Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Jak uniknąć problemów przy odbiorze?

2019-04-09 9:09 Rafał Dybicz
Montaż drzwi odbior robot budowlanych
Autor: Getty Images Procedura odbioru po zamontowaniu drzwi polega na sprawdzeniu parametrów, dokumentów dostarczonych przez wykonawcę, sprawdzeniu odchyłek wymiarowych oraz sił operacyjnych, czyli jakiej siły należy użyć do zamknięcia drzwi. Odbiorowi podlega również ogólny wygląd.

Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych określają pod­sta­wo­we wy­ma­ga­nia do­ty­czą­ce wy­ko­ny­wa­nia i od­bio­ru ro­bót bu­dow­la­nych. Projektanci wykorzystują je do przygotowania spe­cy­fi­ka­cji te­chni­cznej wy­ko­na­nia i od­bio­ru ro­bót, do­ku­men­tu nie­zbę­d­ne­go do zawarcia u­mowy na ro­bo­ty bu­dow­la­ne.

Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych nie są zaliczane do przepisów techniczno-budowlanych. Sąd jednak przy rozpatrywaniu spraw związanych z jakością wykonawstwa uwzględnia je jako tzw. sztukę budowlaną. Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych należy traktować jako pomoc do opracowania specyfikacji technicznych stanowiących dokument przetargowy i kontraktowy przy określaniu przedmiotu zamówienia na wykonanie robót budowlanych.

Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych w prawie budowlanym

Podstawowymi regulacjami dotyczącymi odbioru robót budowlanych są przepisy techniczno-budowlane do kanonu których zgodnie z art. 7 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 (Dz.U. nr 89/1994, poz. 414 z późniejszymi zmianami) zalicza się:

W odróżnieniu od prawa budowlanego z 1974 roku ustawodawca do tej kategorii przepisów nie zaliczył warunków technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych, uznając, że odpowiednie regulacje znajdują się w Polskich Normach. Niestety w praktyce brak jest wielu norm. Szczególnie dotyczy to nowych technologii i wyrobów budowlanych.

Pisząc o wyrobach budowlanych koniecznie trzeba przytoczyć Ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 o wyrobach budowlanych, która to reguluje zasady wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku polskim wyrobów budowlanych.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 1 tej ustawy, wyrobem budowlanym jest rzecz ruchoma, bez względu na stopień jej przetworzenia, przeznaczona do obrotu, wytworzona w celu zastosowania w sposób trwały w obiekcie budowlanym, wprowadzona do obrotu jako wyrób pojedynczy lub jako zestaw wyrobów do stosowania we wzajemnym połączeniu stanowiącym integralną całość użytkową i mającą wpływ na spełnianie wymagań podstawowych, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Warto podkreślić, że chociaż warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych nie są zaliczane do przepisów techniczno-budowlanych, to sądy przy rozpatrywaniu spraw związanych z jakością wykonawstwa uwzględnia je jako sztukę budowlaną.

Zadania warunków technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych

Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych pełnią cztery najważniejsze funkcje:

  • określają docelowe wymagania inwestora wobec wykonawcy w zakresie wykonywanych prac budowlanych oraz podają w jaki sposób można sprawdzić poprawność ich wykonania przy odbiorze,
  • ustalają sposoby wykonania prac tak, aby inwestor miał pewność, że wykonawca będzie zobowiązany do wykonania pracy zgodnie z warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót i zasadami sztuki budowlanej,
  • zobowiązują wykonawcę do kontrolowania pracy na wszystkich etapach, co pozwoli na uzyskanie pożądanej jakości obiektu budowlanego,
  • ustalają zasady odbioru robót.

Jeśli roboty wykonywane są etapowo warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych powinny określać w jaki sposób należy kontrolować każdy etap (odbiory pośrednie). W przypadku robót murowych, blacharskich, dekarskich, malarskich, często nieopisanych szczegółowo w projekcie, konieczne jest ich usystematyzowanie w warunkach. Pozwoli to wykluczyć nieporozumienia między inwestorem a wykonawcą, dotyczące poprawności ich wykonania.

WAŻNE

Instytut Techniki Budowlanej opracował warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Gotowe zeszyty zawierają:

  • opis, cel i specyficzne wymagania dla danej kategorii robót,
  • normy i dokumenty powiązane,
  • definicje w przypadku wprowadzenia pojęć nie występujących w powszechnie stosowanej terminologii technicznej lub gdy użyty termin jest stosowany tylko dla potrzeb danych warunków technicznych wykonania i odbioru robót,
  • zakres ustaleń, które powinny być podane w projekcie dla danej kategorii robót oraz wymagany zakres dokumentacji powykonawczej,
  • wymagania i właściwości stosowanych materiałów i wyrobów z powołaniem się na ustalenia projektowe, Polskie Normy lub Aprobaty Techniczne,
  • sposoby wykonywania robót (szczególnie tych, które nie są opisane w projekcie) – przy założeniu, że wykonawca zna te sposoby i zasady sztuki budowlanej,
  • metody kontroli jakości wykonania robót,
  • tolerancje wykonania,
  • co i jak należy sprawdzać przy odbiorze końcowym.

Spe­cy­fi­ka­cja te­chni­czna wy­ko­na­nia i od­bio­ru ro­bót

Dużym ułatwieniem dla inwestora i jego służb w trakcie odbiorów będzie, gdy w fazie projektowej zleci projektantom przygotowanie specyfikacji technicznej. Specyfikacja techniczna to dokument, w którym bazując na powołanych normach oraz wytycznych producentów wyrobów budowlanych jasno sprecyzowano wymagania techniczne, które będą wymagane podczas odbiorów.

W dokumencie tym wskazane są również zasady prawidłowego wykonywania danych robót. W specyfikacji technicznej wskazuje się, procedurę lub procedury, za pomocą których można określić, czy dane wymagania są spełnione.

Specyfikacja techniczna zawiera w sobie warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych.

Procedura odbioru robót budowlanych na przykładzie stolarki drzwiowej

Procedura odbioru, co może wydać się nieco niezrozumiałe, zaczyna się w momencie wyboru materiału i zatwierdzenia go do wbudowania. Sprawdzenie parametrów technicznych, a zwłaszcza dokumentów dotyczących użytych materiałów, jest bardzo istotne i pozwala uniknąć wielu problemów na etapie odbioru i użytkowania.

Zatwierdzenie drzwi do wbudowania jest ściśle związane z rolą jaką pełnią w obiekcie budowlanym. Dokumentacja na podstawie której można zezwolić na montaż drzwi musi zawierać:

  • kopię deklaracji właściwości użytkowych,
  • instrukcję stosowania, montażu i obsługi,
  • dokumentację techniczną opisującą wszystkie istotne elementy (wymiary, przekroje, spis komponentów itp.),
  • informację o ewentualnych zagrożeniach dla zdrowia i bezpieczeństwa.

Najważniejszym z pośród wymienionych powyżej dokumentów jest deklaracja właściwości użytkowych, która pozwala producentowi na oznaczenie wyrobu znakiem budowlanym B lub CE, jeżeli wyrób jest oceniany w systemie europejskim. Obowiązek dostarczenia deklaracji spoczywa na producencie.

Wybór konkretnych drzwi uzależniony jest od:

  • warunków użytkowania – z uwagi na warunki użytkowania rozróżniamy 9 klas (od 0 do 9) drzwi, które związane są z ilością cykli otwierania i zamykania. Na przykład, drzwi klasy 1 mają 5000 cykli, co odpowiada oznaczeniu jako okazjonalne w warunkach użytkowania. Do budynków użyteczności publicznej oraz do budynków mieszkalnych wielorodzinnych stosowane są klasy od 6 do 8 (klasa 8 zakłada 1000 000 cykli);
  • bezpieczeństwo pożarowe – odporność ogniowa i/lub dymoszczelność;
  • ochrona przeciwdźwiękowa pomieszczeń;
  • szczególne warunki użytkowania np. pomieszczenia specjalnie chronione, które wymagają zastosowania drzwi o podwyższonej odporności na włamanie. Norma PN-EN 1627 podaje sześć klas odporności drzwi na włamanie, oraz określa dla nich przewidywane metody i próby uzyskania dostępu - klasy od RC1 do RC6;
  • zachowanie trwałości i funkcjonalności działania.
WAŻNE

Deklaracja właściwości użytkowych wyrobu budowlanego musi zawierać:

  • typ wyrobu tj. oznaczenie niepowtarzalnym kodem identyfikacyjnym typu wyrobu,
  • opis sposobu identyfikacji wyrobu przez producenta wyrobu,
  • dane producenta,
  • zamierzone zastosowanie zgodnie z odpowiednią normą wyrobu,
  • opis właściwości użytkowych, zwłaszcza tych, które wiążą się z zamierzonym zastosowaniem,
  • numer referencyjny i data wydania przywołanej normy,
  • system oceny i weryfikacja stałości właściwości użytkowych,
  • informacja o udziale jednostki notyfikującej.

Z odbiorem technicznym drzwi związanych jest wiele dokumentów normatywnych:

  • PN-EN 1192: Drzwi – Klasyfikacja wymagań wytrzymałościowych,
  • PN-EN 12400: Okna i drzwi – Wpływ klimatu – Wymagania i klasyfikacja,
  • PN-EN 1529: Skrzydła drzwiowe – Wysokość, szerokość, grubość i prostokątność – klasy tolerancji.

Ta lista nie jest pełna. Należy tu również wymienić Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w których znajdziemy opis cech jakimi powinny odpowiadać drzwi zewnętrzne. Zgodnie z tym dokumentem:

  • wymiar w świetle ościeżnicy – szerokość co najmniej 90 cm (drzwi jednoskrzydłowe) wysokość co najmniej 200 cm,
  • wysokość progu nie więcej niż 20 mm,
  • w przypadku drzwi dwuskrzydłowych szerokość skrzydła głównego nie mniejsza niż 90 cm,
  • wartość współczynnika przenikania ciepła 1,5 W/(m2K) (w 2021 roku współczynnik ten będzie wynosić 1,3 W/(m2K).

Procedura odbioru po zamontowaniu drzwi polega na sprawdzeniu powyższych parametrów, dokumentów dostarczonych przez wykonawcę, sprawdzenie odchyłek wymiarowych czy mieszczą się w przewidzianych w normie widełkach (PN-EN 1529:2001), sprawdzenia sił operacyjnych, czyli jakiej siły należy użyć do zamknięcia. Odbiorowi podlega również ogólny wygląd.

Podobne procedury dotyczą praktycznie każdej roboty budowlanej począwszy od robót zbrojarskich i betoniarskich a skończywszy na robotach instalacyjnych i wykończeniowych. W trakcie realizacji prac budowlanych warto posiłkować się wiedzą doświadczonego inspektora nadzoru inwestorskiego w każdej z branż.

Autor artykułu - Rafał Dybicz - jest specjalistą w zakresie zarządzania projektami budowlanymi, tworzenia i zarządzania budżetem i kontroli kosztów, a także nadzoru nad realizacją prac budowlanych. Kontakt z autorem.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej