Tunel średnicowy Łódź. W artykule film o tym, jak powstaje szacht komory startowej dla największej w Polsce tarczy TBM

2020-11-19 13:11 Materiał partnerski Marzena Sarniewicz
Tunel Średnicowy
Autor: Soletanche Komora startowa tunelu średnicowego w Łodzi na planie koła dla dużej tarczy TBM

Na tunel średnicowy Łódź czeka od lat. Przypomnijmy, że chodzi o przekop, który połączy stację Łódź Fabryczna ze stacjami Łódź Żabieniec oraz Łódź Kaliska. To "małe metro" to jedno z największych i najważniejszych przedsięwzięć infrastrukturalnych nie tylko w Łodzi, ale w całej Polsce. Właśnie zakończyła się budowa pierwszego szachtu komory startowej dla tarczy TBM, czyli 35-metrowej ściany szczelinowej w systemie połączeń CWS na planie koła. Wykonawca specjalistycznego fundamentowania, Soletanche Polska podsumowuje ten etap prac. Zapraszamy również ma premierę filmu Soletanche Polska o tym jak powstają szachty Komory Odolanowskiej.

Spis treści

  1. Film o tym jak powstają szachty Komory Odolanowskiej 
  2. Tunel średnicowy Łódź to nowe możliwości kolei
  3. Pierwszy szacht komory startowej tunelu średnicowego gotowy
  4. Budowa tunelu średnicowego - zadania Soletanche Polska
  5. Dlaczego szacht na planie koła jest lepszym rozwiązaniem od tradycyjnych kwadratowych czy trapezowych?
  6. Tunel średnicowy Łódź wydrążą olbrzymie tarcze TBM
  7. Kiedy zakończy się budowa tunelu średnicowego w Łodzi?
  8. Budowa tunelu średnicowego w Łodzi - dlaczego opóźniona?
  9. Tunel średnicowy Łódź będzie dopełnieniem nowoczesnego dworca Łódź Fabryczna

Film o tym jak powstają szachty Komory Odolanowskiej 

Jeśli jesteście ciekawi jak powstają szachty Komory Odolanowskiej w ramach budowy tunelu średnicowego w Łodzi zapraszamy na film. W materiale przygotowanym przez Soletanche Polska współautor koncepcji projektowo-wykonawczej wyjaśnia, dlaczego szachty komór tunelu średnicowego mają cylindryczny kształt. Hubert Tomczak, Dyrektor Zarządzający, Soletanche Polska, opowiada jak będzie wyglądała konstrukcja komory Odolanowskiej i czemu ma służyć łącznik pomiędzy dwoma szachtami.

Tunel średnicowy Łódź to nowe możliwości kolei

Budowa tunelu średnicowego to inwestycja dotycząca udrożnienia Łódzkiego Węzła Kolejowego. Wcześniej w ramach projektu powstał tunel kolejowy Łódź Widzew – Łódź Fabryczna wraz z nowym dworcem kolejowym Łódź Fabryczna. To część inwestycji Nowe Centrum Łodzi.

Przez tunel średnicowy w Łodzi w przyszłości przejadą nie tylko pociągi lokalne, ale przede wszystkim dalekobieżne krajowe i międzynarodowe. Dla samego miasta będzie to "małe metro", które połączy trzy stacje: Łódź Fabryczna, Łódź Żabieniec, Łódź Kaliska.

Zdaniem głównego inwestora przedsięwzięcia czyli PKP Polskie Linie Kolejowe SA, inwestycja oznacza ogromne możliwości rozwoju nie tylko miasta, ale także całego regionu łódzkiego. Wartość całej inwestycji to ponad 1,7 mld zł, z czego dofinansowanie unijne to ponad 1,4 mld zł.

Tunel Średnicowy
Autor: Soletanche Grubość ścian szybów startowych tunelu średnicowego wynosi 80 cm, głębokość 35 m p.p.t.

Pierwszy szacht komory startowej tunelu średnicowego gotowy

Gotowy jest już pierwszy szacht, który jest częścią komory startowej dla tarczy TBM średnicy 13,04 m. Ma ona rozpocząć drążenie tunelu średnicowego w ramach projektu pn. „Udrożnienie Łódzkiego Węzła Kolejowego (TEN-T), Etap II, Odcinek Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska / Łódź Żabieniec”. Zaprojektowanie oraz wykonawstwo w zakresie fundamentowania specjalistycznego powierzono Soletanche Polska, liderowi budownictwa podziemnego.

Firma Soletanche jest odpowiedzialna za realizację dwóch strategicznych obiektów:

  • komory, z której wystartuje największa w Polsce tarcza TBM (śr. 13,04 m), usytuowanej między ulicami Stolarską i Odolanowską,
  • komory dla mniejszej tarczy TBM (śr. 8,7 m), przy ul. Długosza.

Aktualnie na placu budowy realizowany jest wykop w miejscu łącznika między szybem zachodnim a wschodnim, w ramach komory odolanowskiej. Jednocześnie realizowane są ściany szczelinowe zachodniego szachtu. Docelowo komora dla dużej maszyny TBM będzie miała 26,5 m głęb. oraz do 30 m szer. Na placu budowy drugiej komory, dla małej tarczy TBM, zakończono realizację ścian szczelinowych. Obecnie trwa wykonywanie wykopu wraz z kotwieniem ściany.

Generalnym wykonawcą tunelu średnicowego jest konsorcjum Przedsiębiorstwa Budowy Dróg i Mostów Mińsk Mazowiecki – lider konsorcjum, oraz Energopol-Szczecin.

Poniżej więcej zdjęć komory startowej tunelu średnicowego w Łodzi dla największej w Polsce tarczy TBM.

Budowa tunelu średnicowego - zadania Soletanche Polska

  • Komora dla dużej tarczy TBM

Wykonanie komory startowej z dwoma szybami, zachodnim i wschodnim, zrealizowane w technologii ścian szczelinowych oraz łącznikiem wraz z baretami kotwiącymi płytę fundamentową zrealizowanym w tej samej technologii. Szyby startowe mają kształt okręgu. Grubość ścian szybów startowych wynosi 80 cm. Głębokość ścian szybów 35 m p.p.t. Ściany łącznika realizowane w nietypowej szer. 150 cm (bardzo rzadko wykonuje się tego rodzaju konstrukcje). Ściana zostanie zrealizowana na głęb. od 10 do 35 m. Do wykonania wyżej wspomnianego zakresu ścian szczelinowych potrzeba 21 tys. m³ betonu.

Wykonanie zabezpieczenia stateczności ściany w postaci stropu rozporowego, który zostanie połączony ze ścianą przegubowo, tj. przez osadzenie odpowiednich prętów w oczepie ściany szczelinowej. Dzięki zwiększonej grubości ściany w fazie docelowej nie będzie potrzebne jej dodatkowe rozpieranie, co w znacznym stopniu ułatwi i tym samym przyspieszy wykonanie wykopu, prowadzenie robót ziemnych i żelbetowych.

Kolejnym zadaniem koniecznym do zrealizowania w przypadku obu komór jest wzmocnienie terenu w celu zagwarantowania stabilności czoła tarczy oraz uszczelnienie szczeliny obwodowej (tzw. plug-out i plug-in). W tym przypadku zostanie zastosowana technologia jet-grouting. Aktualnie (22 październik 2020) ten zakres prac został zlecony Soletanche wyłącznie w kontekście realizacji komory odolanowskiej (dla dużej tarczy TBM).

  • Komora dla małej tarczy TBM

Podobny schemat  realizowany jest dla mniejszej komory, z której ma wystartować tarcza TBM śr. 8,7 m. Takiej wielkości tarcza wykorzystywana jest przy budowie II linii metra. Zadaniem jest wykonanie komory startowej w postaci okręgu o wewnętrznej śr. 24 m w technologii ścian szczelinowych wraz z baretami kotwiącymi płytę fundamentową, gr. ścian 80 cm, głęb. wykopu 22 m, powierzchnia ścian komory 1500 m², ilość mieszanki betonowej 1200 m³.

Ponadto wykonawca wykona dojazd do komory tzw. wanny w technologii ścian szczelinowych grubości 80 cm - głęb. wykopu 18,5 m, powierzchnia ścian dojazdu 2100 m², ilość mieszanki betonowej 1680 m³. Stateczność ścian szczelinowych wanny na etapie realizacji inwestycji zostanie zapewniona przez wykonanie kotew gruntowych oraz rozpór stalowych.

Dlaczego szacht na planie koła jest lepszym rozwiązaniem od tradycyjnych kwadratowych czy trapezowych?

Tego rodzaju rozwiązanie to specjalność Soletanche Polska. W 2006 roku jako pierwsi w Polsce zrealizowaliśmy obudowę wykopu głębokiego w technologii ścian szczelinowych z wykorzystaniem wodoszczelnego złącza CWS® na planie koła. Była to realizacja zbiornika podziemnego w jednej z hut w Polsce. Od tego czasu z powodzeniem stosujemy tę metodę do realizacji obudowy głębokich wykopów, wielokondygnacyjnych parkingów podziemnych, szybów górniczych, silosów podziemnych, zbiorników. Zdecydowaliśmy się na zaproponowanie w przypadku komory startowej dla dużej tarczy TBM takiego rozwiązania ze względu na warunki hydrogeologiczne (wysoki poziom wód gruntowych) oraz tempo realizacji prac, brak konieczności wykonywania dodatkowych rozparć w trakcie głębienia wykopu. Wykonaliśmy więc projekt zamienny budowlany i wykonawczy, w którym zastosowaliśmy kilka innowacyjnych rozwiązań, które mają pomóc generalnemu wykonawcy w sprawnej realizacji konstrukcji żelbetowej. Szachty w kształcie koła, ściana szczelinowa łącznika szer. 1,5 m, to wszystko ma pomóc wygodnie realizować dalszy zakres prac, redukując konieczność zastosowania rozparcia – wyjaśnia Hubert Tomczak, Dyrektor Zarządzający Soletanche Polska i współautor koncepcji.

Reasumując, dzięki wykonaniu obudowy wykopu głębokiego na planie koła eliminujemy rozparcie, a to znacznie skraca czas realizacji. Oddziaływanie gruntu w otoczeniu podziemnym konstrukcji żelbetowej przyjmuje różne wartości. W zależności od stanu kształcenia i kierunku przemieszczania konstrukcji oddziaływanie gruntu może mieć wartości parcia czynnego, parcia spoczynkowego i parcia pośredniego lub wartości odporu. Przy prawidłowym uformowaniu w gruncie powierzchni obudowy o ciągłej krzywiźnie, nie ma potrzeby stosowania elementów rozparcia: w konstrukcji panuje stan naprężenia ściskającego. Zastosowanie kołowej obudowy wykopu pozwoliło na uniknięcie wewnętrznego rozparcia tymczasowego, które mogłoby utrudniać prowadzenie wykopu, realizację prac na powierzchni w bezpośrednim sąsiedztwie szybu oraz docelowo opuszczenia do wnętrza komory tarczy TBM.

Tunel średnicowy Łódź wydrążą olbrzymie tarcze TBM

Pierwsza, mniejsza tarcza śr. 8,76 m rozpocznie drążenie tunelu z komory przy ul. Długosza do komory rozgałęźnej w okolicy Al. Włókniarzy i ul. Kasprzaka i dalej w kierunku ul. Stolarskiej. Łączna długość pierwszego odcinka wynosi ok. 920 m. Podczas pracy TBM będzie poruszać się z prędkością około 10-15 metrów dziennie. Maszyna będzie nie tylko drążyła tunel, ale także usuwała ziemię, montowała żelbetowe elementy konstrukcji oraz wyrównywała ciśnienie w tunelu. Tarcza została wykonana przez niemiecką firmę Herrenknecht.

Druga, większa tarcza ma śr. 13,04 m, zostanie użyta do wydrążenia tunelu dł. ok. 3 km między Łodzią Fabryczną a komorą startową pomiędzy ulicami Odolanowską i Stolarską.

W planach budowy są przewidziane dwa przystanki na terenie Łodzi: Łódź Śródmieście oraz Łódź Polesie. Tunel będzie jednak przystosowany do wybudowania trzeciej stacji, która ma powstać w przyszłości.

Ciekawe - transport tarcz to było duże wyzwanie

Tarcze to bardzo duże i ciężkie urządzenia. W związku z tym ich transport z Niemiec do Łodzi to było duże wyzwanie. Dotarły one do Polski drogą morską, następnie z Gdańska zostały przewiezione autostradą do Łodzi. Aby przewieźć tarcze drogą lądową trzeba było demontować bramki poboru opłat na autostradzie, a w Łodzi chodniki i latarnie. Procedura transportu tarcz trwała kilka tygodni i zakończyła się w styczniu 2020 roku.

Kiedy zakończy się budowa tunelu średnicowego w Łodzi?

Pierwotnie termin zakończenia inwestycji to był grudzień 2021 roku. Aktualnie zakończenie prac zostało przesunięte na 2022 rok, w związku z kłopotami finansowymi poprzedniego lidera konsorcjum.

Zdjęcia z budowy komory startowej przez Soletanche Polska (czerwiec 2020)

Budowa tunelu średnicowego w Łodzi - dlaczego opóźniona?

Przypomnijmy, że tunel średnicowy między Łodzią Fabryczną, a Kaliską miało budować konsorcjum, którego liderem był Energopol Szczecin. Niestety firma ma aktualnie duże problemy finansowe, co mogło być przyczyną zerwania kontraktu i próby wyłonienia nowych wykonawców. Tak się jednak nie stało, ponieważ drugi z konsorcjantów, Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów z Mińska Mazowieckiego, postanowił przejąć rolę lidera konsorcjum. Dzięki temu udało się kontrakt utrzymać, a prace przy przygotowaniu placu budowy komory startowej nabrały tempa. Z końcem 2019 roku inwestycja wkroczyła w kolejną fazę. Przed konsorcjum proces sprowadzenia i zamontowania dwóch tarcz TBM, które wydrążą tunel pod Łodzią.

Tunel średnicowy Łódź będzie dopełnieniem nowoczesnego dworca Łódź Fabryczna

Nowy tunel zmieni dworzec Łódź Fabryczna z końcowego na przelotowy. Dzięki temu skróci się czas przejazdu, a przez ścisłe centrum będą mogły jechać zarówno pociągi regionalne, jak i dalekobieżne - na osi wschód – zachód (przez stacje Łódź Widzew, Fabryczna i Kaliska) i na osi północ – południe (przez stacje Łódź Widzew, Fabryczna, Żabieniec). Zgodnie z projektem powstaną dwa nowe przystanki w tunelu: u zbiegu ul. Zielonej, Zachodniej i al. Kościuszki oraz u zbiegu Ogrodowej i Karskiego.

Tunel średnicowy Łódź
Autor: PKP Polskie Linie Kolejowe Schemat przebiegu tunelu średnicowego w Łodzi
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej