Inspektor nadzoru budowlanego. Kompetencje i wynagrodzenie inspektora nadzoru budowlanego

2019-04-09 12:23 Marek Wielgo
Nadzór budowlany
Autor: ZDM Warszawa

Inspektor nadzoru budowlanego, z racji swoich obowiązków i kompetencji, zazwyczaj wzbudza niepokój na placu budowy. Obawy są uzasadnione, bo kontrola inspektora nadzoru budowlanego może skończyć się karą a nawet wstrzymaniem budowy czy zatrzymania produkcji wyrobów budowlanych, on może nie wydać pozwolenia na budowę. Tyle teoria określona przez Prawo budowlane. W praktyce inspektor nadzoru budowlanego, m.in. przez to że jest słabo opłacany i bez uprawnień budowlanych, ma dopinaną łatkę przekupnego i niekompetentnego.

Inspektor nadzoru budowlanego w administracji i nie tylko

Inspektor nadzoru budowlanego to osoba wykonująca zwoje zadania w strukturach architektoniczno-budowlanych organów powiatowych i wojewódzkich. Jednak inspektor nadzoru budowlanego to przede wszystkim urząd przypisany do jednostek administracji krajowej. Mamy więc powiatowego i wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Organem administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji jest w powiecie starosta. Wojewoda jest organem administracji architektoniczno-budowlanej wyższego stopnia w stosunku do starosty oraz organem pierwszej instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych. Spotkamy też na budowie inspektora nadzoru budowlanego nie powiązanego z administracją, który w imieniu inwestora kontroluje prawidłowość robót budowlanych. To stanowisko jest jednak powiązane z pełnieniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie i musi być podparte odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, co nie jest wymagane w przypadku inspektorów nadzoru budowlanego na stanowiskach administracyjnych. 

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego (PINB) jest organem pierwszej instancji we wszystkich sprawach z zakresu nadzoru budowlanego, z wyjątkiem tych zastrzeżonych dla innych organów. Kompetencje powiatowego inspektora nadzoru budowlanego to:

  • pozwolenie na budowę i użytkowaniu obiektu,
  • kontrola budowy,
  • postanowienie o wymierzeniu kary,
  • kontrola obiektów budowlanych w czasie ich użytkowania,
  • wydawanie decyzji nakazujących usunięcie nieprawidłowości.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego wydaje nakazy:

  • rozbiórki obiektu,
  • opróżnienia budynku lub wyłączenia z użytkowania,
  • zastosowania środków zabezpieczających i usunięcia uszkodzeń.

Wydaje zgodę na zmianę sposobu użytkowania obiektu bez wymaganego zgłoszenia. Bada na swoim terenie przyczyny katastrof budowlanych. Wszczyna postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej.

Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego

Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego (WINB) jest organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego oraz organem pierwszej instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych:

  • usytuowanych na terenie pasa technicznego, portów i przystani morskich, morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, a także na innych terenach przeznaczonych do utrzymania ruchu i transportu morskiego,
  • hydrotechnicznych piętrzących, upustowych, regulacyjnych, melioracji podstawowych oraz kanałów i innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, wraz z obiektami towarzyszącymi,
  • dróg publicznych krajowych i wojewódzkich wraz z obiektami i urządzeniami służącymi do utrzymania tych dróg i transportu drogowego oraz sytuowanymi w granicach pasa drogowego sieciami uzbrojenia terenu – niezwiązanymi z użytkowaniem drogi, a w odniesieniu do dróg ekspresowych i autostrad - wraz z obiektami i urządzeniami obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek,
  • usytuowanych na obszarze kolejowym, lotnisk cywilnych wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi, usytuowanych na terenach zamkniętych.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. GINB wykonuje zadania określone przepisami Prawa budowlanego i ustawy o wyrobach budowlanych przy pomocy Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, który jest urzędem administracji rządowej. Nadzór budowlany jest nadzorowany przez właściwego ministra od spraw budownictwa. W gestii GUNB leży kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej (wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego kontrolują starostów, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wojewodów), badanie przyczyn powstawania katastrof budowlanych oraz współdziałanie z organami kontroli państwowej.

Zarobki inspektora nadzoru budowlanego

Zarobki wielu inspektorów nadzoru budowlanego nie przekraczają 3 tys. zł brutto. Z nadzoru budowlanego uciekają więc najlepsi fachowcy z uprawnieniami budowlanymi. Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju ostrzega, że z powodu wakatów będących skutkiem niskich zarobków, zarówno powiatowy, jak i wojewódzki nadzór budowlany nie jest w stanie wykonywać dobrze swoich zadań.

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów publikuje co rok „Ranking 40 urzędów z najniższym przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem całkowitym (brutto)”. Z danymi za rok 2017 znalazło się w nim aż 11 powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego (w 2016 – 5).

Na 1. miejscu w tym niechlubnym rankingu znalazł się Państwowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego (PINB) w Sławnie – przeciętne miesięczne zarobki brutto wyniosły tam 2485 zł. Natomiast na 2504 zł mogli liczyć inspektorzy nadzoru budowlanego w PINB w Strzelcach Opolskich (2. miejsce w rankingu).

Zarobki poniżej 3000 zł otrzymują także powiatowi inspektorzy nadzoru budowlanego w Jaworznie (13. miejsce – 2779 zł), Przysusze (14. miejsce – 2779 zł), Świdwinie (21. miejsce – 2815 zł), Pucku (23. miejsce – 2838 zł), Miechowie (24. miejsce – 2838 zł), Lipsku (25. miejsce – 2842 zł), Sulęcinie (28. miejsce – 2860 zł), Rybniku (35. miejsce – 2931 zł) oraz w Będzinie (36. miejsce – 2939 zł).

Nie oznacza to, że w pozostałych inspektoratach nadzoru budowlanego zarobki są dużo wyższe. Z informacji przekazanej Sejmowej komisji infrastruktury przez Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju wynika, że w 2017 przeciętne miesięczne wynagrodzenie zasadnicze w powiatowych inspektoratach nadzoru budowlanego wynosiło 2963 zł, a przeciętne miesięczne wynagrodzenie całkowite (m.in. z premią, dodatkami czy nagrodami) – 4215 zł.

W wojewódzkich inspektoratach nadzoru budowlanego zarobki są nieco wyższe. Zasadnicze wynosi przeciętnie 3104 zł, a całkowite – 4738 zł. Natomiast w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego zarabia się przeciętnie 4171 zł (wynagrodzenie zasadnicze), a z premią i dodatkami – 6405 zł (wynagrodzenie całkowite).

Inspektor nadzoru budowlanego zawodem deficytowym?

„Poziom płac jest nieadekwatny do stawianych pracownikom wysokich wymogów kwalifikacyjnych oraz złożoności wykonywanych przez nich zadań. Postępująca fluktuacja kadr powoduje odpływ najlepiej wykształconych i najbardziej doświadczonych pracowników do firm budowlanych i deweloperskich, organów samorządu terytorialnego, czy kancelarii prawniczych” – przyznaje Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju w dokumencie przekazanym posłom.

Nadzór budowy
Autor: ThinkstockPhotos Ze wzgledu na niskie zarobki z nadzoru budowlanego uciekają najlepsi fachowcy.

Średnio w kraju na jeden powiatowy inspektorat nadzoru budowlanego przypada (razem z kierownikiem jednostki) 6 etatów, z czego średnio 3 osoby posiadają uprawnienia budowlane. Jednak w co czwartym powiatowym inspektoracie (w 94), m.in. w Piekarach Śląskich, Węgorzewie czy Polkowicach, liczba etatów merytorycznych (wraz z kierownikami) nie przekraczała 3. Bez wątpienia średnią zawyża np. PINB w Warszawie – 65 etatów.

Co gorsza, w powiatowych inspektoratach nadzoru budowlanego tylko 61% pracowników merytorycznych ma uprawnienia budowlane (w 2016 r. w 26 PINB uprawnienia miał tylko kierownik jednostki), ale w tym 90% w najbardziej popularnej specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Ministerstwo zwraca uwagę, że pozostałe specjalności reprezentowane są sporadycznie.

W dodatku w najbliższych dwóch latach niemal co trzeci inspektor nadzoru budowlanego posiadający uprawnienia budowlane osiągnie wiek emerytalny. Dodajmy, że kontrole obowiązkowe przed oddaniem obiektów do użytkowania mogą przeprowadzać jedynie osoby posiadające uprawnienia budowlane.

Podobna sytuacja jest w wojewódzkich inspektoratach nadzoru budowlanego, które realizują zadania dotyczące dużych, skomplikowanych i często strategicznych obiektów budowlanych, takich jak drogi krajowe i wojewódzkie, inwestycje kolejowe, lotniska czy obiekty hydrotechniczne. Np. w województwie opolskim przeprowadzono w 2017 r. aż 19 naborów na stanowisko starszego inspektora ds. budownictwa hydrotechnicznego i kolejowego. A i tak pozostały wakaty. Problemem jest również 43% odsetek osób z uprawnieniami budowlanymi, które już nabyły prawo do świadczenia emerytalnego lub nabędą takie prawo do końca roku 2019.

Z kolei w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego na 184 zatrudnione osoby zaledwie 20 ma uprawnienia budowlane. Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju podkreśla, że ze względu na niskie zarobki trudno jest utrzymać w pracy wysoko wykwalifikowanych pracowników, w szczególności posiadających kwalifikacje cenione na rynku budowlanym.

Obszar chronionego krajobrazu w Ostrowie.
Autor: Marek Wielgo Tak wygląda obszar chronionego krajobrazu we wsi Ostrowo w powiecie puckim. Skala samowoli budowlanych zwiększa się od lat, ale nie widać działań Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Pucku.

Czym grożą niskie zarobki inspektora nadzoru budowlanego?

W ministerstwie obawiają się dalszego odpływu pracowników nadzoru budowlanego, którzy mają uprawnienia budowlane i wykonują zadania specjalistyczne. Skutkiem tego zagrożonych jest wiele sfer działalności państwa i obywateli. Ministerstwo przyznaje, że te zagrożenia mogą być poważne. W grę wchodzi m.in.:

  • nie reagowanie na przypadki naruszania prawa oraz wydłużanie procedur administracyjnych, a przez to czasu realizacji inwestycji;
  • obniżenie poziomu bezpieczeństwa użytkowanych oraz oddawanych do użytkowania obiektów budowlanych;
  • niewystarczający poziomu kontroli legalności wykonywanych robót budowlanych;
  • niedostateczny nadzór nad rynkiem wyrobów budowlanych, wprowadzanych do obrotu i stosowanych w budownictwie;
  • narastania zaległości lub nawet zaniechania realizacji części obowiązków nadzoru budowlanego w zakresie spraw innych niż priorytetowe (dotyczących „zwykłych obywateli”);
  • wzrost liczby odwołań od rozstrzygnięć oraz skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowań administracyjnych.

Dodajmy, że błędne decyzje nadzoru budowlanego grożą wypłatą odszkodowań przez Skarb Państwa w razie zaskarżania tych decyzji do sądów.

O problemie jakim jest zbyt mała liczba inspektorów nadzoru budowlanego w powiatach oraz stosunkowo niskie zarobki alarmowała już w 2013 r. Najwyższa Izba Kontroli (NIK). W jej raporcie najmocniej oberwało się powiatowym inspektoratom nadzoru budowlanego, które – według NIK – „łamią prawo na wszystkich etapach postępowań dotyczących samowoli budowlanych”. O wykrytych nieprawidłowościach NIK napisała, że „mogą wskazywać na występowanie korupcji”.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej