę lub przyjęcie zgłoszenia wraz z projektem.
  • Zmiany w zakresie uzyskiwania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej będzie mógł samodzielnie zdecydować o udzieleniu zgody lub odmowie udzielenia zgody na odstępstwo, gdyż najlepiej zna stan prawny i faktyczny danej sprawy. Obecnie zgodę na odstępstwo wydaje minister.
  • Zmiana ułatwiająca inwestorom ustalenie, jakie roboty budowlane wymagają dokonania zgłoszenia zamiast uzyskania pozwolenia na budowę, a jakie nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia. W ustawie stworzono katalogi robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oparty na obecnych rozwiązaniach w tym zakresie,  wprowadzając modyfikacje uproszczające proces inwestycyjno-budowlany. Wprowadzono też katalog obiektów, których budowa wymaga zgłoszenia do organu architektoniczno-budowlanego. Dotychczasowe brzmienie przepisu wyszczególniało budowy zwolnione z obowiązku uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, bez określenia czy dana budowa podlega zgłoszeniu.
  • Uaktualniono pojęcia dotyczące projektu budowlanego oraz zmieniono wymaganą liczbę projektów  dołączanych do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Do wniosku będą dołączane trzy egzemplarze projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektonicznego-budowlanego. Projekt techniczny nie jest zatwierdzany w decyzji o pozwoleniu na budowę, dlatego też nie będzie konieczny na tym etapie. 
  • Łagodzi się wymogi związane z dokonaniem legalnego odstąpienia od projektu budowlanego w sytuacji budowy realizowanej na zgłoszenie. Obowiązująca obecnie konieczność uzyskania pozwolenia na budowę przy zamiarze dokonania istotnych odstępstw od projektu jest zbyt rygorystyczna.
  • Dodano nowy przepis, że zmiany w projekcie technicznym dotyczące rozwiązań, które podlegały uzgodnieniu mogą być wprowadzone wyłącznie po ich ponownym uzgodnieniu. W przypadku wprowadzania zmian w projekcie budowlanym, powinien być on na bieżąco aktualizowany.
  • Wprowadzono graniczny 5-letni termin dla stwierdzenie nieważności decyzji pozwolenia na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Po 5 latach od doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie będzie można już jej podważyć.
  • Budowa budynków mieszkalnych jednorodzinnych realizowana na podstawie zgłoszenia, jak i ta prowadzona na podstawie pozwolenia na budowę, nie wymaga zawiadamiania organu nadzoru budowlanego o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót.

  • Stworzono zamknięty katalog przypadków, dla jakich robót budowlanych wymagane jest ustanowienie kierownika budowy i inspektora nadzoru budowlanego.
  • Uproszczenia procedury w sprawie samowoli budowlanej. Zanim zostanie ona wprowadzona w ruch, inwestor będzie mógł podjąć decyzję o ewentualnej legalizacji budowy. Obecnie organ nadzoru budowlanego przeprowadza procedurę legalizacyjną niezależnie od woli inwestora. Sposób ustalania oraz wysokość opłat legalizacyjnych nie ulega zmianie. Skomplikowaną mimo wszystko procedurę legalizacji lub stwierdzenia samowoli zwieńczonej rozbiórką pokazuje wykres poniżej.
Legalizacja budowy lub samowola
Autor: MIiR Legalizacja budowy lub samowola w projekcie nowego Prawa budowlanego

Projekt nowego Prawa budowlanego zawiera oczywiście również wiele innych zmian, stąd zachęcamy do zapoznania się z tym dokumentem, by sprawdzić, czy nowe Prawo budowlane spełnia oczekiwania?

Nowelizację Prawa budowlanego komentują inżynierowie budownictwa

Komentarz do nowelizacji Prawa budowlanego w wersji z 6 czerwca 2019 PIIB zamieściła na swojej stronie na Facebooku. Jak przytaczaliśmy wcześniej, inżynierowie budownictwa twierdzą, że proponowane przepisy nie likwidują wielu barier biurokratycznych, wprowadzają złe rozwiązania, a w niektórych przypadkach pogorszono stan prawny w stosunku do wcześniejszych zapisów. Inżynierowie budownictwa zarzucają ministerstwu, że prace nad nowelizacją Prawa budowlanego prowadzone są chaotycznie i będzie to miało dla budownictwa dotkliwe skutki

W komentarzu PIIB czytamy, że w najnowszej wersji nowelizacji, po kolejnych konsultacjach, dokonano tylko kosmetycznych zmian, czyli złe rozwiązania na które zwracano uwagę – pozostały.

  • Podtrzymano np. rozwiązanie, niosące wiele negatywnych skutków, czyli podział projektu budowlanego na trzy części i  dopuszczenie możliwości opracowanie projektu technicznego w dalszym etapie procesy budowlanego.
  • Powiększy się objętość dokumentacji niezbędnej do realizacji inwestycji, chociażby przez powielanie tych samych dokumentów we wszystkich trzech częściach projektu budowlanego, stron tytułowych, opisów, rysunków, dokonywanie uzgodnień odrębnie dla każdej z tych części. To wpłynie również na wzrost kosztów już na początku przedsięwzięcia budowlanego.
  • Inżynierowie budownictwa zwracają uwagę, że w stosunku do obowiązującego stanu prawnego pogorszą się warunki kwalifikacji istotnych odstępstw od projektu budowlanego w przypadku obiektów liniowych – poprzez usztywnienie przepisu do 2% przekroczenia charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, co będzie skutkowało jeszcze większymi patologiami przy inwentaryzacji geodezyjnej.
  • Projekt architektoniczno-budowlany będzie zawierał: „Informację o wyposażeniu technicznym budynku, w tym o projektowanym źródle lub źródłach ciepła do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej”, co zdaniem PIIB  prawdopodobnie będzie oznaczać, iż nie będzie wymagany na to projekt w tym opracowaniu, lecz wyłącznie informacja.
  • Wydłużą się terminy wydawania warunków przyłączenia do sieci wodnej i kanalizacyjnej wobec dzisiaj stosowanych (podajemy za PIIB wyliczenie: 21+21 dni lub 45+45 dni, wobec obecnie 14+16 dni np. w Łomży)
  • Podtrzymano rozwiązanie polegające na tym, że na potrzeby wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci wod.-kan. inwestor będzie musiał kupić mapę do celów projektowych, której kosztów nikt mu nie zwróci w przypadku odmowy udzielenia warunków.

Uwag wydaje się niewiele, ale to nie znaczy, że ich merytoryczna zasadność też jest niewielka. Ocenę pozostawiamy znawcom i praktykom Prawa budowlanego.    

Przypomnijmy, że rok 2019 rozpoczął się pilną małą nowelizacją dotyczącą zakresu uprawnień budowlanych, bez czego PIIB nie mogła zorganizować egzaminów na uprawnienia budowlane. Prezydent RP podpisał 3 kwietnia ustawę, została ona opublikowana w Dz.U. z 15 kwietnia 2019, poz. 695. Przepisy zaczynają obowiązywać  14 dni od opublikowania.

Nowelizacja Prawa budowlanego zamiast kodeksu

Jeszcze wcześniej, na początku 2018 r. rząd Mateusza Morawieckiego zrezygnował z kontynuowania trwających 10 lat prac nad projektem kodeksu urbanistyczno-budowlanego, który miał być czymś w rodzaju biblii inwestorskiej. Kodeks zastąpiłby ok. 140 ustaw i rozporządzeń, w tym m.in. wielokrotnie nowelizowane Prawo budowlane.

Równocześnie Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju wstrzymało prace nad projektem tzw. ustawy inwestycyjnej, która miała w 2018 r. wprowadzić najpilniejsze poprawki do Prawa budowlanego oraz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ubiegłym roku priorytetem dla rządu była tzw. specustawa mieszkaniowa, która zakłada duże ułatwienia dla inwestorów. Weszła ona w życie 22 sierpnia 2018 r. i będzie obowiązywała do końca 2028 r.

W czerwcu 2018 r. minister inwestycji i rozwoju Jerzy Kwieciński powołał zespół doradców, którego zadaniem było wsparcie ministerstwa przy opracowywaniu założeń reformy procesu inwestycyjno-budowlanego i systemu planowania i zagospodarowania przestrzennego, w tym zmianę Prawa budowlanego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jak zapewnia ministerstwo, celem projektowanych zmian jest uproszczenie, skrócenie oraz zmniejszenie „represyjności” procesu inwestycyjno-budowlanego oraz skuteczne powstrzymanie narastającej dewastacji przestrzeni.

Zespół doradców ministra inwestycji i rozwoju
Autor: Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju Zespół doradców, którzy zarekomendują rządowi zmiany w Prawie budowlanym oraz w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W Prawie budowlanym dwa projekty zamiast jednego

W ubiegłym roku w rozmowie z nami Artur Soboń deklarował, że w nowym projekcie nowelizacji Prawa budowlanego wykorzystane będą niektóre rozwiązania ze wspomnianego projektu ustawy inwestycyjnej. Jedno z takich rozwiązań dotyczy projektu budowlanego.

– Chcielibyśmy, aby do wniosku o pozwolenie na budowę lub zgłoszenia budowy był dołączany wyłącznie projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany. Czyli to co jest konieczne dla organu administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestor zacząłby budowę, a projekty techniczne zgłosił dopiero na etapie zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych lub pozwolenia na użytkowanie – opowiada min. Soboń.

Dodajmy, że wcześniejszy projekt ustawy inwestycyjnej zakładał podział projektu budowlanego na projekt inwestycyjny oraz projekt techniczny. W całości miałby on być przedkładany tylko w toku postępowania dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej.

Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju zapowiada też wprowadzenie przepisów normujących procedurę legalizacji samowoli budowlanej sprzed 1995 r., a także możliwość uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie dla części obiektu budowlanego lub niektórych obiektów objętych jedną decyzją o pozwoleniu na budowę. Oczywiście tylko wówczas, gdy części/obiekty mogą funkcjonować samodzielnie i są zgodne z planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy, czyli tzw. WZ-etką.

W projekcie nowelizacji Prawa budowlanego znajdzie się również mechanizm mający zapobiegać nielegalnemu użytkowaniu obiektów budowlanych, pomimo wezwań organu do jego zaprzestania.

Po tragicznym pożarze w koszalińskim escape roomie nadzór budowlany przeprowadził masowe kontrole. W ich wyniku Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju pod koniec stycznia 2019 postanowiło wprowadzić także zmiany w art. 71 Prawa budowlanego. Zostaną uzupełnione przepisy dotyczące zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części gdy dochodzi do zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego. Ma być wprowadzony obowiązek dołączania do zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę do spraw ochrony przeciwpożarowej, a nie przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności, jak to jest obecnie.

Te poprawki w Prawie budowlanym ucieszą inwestorów

Wygląda na to, że w nowym projekcie nowelizacji Prawa budowlanego Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju sięgnęło po rozwiązanie z projektu ustawy inwestycyjnej, które miałoby przyczynić się do zwiększenia stabilności na rynku nieruchomości. Chodzi o poprawkę do art. 37 Prawa budowlanego, dzięki której nie można byłoby unieważnić pozwolenia na budowę, jeżeli na jego podstawie powstał budynek, a od wydania decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie albo dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy upłynęło 5 lat.

Ponadto planowane są zmiany w zakresie uzyskiwania odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, co ma usprawnić uzyskiwanie zgód w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Także i ten pomysł nie jest nowy.

Natomiast prawdopodobnie nowością będzie propozycja, aby jakakolwiek zmiana w projekcie domu budowanym na zgłoszenie nie wymagała wszczynania procedury uzyskania pozwolenie na budowę.

– Zaproponujemy, żeby to było ponowne zgłoszenie – mówi nam min. Artur Soboń.

Dodajmy, że w pierwszym półroczu 2018 r. tylko 1293 domy jednorodzinne zaczęto budować na podstawie zgłoszenia, czyli bez konieczności ubiegania się o pozwolenie. Tę teoretycznie trudniejszą procedurę wybrało w tym czasie blisko 53 tys. inwestorów. Widać więc, że to obowiązujące od połowy 2015 r. „uproszczenie” procedur w Prawie budowlanym nie sprawdziło się.

W Prawie budowlanym ważne są szczegóły

Min. Soboń zapewnia, że nowelizację Prawa budowlanego zdąży uchwalić obecny Sejm. Ministerstwo nie przewiduje długiego okresu przejściowego. Zmiany w Prawie budowlanym zaczęłyby więc obowiązywać najpóźniej od 2020 r., choć możliwy jest wcześniejszy termin.

Przypomnijmy jednak, że wcześniejszy projekt spotkał się z ostrą krytyką niektórych ekspertów. Polski Związek Firm Deweloperskich zlecił kancelarii Deloitte Legal przygotowanie raportu, z którego wynikało, że niektóre poprawki mocno skomplikowałyby życie inwestorom.

W Ministerstwie Inwestycji i Rozwoju zapewniają, że tym razem tak nie będzie.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej