Kierownik budowy. Ile zarabia kierownik budowy? Za co odpowiada na budowie?

2019-01-23 14:17 r.
inżynier budownictwa
Autor: GettyImages

Kierownik budowy to właściwie najważniejsza osoba na placu budowy. Ale nie dlatego, że ktoś przypisał sobie taką funkcję – wynika ona przede wszystkim z posiadanych uprawnień do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Kierownik budowy może dużo, ponosi przy tym dużą odpowiedzialność za prowadzenie robót budowlanych. Czy zarobki kierownika budowy są adekwatne do jego obowiązków?

W artykule:

Kierownik budowy – funkcja opisana w prawie

Kierownik budowy to osoba wykonująca samodzielną funkcję techniczną w budownictwie. Kierownik budowy jako uczestnik procesu budowlanego pojawia się dopiero w Prawie budowlanym z 1994 roku, jednak we wcześniejszych dokumentach regulujących proces budowy pojawiają się opisy samodzielnych funkcji technicznych.

O samodzielnych funkcjach technicznych i potwierdzaniu kwalifikacji do pełnienia tych funkcji w formie uprawnień budowlanych pierwsze zapisy pojawiły się w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczpospolitej o prawie budowlanym i zabudowie osiedli z  1928 r. Zostało to uszczegółowione w roku 1939, gdy dokonano podziału uprawnień (do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi) i określono wymagania w zakresie wykształcenia i warunki odbywania praktyk zawodowych (3 lata osoby z wyższym wykształceniem, 5 lat ze średnim), potrzebne do uzyskania tych uprawnień.

Kolejne Prawo budowlane pojawiło się w roku 1961. Nastąpił w nim podział na budownictwo powszechne i specjalne. Do budownictwa powszechnego zaliczane były m.in. budynki stałe i tymczasowe, pomniki, wodotryski, mała architektura ogrodowa, obiekty inżynierskie służące do celów szkolnictwa, nauki, kultury, zdrowia, wypoczynku i sportu. W budownictwie powszechnym uprawnienia budowlane były dostępne w specjalnościach: architektoniczna, konstrukcyjno-inżynieryjna, instalacji i urządzeń sanitarnych, instalacji i urządzeń elektrycznych. Nastąpił też podział na uprawnienia do projektowania i uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi, a  osoby pełniące funkcje techniczne w budownictwie, jak projektant, kierownik budowy, kierownik robót, majster budowlany czy inspektor nadzoru inwestorskiego musiały obowiązkowo posiadać uprawnienia budowlane. W przypadku uprawnień budowlanych do kierowania robotami budowlanymi dla osób posiadających tytuł magistra inżyniera trzeba było wykazać się 3-letnią praktyką na budowie, a w przypadku inżyniera 4 lata. Praktyka na budowie musiała obejmować najważniejsze roboty budowlane przy budowie obiektu. Technik budowlany, który otrzymywał uprawnienia budowlane z wyłączeniem obiektów o skomplikowanej konstrukcji, musiał odbyć 3-letnią praktykę na budowie, a w przypadku uprawnień budowlanych do projektowania i kierowania robotami – 5 lat w projektowaniu i 3 lata na budowie.

Uprawnienia w budownictwie nadawał Komitet Budownictwa, a w jego imieniu wojewódzkie rady narodowe. Obiekty inżynierskie drogowe, mostowe, kolejowe, lotnicze, sieci sanitarne, cieplne, gazowe, telekomunikacyjne, hydrotechniczne, zaliczone zostały do budownictwa specjalnego. Tu uprawnienia budowlane nadawali właściwi ministrowie.

W regulacjach dotyczących samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie i uprawnień budowlanych wiele zmian pojawiło się wraz z Prawem budowlanym z 1974 r. Przede wszystkim zniesiono obowiązek zdania egzaminu na uprawnienia budowlane. Wprowadzono pięć specjalności techniczno-budowlanych, ale dodatkowo podzielono je na wąskie specjalizacje nadawanych uprawnień. Praktykę zawodową wystarczyło potwierdzić zaświadczeniem kierownika zakładu, w którym pracował kandydat na uprawnienia, trzeba też było mieć pisemną opinię osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi nadzorującej praktykę. Praktyki poświadczane od 1989 roku (gdy w wyniku transformacji gospodarki likwidacji uległo wiele kombinatów budowlanych) do grudnia 1994 (od stycznia 1995 zaczynało obowiązywać nowe Prawo budowlane) niosły za sobą wiele nieprawidłowości i nieuczciwości.

Kierownik budowy w obowiązującym Prawie budowlanym

Obowiązujące już prawie ćwierć wieku Prawo budowlane z 1994 roku, na którym opierają się obecne samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, przez lata było modyfikowane również pod tym względem.

Pojawiły się definicje samodzielnej funkcji technicznej oraz jej rodzajów: projektowanie i sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych, kierowanie budową, robotami budowlanymi, kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych i nadzór oraz kontrola techniczna wytwarzania tych elementów, wykonywanie nadzoru inwestorskiego, sprawowanie kontroli stanu technicznego utrzymania obiektów budowlanych oraz rzeczoznawstwo budowlane (ta ostatnia do sierpnia 2014).

Uprawnienia budowlane nadawane są w drodze decyzji administracyjnej, do 2002 przez wojewodów, a od 2003 roku przez samorządy zawodowe architektów (Izba Architektów RP, IARP) i inżynierów budownictwa (Polska Izba Inżynierów Budownictwa, PIIB). W pierwotnym tekście ustawy było tylko pięć specjalności, obecnie jest ich dziewięć.

PIIB nadaje uprawnienia budowlane w następujących specjalnościach:
• konstrukcyjno-budowlana
• inżynieryjna drogowa
• inżynieryjna mostowa
• inżynieryjna kolejowa
• inżynieryjna hydrotechniczna
• inżynieryjna wyburzeniowa
• instalacyjna sanitarna
• instalacyjna elektryczna
• instalacyjna telekomunikacyjna.

Zmiany następowały też w odniesieniu do wykształcenia osób, które mogły przystępować do egzaminu na uprawnienia budowlane.

Pozbawiono możliwości uzyskania uprawnień przez osoby z tytułem mistrza w branży budowlanej oraz technika budownictwa. Ponadto, inżynierowie bez tytułu magistra mogli uzyskać tylko uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie. Sytuację zmieniła w 2014 roku Ustawa o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (tzw. ustawa deregulacyjna). Przywrócono możliwość uzyskiwania uprawnień budowlanych do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń osobom z tytułem inżyniera oraz uprawnienia w ograniczony, zakresie dla techników budownictwa.

Kierowników budów w Polsce brakuje, a zatem to dobra zmiana. Jednak prawo zmniejszyło jednocześnie wymagania co do długości odbywanych praktyk i sposobu ich dokumentowania (likwidacja książki praktyk), a to jest zmiana na gorsze. Od czasu wprowadzenia ustawy deregulacyjnej, gorzej wypadają egzaminy na uprawnienia budowlane, a to jak ocenia PIIB, wynika z mniejszego doświadczenia, które zdobywa się właśnie dzięki praktykom zawodowym. Co ciekawe, w projekcie Kodeksu urbanistyczno-budowlanego nie ma nic o samodzielnych funkcjach technicznych w budownictwie. To mają uregulować również projektowane ustawy o zawodach inżyniera budownictwa i architekta, które będą zbiorami przepisów o obowiązkach, odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej w budownictwie osób pełniących samodzielne funkcje techniczne. Ciekawe, jakie będzie osadzenie w prawie funkcji kierownika budowy, jako uczestnika procesu budowlanego.

Polisa dla inżyniera
Autor: Jupiterimages

Kierownik budowy ma obowiązki

Kierownik budowy musi mieć uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w jakiejkolwiek specjalności techniczno-budowlanej zdefiniowanej przez Prawo budowlane. Jednak swoją funkcję pełni tylko w zakresie posiadanych uprawnień. Gdy na budowie pojawia się inny zakres robót inwestor powinien ustanowić odpowiednich kierowników tych robót.

Kierownik budowy jest jednym z uczestników procesu budowlanego. Do podstawowych obowiązków kierownika budowy należy:
- protokolarne przyjęcie od inwestora i odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy,
- umieszczenie na  budowie w widocznym  miejscu,  tablicę  informacyjną  oraz ogłoszenie zawierające dane dotyczące bezpieczeństwa pracy  i  ochrony  zdrowia; 
-  odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy (rozbiórki),
- prowadzenie dokumentacji budowy, w tym najważniejszego – dziennika budowy (rozbiórki),
- zorganizowanie   budowy  i  kierowanie nią w  sposób   zgodny  z  projektem  i  pozwoleniem na budowę,  przepisami techniczno-budowlanymi  oraz  przepisami  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy (BHP),
- wprowadzanie niezbędnych zmian w planie bezpieczeństwa   i   ochrony   zdrowia,   wynikających   z  postępu  wykonywanych  robót budowlanych,
- kontrola jakości wykonywanych robót,
- podejmowanie niezbędnych działań uniemożliwiających wstęp na budowę osobom nieupoważnionym,
- wstrzymanie robót  budowlanych  w  przypadku  stwierdzenia  potencjalnego zagrożenia,
- realizacja zaleceń wpisanych do dziennika budowy,
- zgłaszanie inwestorowi do sprawdzenia lub odbioru wykonanych robót ulegających zakryciu  bądź zanikających oraz dokonywanie prób i sprawdzeń  instalacji,  urządzeń  technicznych  i  przewodów   kominowych   przed   zgłoszeniem  obiektu budowlanego do odbioru,
- przygotowanie dokumentacji powykonawczej obiektu budowlanego,
- zgłoszenie obiektu budowlanego do  odbioru  odpowiednim  wpisem  do  dziennika  budowy  oraz  uczestniczenie  w  czynnościach   odbioru  i  zapewnienie  usunięcia  stwierdzonych  wad.

Kierownik  budowy  jest obowiązany przez okres  wykonywania  robót  budowlanych  przechowywać  dokumenty będące podstawą ich  wykonywania,  a także oświadczenie dotyczące wyrobów budowlanych jednostkowo zastosowanych w obiekcie budowlanym.

Kierownik budowy nosi kask ochronny w kolorze białym.

Kierownik budowy ma prawo

Kierownik budowy ma obowiązki, ale przysługują mu również prawa z tytułu wykonywanej funkcji. Przede wszystkim ma prawo zwracania się do inwestora i proponowania zmian w rozwiązaniach projektowych, jeżeli  są  one  uzasadnione koniecznością zwiększenia bezpieczeństwa realizacji robót budowlanych lub usprawnienia procesu budowy.

Ma również prawo do komentowania w dzienniku budowy zaleceń (projektanta lub inspektora nadzoru) w nim zawartych. To ważne, bo gdy dojdzie do jakiejś sytuacji konfliktowej lub związanej z ustaleniem odpowiedzialności zawodowej za błąd, zapisy w dzienniku budowy są najważniejszym dowodem w każdej sprawie. 

Odpowiedzialność kierownika budowy

Kierownik budowy ponosi odpowiedzialność z tytułu wykonywanej funkcji. Trzeba pamiętać, że kierownik budowy, który został ukarany grzywną w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, podlega również odpowiedzialności zawodowej wg ustawy Prawo budowlane. Inwestor może żądać od  kierownika budowy naprawienia szkody, gdy uzna, że wynika ona z niedopełnienia przez niego swoich obowiązków.

Jednak z drugiej strony kierownik budowy jest narażony na decyzje inwestora, które są odstępstwami od projektu budowlanego i mają zostać wprowadzone bez zachowania procedury (przy dużych odstępstwach może to np. oznaczać zmianę zakresu pozwolenia na budowę). Taka sytuacja w prawnej ocenie wygląda następująco - gdy kierownik budowy zgodzi się bez zachowania procedur na takie rozwiązanie, będzie ponosił odpowiedzialność odszkodowawczą wobec inwestora, nawet pomimo tego, że zgodził się na takie rozwiązanie na jego wyraźne żądanie. Jeśli inwestor proponuje rozwiązania wykraczające poza projekt lub niezgodne ze sztuką budowlaną, kierownik budowy powinien się temu sprzeciwić i w ostateczności wstrzymać budowę.

Wypadek na budowie
Autor: Thinkstock

Kierownik budowy z tytułu pełnienia swoich funkcji musi mieć ubezpieczenie OC.  Tego zresztą wymaga PIIB (Polska Izba Inżynierów Budownictwa), gdzie muszą być zrzeszone wszystkie osoby z uprawnieniami budowlanymi, o ile chcą wykonywać samodzielne funkcje techniczne w budownictwie

W sytuacji, gdy kierownik budowy (czy każdy inżynier budownictwa z uprawnieniami) ma wyłącznie ubezpieczenie OC do wysokości wskazanej w rozporządzeniu ministra finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej architektów oraz inżynierów budownictwa, w przypadku wyrządzenia szkody w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w zakresie posiadanych uprawnień budowlanych, ubezpieczyciel wypłaci poszkodowanemu wyłącznie równowartość w złotych 50 000 euro.  W przypadku, gdy szkoda przewyższa tę kwotę, wówczas  kierownik budowy (inżynier budownictwa) jest zobowiązany do pokrycia pozostałej części wyrządzonej szkody z własnej kieszeni.

Szkód wynikających z pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie nie brakuje. Ergo Hestia,  które ubezpiecza członków PIIB od 2011 roku, podaje, że w okresie 2011-2014 wypłacono blisko 6 mln zł odszkodowań, a zgłoszono ponad 800 szkód. Dobre ubezpieczenie to ważna rzecz, bo szkody mogą być duże, a zarobki kierownika budowy są jakie są...

Zarobki kierownika budowy

Powołując się na analizy firmy Sedlak & Sedlak, miesięczne średnie wynagrodzenie kierownika budowy wynosi ok. 7000 zł brutto. Co drugi kierownik budowy zarabia od 5295-9213 zł brutto. Na zarobki powyżej 9213 zł może liczyć ¼ najlepiej opłacanych kierowników budowy. Wśród pozapłacowych profitów wymienia się  telefon komórkowy do użytku prywatnego (wśród 73%),  komputer przenośny (60%) i samochód służbowy (52%). Z badań firmy wynika, że na stanowisku kierownika budowy pracuje 10% kobiet.

W hierarchii wyżej od kierownika budowy stoi kierownik (inżynier) kontraktu, ale w przeciwieństwie od tego pierwszego nie musi on mieć uprawnień budowlanych. Kierownik kontraktu pełni funkcje kontrolne, pilnuje czy budowa przebiega zgodnie z harmonogramem i zaplanowanym budżetem, decyduje o ekstra wydatkach związanych z koniecznością wprowadzenia zmian w projekcie. Nie ponosi odpowiedzialności z tytułu wykonywanej pracy, a zatem i zarobki ma niższe – wg Sedlak & Sedlak ok. 4200 brutto.

Inne dane podaje Pracuj.pl i tu już hierarchia ma znaczenie. Otóż na najwyższe zarobki wśród kierowników w branży budowlanej, mogą liczyć kierownicy kontraktu (projektu) – przeciętne wynagrodzenie 11 500 zł brutto. Dodatkowo mogą oni liczyć na służbowy telefon do celów prywatnych (47%), służbowy samochód (42%), prywatną opiekę medyczną (39%) oraz ubezpieczenie na życie (25%). Kierownikami projektów są w przewadze mężczyźni (78% zatrudnionych). Z ankiet wyszło, że tylko poniżej 5% osób na tym stanowisku otrzymuje premię co miesiąc, a 70% ma podpisaną umowę o pracę.

Przeciętne wynagrodzenie kierownika budowy wg analityków z Pracuj.pl wynosi 9500 zł. Wśród benefitów dla nich wymienili przede wszystkim służbowy telefon do celów prywatnych (43%), służbowy samochód do celów prywatnych (34%), prywatną opiekę medyczną (21%) i ubezpieczenie na życie (19%). Tylko 3% kobiet pracuje na tym stanowisku. Otrzymywanie comiesięcznych premii zadeklarowało 7%, umowę o pracę ma 83%.

Dane o zarobkach z firm Sedlak & Sedlak oraz Pracuj.pl dotyczą roku 2018.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej