Prawo budowlane. Nowe propozycje inżynierów budownictwa do nowelizowanego Prawa budowlanego

2019-11-28 14:54 Monika Czechowska
prawo budowlane
Autor: http://thinkstockphotos.com/ Zamiast tworzenia nowego Kodeksu urbanistyczno-budowlanego postanowiono po raz kolejny znowelizować Prawo budowlane. Projekt tego dokumentu zakceptowała rada Ministrów na posiedzeniu 6 listopada 2019

Nowelizacja Prawa budowlanego została zaakceptowana przez rząd, projekt jest gotowy do rozpatrzenia przez Sejm. Inżynierowie budownictwa pozytywnie przyjęli zmiany w prowadzone w projekcie ustawy, o które zabiegała PIIB, ale Izba ma jeszcze kilka uwag. Sprawdź, jakie zmiany zostały zaproponowane i jak są oceniane przez środowisko budowlane. O jakie poprawki wnosi jeszcze PIIB zanim projekt rozpocznie procedurę legislacyjną?

Prawo budowlane po poprawkach

Poniżej sygnalizujemy najważniejsze według ustawodawców zmiany w Prawie budowlanym, które znalazły się w projekcie zaakceptowanym przez rząd. Mają one przyspieszyć proces inwestycyjno-budowlany oraz zapewnić większą stabilność podejmowanych w nim rozstrzygnięć.

  • Podział projektu budowlanego na projekt zagospodarowania działki lub terenu (usytuowanie, układ komunikacyjny, informacja o obszarze oddziaływania obiektu), projekt architektoniczno-budowlany (układ przestrzenny, projektowane rozwiązania techniczne i materiałowe) oraz projekt techniczny (opis konstrukcji, instalacji, charakterystyka energetyczna). Rozwiązanie ma skrócić czas wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę lub przyjęcie zgłoszenia wraz z projektem.
  • Osoby budujące będą składać mniej dokumentów. Dotyczyć to będzie etapu składania wniosku o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Do wniosku trzeba będzie dołączać tylko część obecnego projektu budowlanego (projekt zagospodarowania działki lub terenu i projekt architektoniczno-budowlany w nowej formule, bez projektu technicznego). Do wniosku będzie się dołączać 3, a nie 4 jak obecnie, egzemplarze projektu budowlanego. Projekt techniczny nie jest zatwierdzany w decyzji o pozwoleniu na budowę, dlatego też nie będzie konieczny na tym etapie.
  • Zmiany w zakresie uzyskiwania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej będzie mógł samodzielnie zdecydować o udzieleniu zgody lub odmowie udzielenia zgody na odstępstwo, gdyż najlepiej zna stan prawny i faktyczny danej sprawy. Obecnie zgodę na odstępstwo wydaje minister.
  • Zmiana ułatwiająca inwestorom ustalenie, jakie roboty budowlane wymagają dokonania zgłoszenia zamiast uzyskania pozwolenia na budowę, a jakie nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia. W ustawie stworzono katalogi robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oparty na obecnych rozwiązaniach w tym zakresie,  wprowadzając modyfikacje uproszczające proces inwestycyjno-budowlany. Wprowadzono też katalog obiektów, których budowa wymaga zgłoszenia do organu architektoniczno-budowlanego. Dotychczasowe brzmienie przepisu wyszczególniało budowy zwolnione z obowiązku uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, bez określenia czy dana budowa podlega zgłoszeniu.
  • Biletomaty, wpłatomaty, automaty sprzedające, paczkomaty, automaty przechowujące przesyłki lub inne automaty usługowe do wysokości 3 m włącznie będą zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia.
    Przewidziano kolejne zwolnienia z obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę, m.in. dla instalacji gazowych wykonywanych wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku, czy przydomowych tarasów naziemnych. Z obowiązku zgłoszenia zwolnione będą np. urządzenia melioracji wodnej. Wprowadzono także zakaz pobierania przez przedsiębiorstwa wodociągowo–kanalizacyjne opłaty za wydanie warunków przyłączenia do sieci
  • Wzmocniono bezpieczeństwo pożarowe w przypadku zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, np. przy zmianie mieszkania na przedszkole czy piwnicy w bloku na escape room – konieczne będzie sporządzenie ekspertyzy przeciwpożarowej.
  • Wprowadzono graniczny 5-letni termin dla stwierdzenie nieważności decyzji pozwolenia na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Po 5 latach od doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie będzie można już jej podważyć. Do tej pory, nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę można było stwierdzić wiele lat po tym, jak budynek powstał i był użytkowany.
  • Stworzono zamknięty katalog przypadków, dla jakich robót budowlanych wymagane jest ustanowienie kierownika budowy i inspektora nadzoru budowlanego.
  • Łatwiej będzie można zalegalizować co najmniej 20-letnie samowole budowlane. Warunkiem uproszczonej, bezpłatnej procedury będzie przedstawienie ekspertyzy technicznej, potwierdzającej możliwość bezpiecznego użytkowania obiektu i geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej.

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (to pełna nazwa dokumentu) Rada Ministrów przyjęła na posiedzeniu 6 listopada 2019. Teraz projekt zostanie przekazany do Sejmu. Nowe przepisy mają wejść w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Projekt nowego Prawa budowlanego często się zmieniał, a jego kolejne wersje były komentowane przez ekspertów i praktyków związanych z budownictwem. Czy zgłaszane uwagi, zwłaszcza te negatywne, zostały wzięte pod uwagę w wersji przyjętej przez rząd?

Nowelizację Prawa budowlanego w opinii PIIB

Do momentu przyjęcia przez rząd nowelizacji Prawa budowlanego, w roku 2019 było kilka wersji tego projektu – pierwszy z datą 8 kwietnia, następne 6 czerwca, 31 lipca, 3 września i ostatni z 25 października. Wszystkie dokumenty  były opiniowane przez Polską Izbę Inżynierów Budownictwa (PIIB), rożnie bywało z uwzględnianiem zgłaszanych poprawek w kolejnych dokumentach. Najwięcej kontrowersji od początku budził zapis o podziale projektu budowlanego na trzy części, na:

  • projekt zagospodarowania działki lub terenu,
  • projekt architektoniczno-budowlany,
  • projekt techniczny.

Jak podkreślali inżynierowie budownictwa, rozwiązania przyjęte we wszystkich częściach projektu muszą być ze sobą kompatybilne, nie jest więc dobrze, gdy zatwierdzeniu w decyzji o pozwoleniu na budowę mają podlegać wyłącznie dwie pierwsze części projektu, czyli bez projektu technicznego. W przypadku uchwalenia przepisów w tym kształcie, projekt techniczny nie będzie podlegał sprawdzeniu przez organ nadzoru budowlanego, a odpowiedzialność za przyjęte w nim rozwiązania będzie, jak do tej pory, spoczywała wyłącznie na projektancie.

Najwięcej wątpliwości środowisko inżynierów budownictwa zgłaszało co do momentu sporządzenia projektu technicznego oraz braku gwarancji jego sporządzenia, co byłoby naruszeniem zasady bezpiecznego projektowania i budowania obiektów budowlanych. „Jak słusznie zauważa bowiem projektodawca, projekt techniczny jest tą częścią projektu, której rozwiązania gwarantują bezpieczeństwo, które jest najwyższą wartością w budownictwie” – czytamy na stronie PIIB, w komentarzu do nowelizacji Prawa budowlanego. Przyjęte pierwotnie rozwiązania nie były zadowalające w tym zakresie, ale dzięki staraniom PIIB podejście ustawodawcy nieco uległo zmianie. Wprowadzono m.in. przepisy gwarantujące, że projekt techniczny będzie sporządzony już w chwili zgłaszania zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych, co w projekcie zostało ujęte następująco:

  • do zawiadomienia o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych inwestor dołącza oświadczenie projektanta i projektanta sprawdzającego o sporządzeniu projektu technicznego, dotyczącego zamierzenia budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami wiedzy technicznej, projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym oraz rozstrzygnięciami dotyczącymi zamierzenia budowlanego. Obowiązek zawiadomienia o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych nie dotyczy jednak budynków mieszkalnych jednorodzinnych (art. 41);
  • przed rozpoczęciem robót budowlanych inwestor zobowiązany jest m.in. zapewnić sporządzenie projektu technicznego, jeżeli jest wymagany (art. 42);
  • przed rozpoczęciem budowy kierownik budowy jest obowiązany potwierdzić wpisem w dzienniku budowy otrzymanie od inwestora zatwierdzonego projektu budowlanego oraz o ile jest wymagany – projektu technicznego (art. 45).

Inżynierowie uzasadniali też konieczność rezygnacji z zapisu, który przewidywał nałożenie na kierownika budowy lub kierownika robót budowlanych administracyjną karę pieniężną w wysokości 5000 zł w przypadku prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego projektu budowlanego, w tym projektu technicznego. Przepis ten bez jakiegokolwiek uzasadnienia przewidywał możliwość ukarania kierownika budowy lub robót za brak projektu mimo, iż jak wynikało z innych przepisów tego projektu, obowiązek zapewnienia sporządzenia projektu budowlanego obciążał zupełnie inne podmioty, a zwłaszcza projektanta i inwestora. W ostatnim projekcie nowelizacji Prawa budowlanego z 25 października 2019 przepis ten został usunięty. I chociaż w całości ten dokument, przyjęty przez Radę Ministrów 6 listopada, generalnie ma lepsze rozwiązania w zakresie zasad sporządzania projektu technicznego niż pierwotnie były proponowane, Polska Izba Inżynierów Budownictwa wystosowała do minister rozwoju Jadwigi Milewicz (która w obecnym rządzie przejęła merytoryczną opiekę i odpowiedzialność za nowelizację Prawa budowlanego) prośbę  o dokonanie kolejnych zmian by udoskonalić zaproponowane zmiany w przepisach.

Nowe propozycje PIIB do nowelizacji Prawa budowlanego:

  • uznanie projektu technicznego za projekt wykonawczy, co umożliwiłoby faktyczne przyspieszenie i usprawnienie procesu budowlanego oraz obniżenie jego kosztów (mógłby on zastąpić inne opracowania projektowe, które obecnie, oprócz projektu architektoniczno-budowlanego, i tak są wymagane);
  • należy doprecyzować, że obowiązek sporządzania projektu technicznego dotyczy wszystkich inwestycji objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, do którego musi być dołączony projekt oraz wymagających w związku z tym ustanowienia kierownika budowy (proponowany zapis jest bardziej przejrzysty, a przede wszystkim zapewni bezpieczeństwo i właściwą koordynację realizacji obiektów budowlanych);
  • warto wprowadzić obowiązek utrwalenia w formie elektronicznej projektu technicznego aktualnego na dzień rozpoczęcia robót i przedłożenia go w organie nadzoru budowlanego na etapie zgłaszania zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych, co ułatwiłoby prace tym organom i byłoby punktem odniesienia w przypadku kontroli obiektu budowlanego.

Propozycja PIIB to po raz kolejny głos rozsądku popartego wiedzą i praktyką. Jak widać, Izba nie poddaje się i wciąż próbuje doskonalić Prawo budowlane. Co prawda nowelizację „klepnął” rząd, ale to nie znaczy, że treść ustawy nie może ulec zmianie.

Przypomnijmy, że rok 2019 rozpoczął się pilną małą nowelizacją dotyczącą zakresu uprawnień budowlanych, bez czego PIIB nie mogła zacząć organizować egzaminów na uprawnienia budowlane.

Nowelizacja Prawa budowlanego wg praktyków procesu budowlanego

Swoją opinią podzielił się z nami Rafał Dybicz, specjalista w zakresie zarządzania projektami budowlanymi, tworzenia i zarządzania budżetem i kontroli kosztów, a także nadzoru nad realizacją prac budowlanych (kontakt z autorem).

„Projekt ten niesie za sobą wiele istotnych zmian dla budowlanego procesu inwestycyjnego, które w pewnych przypadkach można uznać za rewolucyjne. Aby lepiej zrozumieć ich zakres, warto przypomnieć, jak wygląda obecnie procedura uzyskania pozwolenia na budowę lub też zgłoszenia w przypadku niektórych obiektów budowlanych.

Prawo budowlane obowiązujące

W obecnym stanie prawnym, wszystkie inne roboty budowlane niż wymienione w ust. 1 art. 28 Prawa budowlanego z zastrzeżeniem art. 29-31, można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Żeby ją uzyskać trzeba złożyć odpowiedni wniosek do właściwego organu nadzoru budowlanego. Jeżeli w danym obszarze nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wniosek musi zostać złożony w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto, należy złożyć oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę obowiązkowo należy dołączyć cztery egzemplarze projektu budowlanego. Warunki jakie musi wypełniać projekt budowlany szczegółowo określono w art. 34 Prawa budowlanego. Projekt budowlany powinien spełniać wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zakres i treść projektu budowlanego powinny być dostosowane do specyfiki i charakteru obiektu oraz stopnia skomplikowania robót budowlanych. Do projektu dołącza się opinie i uzgodnienia, pozwolenia i inne dokumenty wymagane przepisami (np. decyzja środowiskowa, decyzja o lokalizacji zjazdu itp.). Do projektu trzeba dołączyć zaświadczenie potwierdzające uprawnienia projektanta do projektowania oraz jego przynależność do stosownej izby (PIIB lub izba architektów. Przeanalizujmy w dokumentacji projekt budowlany w kontekście uzyskania pozwolenia na budowę.

  • Projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien zawierać część opisową oraz część rysunkową, sporządzoną na kopii mapy do celów projektowych, poświadczonej za zgodność z oryginałem przez projektanta. Część opisowa powinna określać przedmiot inwestycji lub zakres zamierzenia budowlanego, istniejący stan zagospodarowania działki lub terenu z opisem planowanych zmian. Część rysunkowa powinna uwzględniać w szczególności: orientację położenia działki lub terenu w stosunku do sąsiednich terenów i stron świata, granice działki budowlanej lub terenu, usytuowanie, obrys i układ istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, ukształtowanie terenu z oznaczeniem zmian w stosunku do stanu istniejącego, ukształtowanie zieleni, urządzenie przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, układ sieci i instalacji uzbrojenia terenu oraz układ linii lub przewodów elektrycznych i telekomunikacyjnych oraz związanych z nim urządzeń technicznych.
  • Projekt architektoniczno-budowlany określający funkcję, formę i konstrukcję obiektu budowlanego, jego charakterystykę energetyczną i ekologiczną oraz proponowane niezbędne rozwiązania techniczne, a także materiałowe, ukazujące zasady nawiązania do otoczenia; powinien zawierać zwięzły opis techniczny oraz część rysunkową. Opis techniczny projektu architektoniczno-budowlanego powinien określać w szczególności: przeznaczenie i program użytkowy obiektu budowlanego, formę architektoniczną i funkcję obiektu budowlanego, układ konstrukcyjny, zastosowane schematy konstrukcyjne (statyczne), rozwiązania zasadniczych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, rozwiązania i sposób funkcjonowania zasadniczych urządzeń instalacji technicznych, charakterystykę energetyczną budynku oraz warunki ochrony przeciwpożarowej. Część rysunkowa powinna przedstawiać w szczególności: elewacje z określeniem graficznym lub opisowym na rysunku wyrobów wykończeniowych i kolorystyki elewacji, rzuty wszystkich charakterystycznych poziomów obiektu budowlanego, układ funkcjonalno-przestrzennego obiektu budowlanego, rozwiązania budowlano-konstrukcyjne obiektu budowlanego i jego powiązania z podłożem oraz przyległymi obiektami budowlanymi, położenie sytuacyjno-wysokościowe i skrajnych parametrów instalacji i urządzeń technologicznych, związanych lub mających wpływ na konstrukcję obiektu budowlanego, funkcjonowanie instalacji i urządzeń oraz bezpieczeństwo ich użytkowania, podstawowe urządzenia instalacji ogólnotechnicznych i technologicznych oraz zasadnicze elementy wyposażenia technicznego.
  • Gdy jest to konieczne –dołączamy oświadczenie właściwego zarządcy drogi o możliwości połączenia działki z drogą, zgodnie z przepisami o drogach publicznych.
  • W zależności od potrzeb – wyniki badań geologiczno-inżynierskich oraz geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych.
  • Informacja o obszarze oddziaływania obiektu.

Podobna dokumentacja jest konieczna, gdy dokonywane jest zgłoszenie budowy (art. 29). W fazie wyjaśniającej prowadzonego postępowania administracyjnego o pozwoleniu na budowę organ jest zobligowany dokonać wielu czynności, których celem jest kompleksowe sprawdzenie projektu budowlanego. Do najważniejszych należą:

  • ocena zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu, lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w przypadku infrastruktury;
  • zbadanie zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi, a także analiza kompletności projektu budowlanego i wymaganych pozwoleń czy opinii;
  • skontrolowanie, czy został wykonany obowiązek sprawdzenia projektu budowlanego przez inną osobę, posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności.

Trzeba tu dodać, że organy administracji publicznej często wykraczają po za ramy określone przez art. 35 Prawa budowlanego i bezprawnie wkraczają w sfery zarezerwowane dla projektanta. Należy podkreślić, że projekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego jest opracowaniem dosyć obszernym, zawierającym praktycznie wszystkie konieczne dla funkcjonowania obiektu elementy. Na jego podstawie można z dużą dozą dokładności szacować koszty realizacji i przygotowywać się do realizacji inwestycji, jednak nie jest jeszcze wystarczający by na jego podstawie zrealizować inwestycję budowlaną. Do tego celu konieczne jest sporządzenie projektu wykonawczego. Niestety, w Prawie budowlanym czy też przepisach techniczno-budowlanych, nie znajdziemy jego definicji. Wejście w życie w 1994 roku nowego Prawa budowlanego spowodowało, że jedyną zdefiniowaną dokumentacją jest projekt budowlany. Zauważając wadliwość tego rozwiązania, ustawodawca sprostował niejako tylnymi drzwiami, przy pomocy ustawy z 29 stycznia 2004 Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907), gdzie w art. 31 ust. 1 i 2 znalazły się wymogi dla zamawiającego, jak ma opisywać przedmiot zamówienia na roboty budowlane za pomocą dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych. Szczegółowy zakres i formę dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno – użytkowego określa Rozporządzenie ministra infrastruktury z 2 września 2004 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1129). Zgodnie z § 4 ust. 1, dokumentacja projektowa służąca do opisu przedmiotu zamówienia na wykonanie robót budowlanych, dla których jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, składa się w szczególności z:

  • projektu budowlanego w zakresie uwzględniającym specyfikę robót budowlanych,
  • projektów wykonawczych,
  • przedmiaru robót,
  • informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, w przypadkach, gdy jej opracowanie jest wymagane na podstawie odrębnych przepisów.

Do tego dochodzi jeszcze Rozporządzenie ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z 25 kwietnia 2012 w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462). Informacje co powinien zwierać projekt wykonawczy znajdujemy jedynie w przywołanym Rozporządzeniu ministra infrastruktury z 2 września 2004. Zgodnie z nim, projekty wykonawcze służące do opisu zamówienia publicznego powinny:

  • uzupełniać i uszczegóławiać projekt budowlany w zakresie i stopniu dokładności niezbędnym do sporządzenia przedmiaru robót, kosztorysu inwestorskiego, przygotowania oferty przez wykonawcę i realizacji robót budowlanych (§ 5 ust. 1),
  • zawierać rysunki w skali uwzględniającej specyfikę zamawianych robót i zastosowanych skal rysunków w projekcie budowlanym wraz z wyjaśnieniami opisowymi, które dotyczą: części obiektu, rozwiązań budowlano – konstrukcyjnych i materiałowych, detali architektonicznych oraz urządzeń budowlanych, instalacji i wyposażenia technicznego – których odzwierciedlenie na rysunkach projektu budowlanego nie jest wystarczające, a jest niezbędne do sporządzenia przedmiaru robót, kosztorysu inwestorskiego, przygotowania oferty przez wykonawcę i realizacji robót budowlanych (§ 5 ust. 2).

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, iż projekt budowlany i projekt wykonawczy nie mogą zawierać istotnych różnic względem siebie, powinny być względem siebie komplementarne i uzupełniać się wzajemnie. W przypadku robót budowlanych są częścią dokumentacji, na podstawie której zamawiający  dokonuje opisu przedmiotu zamówienia.

Prawo budowlane po nowelizacji

Planowana nowelizacja Prawa budowlanego w sposób znaczący komplikuje i tak już skomplikowany stan rzeczy. Poniżej przedstawiam najważniejsze zmiany w stosunku do obecnego porządku prawnego.

  1. Podział projektu budowlanego na projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany oraz projekt techniczny.
  2. Zmiana zapisów dotyczących projektu budowlanego. Zgodnie z projektem wniosku o wydanie pozwolenia na budowę dołączane będą trzy egzemplarze projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektonicznego-budowlanego. Projekt techniczny nie będzie zatwierdzany w decyzji o pozwoleniu na budowę.
  3. Zmiany w zakresie uzyskiwania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Zgodnie z proponowanymi przepisami Organ administracji architektoniczno-budowlanej będzie mógł samodzielnie zdecydować o udzieleniu zgody lub odmowie udzielenia zgody na zmiany w projekcie budowlanym.
  4. Zmieniono kanon robót budowlanych, które wymagają dokonania zgłoszenia zamiast uzyskania pozwolenia na budowę. W ustawie stworzono katalogi robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wprowadzono też katalog obiektów, których budowa wymaga zgłoszenia do organu architektoniczno-budowlanego.
  5. Złagodzono wymogi związane z dokonaniem legalnego odstąpienia od projektu budowlanego w sytuacji budowy realizowanej na zgłoszenie.
  6. Został wprowadzony nowy przepis, mówiący o tym, że zmiany w projekcie technicznym dotyczące rozwiązań, które podlegały uzgodnieniu mogą być wprowadzone wyłącznie po ich ponownym uzgodnieniu.
  7. Wprowadzono 5-letni termin dla stwierdzenia nieważności decyzji pozwolenia na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Po 5 latach od doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie będzie można już jej podważyć.
  8. Tak jak do tej pory, budowa budynków mieszkalnych jednorodzinnych może być realizowana na podstawie zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. W tym konkretnym przypadku nie wymaga się zawiadamiania organu nadzoru budowlanego o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót.
  9. Został stworzony zamknięty katalog przypadków, dla jakich robót budowlanych wymagane jest ustanowienie kierownika budowy i inspektora nadzoru budowlanego.
  10. Uproszczenia procedury w sprawie samowoli budowlanej.

Część przytoczonych zmian jest korzystna, jednak przyjrzyjmy się planowanym zmianom w zakresie podziału projektu budowlanego na projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany oraz projekt techniczny.

Projekt techniczny odesłany jest proceduralnie w niebyt i traktowany jest zasadniczo jako część dokumentacji powykonawczej. Projekt techniczny nie jest składany do urzędu jak dwa pozostałe, tj. projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany. Na etapie zgłoszenia chęci rozpoczęcia robót dokonuje się jedynie zawiadomienia, że taki dokument powstał. Jak się zdaje, w skład tego projektu powinny wejść projekty branżowe. Taki podział projektu budowlanego powoduje, że projekty nie będą ze sobą skoordynowane. Zabraknie koniecznej na początku projektu koordynacji, co będzie skutkowało koniecznością dostosowania się w projekcie technicznym do wcześniej wykonanego projektu architektoniczno- budowlanego. W efekcie – projekt techniczny będzie musiał zawierać rozwiązania choć technicznie poprawne to nie optymalne z punktu widzenia interesu ekonomicznego inwestora. W krytycznych przypadkach, brak wczesnej koordynacji może doprowadzić, że projekt zagospodarowania działki czy też architektoniczno- budowlany zostanie sporządzony w taki sposób, że niemożliwe będzie odpowiednie wykonanie projektu technicznego. Odpowiedzialność za taki stan rzeczy ponosić będą projektanci, ale związany z tym wzrost kosztów i konsekwencje wydłużenia procesu inwestycyjnego poniesie inwestor. Nie bez znaczenia dla bezpieczeństwa użytkowania obiektu i ewentualnych akcji ratowniczych jest fakt, że dokumentacja projektowa obiektu powinna zawierać wszystkie rozwiązania w jednym miejscu.

Proponowane zmiany w ogóle nie uwzględniają specyfiki obiektów liniowych. Generuje to wiele negatywnych zjawisk przy formułowaniu definicji istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu zagospodarowania terenu lub innych warunków pozwolenia na budowę. Planowane przepisy są słabo skoordynowane z ustawą z 21 marca 1985 o drogach publicznych, zmiany ograniczają się jedynie do nazewnictwa projektu i dokumentów niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę. W wymogach co do projektu architektoniczno-budowlanego znajdziemy jedynie wymiary i rozwiązania materiałowe. To może wystarczyć przy nieskomplikowanym budynku mieszkalnym. W przypadku obiektów infrastrukturalnych kluczowa jest konstrukcja. Na konstrukcję składają się wszystkie elementy (belki, słupy, płyty, itd.), które odpowiadają za nośność oraz wytrzymałość obiektu. To ona wchodzi w zakres projektu technicznego, którego nie będzie trzeba robić na etapie starania się o pozwolenie na budowę. Jest to dosyć kuriozalne rozwiązanie, gdyż to właśnie konstrukcja determinuje, jakie dany wiadukt czy droga może przenieść obciążenia, jak te obiekty mają być eksploatowane, utrzymywane, jakie będą ich koszty. Zmniejszenie roli projektu technicznego z pewnością będzie fatalne w skutkach, szczególnie w przypadku obiektów, gdzie występują duże siły i rozpiętości (np. most, hala, duży budynek) brak koordynacji może wygenerować duże niebezpieczeństwo. Ustawodawca sugeruje, że proponowany podział projektu zaowocuje skróceniem procedury pozwolenia na budowę. Jest to jednak iluzoryczne. Odchudzając projekt ustawodawca nie skrócił czasu rozpatrywania wniosków o pozwolenie na budowę. Nie ma więc znaczenia, że mniej dokumentów trafia do urzędu, bo i tak rozpatrywane są tak samo.

Odnośnie skutków finansowych proponowanych zmian, to może okazać się, że inwestycje znacząco zdrożeją, a wykonawcy niechętnie będą podchodzić do przetargów. Po nowelizacji Prawa budowlanego wykonawca wchodząc na budowę, gdzie jest dokumentacja o niskiej jakości i wzajemnie nieskoordynowana, będzie jeszcze bardziej bał się opóźnień. W tym miejscu należy przypomnieć, że częściowo za opóźnienia na budowie odpowiadają błędy i nieścisłości w dokumentacji. Wykonawcy zabezpieczą się przed tym w kontraktach ryczałtowych przyjmując większy bufor na rzecz ryzyka. Takie rozbicie dokumentacji w pewien sposób jest również sprzeczne z postępem techniki w budownictwie. Obecnie część inwestorów skłania się w kierunku wykorzystania z BIM, gdzie dokumentacja od początku jest ściśle koordynowana w procesie projektowym poprzez równoległe projektowanie na jednej platformie i jednym modelu numerycznym.

Mankamentów nowelizacji jest więcej, jak chociażby:

  • brak rozwiązania nabrzmiałego problemu z odbiorami Państwowej Straży Pożarnej,
  • brak przepisów umożliwiających szybką aktualizację map do celów projektowych,
  • brak rozwiązania problemów z uzyskaniem zgód na lokalizację infrastruktury technicznej w pasach drogowych, a także w otoczeniu obszaru kolejowego i gruntach rolnych.

Podsumowując – część zmian jest słuszna, jednak biorąc pod uwagę znaczenie dobrze skoordynowanego projektu budowlanego dla procesu budowlanego, bezpieczeństwa konstrukcji oraz kosztów realizacji inwestycji, zaproponowane przepisy w tym zakresie należy uznać za nietrafione, wręcz szkodliwe. Oczywiście, należy zmniejszyć papierologię, ale w taki sposób, aby ograniczyć bezsensowne wielokrotne kopiowanie części dokumentów. Jednym z pomysłów na to mogłoby być składane do urzędu dokumentacji w formie elektronicznej. Podkreślić należy, że w całym procesie inwestycyjnym najważniejsza powinna być dbałość o bezpieczeństwo przyszłych użytkowników."

Na początku 2018 roku rząd Mateusza Morawieckiego zrezygnował z kontynuowania trwających 10 lat prac nad projektem kodeksu urbanistyczno-budowlanego, który miał być czymś w rodzaju biblii inwestorskiej. Kodeks miał zastąpić ok. 140 ustaw i rozporządzeń, w tym m.in. wielokrotnie nowelizowane Prawo budowlane.

Równocześnie Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju wstrzymało prace nad projektem tzw. ustawy inwestycyjnej, która miała w 2018 r. wprowadzić najpilniejsze poprawki do Prawa budowlanego oraz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Priorytetem dla rządu była tzw. specustawa mieszkaniowa, która zakłada duże ułatwienia dla inwestorów. Weszła w życie 22 sierpnia 2018 i będzie obowiązywać do końca 2028.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej