Rynek budowlany. Czy rynek budowlany czeka ostre hamowanie?

2021-09-24 11:14
budowa drogi GDDKiA
Autor: GDDKiA Na niektóre komponenty trzeba czekać nawet dwa miesiące, a brak materiałów i konkretnych informacji o cenach przekłada się na dłuższe terminy realizacji, gigantyczne wzrosty kosztów i trudności w tworzeniu ofert. Ostatecznie uderzy to w rynek nieruchomości - tak twierdzą specjaliści

Rynek budowlany boryka się obecnie z wieloma problemami. Rygor pandemii, znaczący wzrost cen materiałów budowlanych i ich za mała podaż, wysokie koszty prowadzenia działalności, spadające marże, mniej kontraktów, to wyznaczniki rynku budowlanego w 2021. Czy zaczyna się spowolnienie na rynku budowlanym?

baner merxu
Autor: MerXu Link: Sprawdzam merXu.com

Spis treści

  1. Rynek budowlany 2021
  2. Rynek budowlany przychylniejszy dla dużych
  3. Wskaźniki rynku budowlanego
  4. Brak materiałów budowlanych, ceny mocno w górę

Rynek budowlany 2021

Gdy w 2020 roku pandemia zaatakowała, pojawiły się obawy nie tylko o realizację planów i umów, ale przede wszystkim o zdrowie i życie pracowników, czasami też o przetrwanie w nowych warunkach. Dziś, po półtora roku już jest pewne, że rynek budowlany i firmy budowlane poradziły i radzą sobie z koronawirusem lepiej niż inne branże czy sektory gospodarki. Nie było masowego zamykania budów, płynął strumień publicznych pieniędzy na inwestycje infrastruktury transportu, deweloperzy i inwestorzy indywidualni budowali na potęgę, rok 2020 był rekordowy również dla remontów i ten trend utrzymał się w roku 2021, tylko inwestycje samorządów spowolniły ogrom funduszy przeznaczany jest na walkę z pandemią i na inwestycje niewiele zostało (albo w ogóle) w budżetach. Szczególnie dobrze ma się budownictwo mieszkaniowe, w którym padają rekordy (w porównaniu z rokiem 2020) pod kątem mieszkań przekazanych do użytkowania, uzyskanych pozwoleń na budowę i zgłoszeń oraz rozpoczętych budów. Na froncie robót drogowych pojawiło się, niestety, zjawisko konkurencji cenowej pomiędzy firmami budowlanymi, co przed kilku laty doprowadziło do poważnego kryzysu w budownictwie i fali bankructw firm budowlanych

Rynek budowlany przychylniejszy dla dużych

Z analiz PZPB wynika, że kondycja finansowa branży jest względnie stabilna. W 2020 budownictwo odnotowało tylko umiarkowany spadek aktywności budowlanej. Cały czas utrzymują się pozytywne prognozy co do klimatu inwestycyjnego w segmencie infrastruktury transportowej i energetycznej. Dużo gorsze perspektywy w 2021 rysują się w segmencie samorządowym (inwestycje w samorządach powinny odbić w 2022, ale nie jest jeszcze pewne jaka będzie kwota funduszy unijnych, wciąż poprawiany jest Polski Ład, który ma być podstawą Planu Odbudowy). W skali całego kraju, sytuacja w obszarze budownictwa kubaturowego może być w roku 2021 finalnie gorsza w segmencie biurowym i bardzo dobra w segmencie magazynowym. W 2021 duże firmy budowlane radzą sobie zdecydowanie lepiej niż podmioty z sektora MŚP, ale negatywny wpływ na ich marże mogą mieć rosnące ceny materiałów budowlanych, szczególnie stali. Trzeba w tym miejscu dodać, że również duże firmy budowlane (a nawet te największe budujące drogi) znalazły się w grupie zalegającej z płatnościami, wobec kilku Prezes UOKiK wszczął postępowania sprawdzające). 

MerXu - platforma e-commerce B2B dla budownictwa

Dzisiaj merXu oferuje blisko 2 miliony produktów dla budownictwa. Wykonawcy z branży budowlanej mogą zaopatrywać się kompleksowo na merXu. Znajdą tu materiały budowlane, chemię, narzędzia, produkty z kategorii elektrotechnicznej, grzewczej czy BHP.

Z kolei sprzedający, producenci i dystrybutorzy mają szansę dotrzeć do nowych klientów na rynkach lokalnych i zagranicznych. MerXu jest obecne dostępne w Polsce, Czechach, Słowacji, Litwie i Estonii. Już wkrótce merXu otworzy się na Rumunie, Węgry i rynek niemiecki.

Obecnie korzystanie z merXu jest bezpłatne dla sprzedających i kupujących.

Wskaźniki rynku budowlanego

  • Koniunktura w budownictwie

We wrześniu 2021 wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie spadł na poziom minus 7,9 (w lipcu było minus 4,9 i był to najwyższy wskaźnik od początku roku). Poprawę koniunktury we wrześniu sygnalizowało 9,1% przedsiębiorstw, a jej pogorszenie – 17% (przed  miesiącem odpowiednio 9,7% i 16,7%). Pozostałe przedsiębiorstwa uznały, że ich sytuacja nie uległa zmianie. Utrzymują się negatywne diagnozy portfela zamówień, produkcji budowlano-montażowej na rynku krajowym i sytuacji finansowej. Firmy budowlane przewidują ograniczenia zatrudnienia.

Koniunktura w budownictwie
Autor: GUS Wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie, wrzesień 2021 Link: Powiększ grafikę
  • Zadłużenie i zatory płatnicze

W budownictwie ponad 60% firm ma problemy, których źródłem są zatory płatnicze, czyli sytuacja, kiedy jedne firmy nie płacą drugim. Jak wynika z ostatnich analiz KRD, w 2021 roku to właśnie firmy budowalne w największym stopniu dotyka nierzetelność płatnicza. Co dziesiąta firma budowlana skarży się, że faktury płacone przez kontrahentów po terminie to ponad połowa wszystkich faktur w przedsiębiorstwie. A co druga firma budowlana przyznaje, że nawet 25% jej kontrahentów w ciągu ostatnich 3 miesięcy nie zapłaciło w ogóle za wykonaną usługę.

Obecnie (stan na wrzesień 2021) do Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej wpisanych było 48 847 dłużników budowlanych, których łączny dług wynosi już blisko 1,8 mld zł. Z tego 72% (35 112 firm) tych dłużników, to firmy jednoosobowe. Odpowiadają one również za 52% całego zadłużenia branży (940 mln zł). Wzajemne długi branży (czyli zobowiązania wobec innych firm budowlanych) wynoszą 158 mln zł.

  • Produkcja budowlano-montażowa 

Według GUS, produkcja budowlano-montażowa (w cenach stałych) zrealizowana na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób w lipcu 2021 roku była wyższa o 3,3% w porównaniu z analogicznym okresem 2020 roku oraz niższa o 4,7% w stosunku do czerwca 2021.

W stosunku do lipca 2020, wzrost wartości zrealizowanej produkcji budowlano-montażowej odnotowano dla jednostek wykonujących roboty budowlane specjalistyczne (o 17,1%) oraz zajmujących się budową budynków (o 5,7%). Spadek nastąpił dla przedsiębiorstw wznoszących obiekty inżynierii lądowej i wodnej (o 5,9%).

  • Rentowność firm budowlanych

Firmy budowlane od lat mają bardzo niską rentowność, czyli wykonawcy zarabiają mało w stosunku do skali prowadzonych prac. Łapią się za kolejne zadania żeby pokrywać swoje wcześniejsze zobowiązania i popadają w jeszcze większą pułapkę niewypłacalności i niskiej rentowności. W takiej sytuacji firmy nie są w stanie gromadzić własnych środków, stają się coraz podatne na zagrożenia. Niska rentowność to chroniczna słabość finansowa polskich firm budowlanych, która jest jedną z przyczyn obecnej fali niewypłacalności w budownictwie, obok wzrostu cen materiałów budowlanych i zatrudnienia oraz brakiem ludzi do pracy. Wystarczy, że na górze łańcucha zależności nastąpi zator, zaczyna się efekt domina, dopadając najpierw ostatnie, najsłabsze ogniwa.

W roku 2020 eksperci zauważyli pozytywną zmianę. Oferty były lepiej kalkulowane (mają wyższe ceny), co również wpływa na poprawę rentowności firm budowlanych. Najczęściej spotykana rentowność na poziomie 4% jest jednak niewystarczająca, by móc funkcjonować i rozwijać się. Polski Związek Pracodawców Budownictwa uważa, że wyraźnej poprawy sytuacji finansowej, szczególnie dla MŚP, należy spodziewać się dopiero w 2022 roku. Wtedy też marże dużych firm mogą znaleźć się pod jeszcze większą presją rosnących cen na rynku budowlanym. Firmy, które podpisały kontrakty wcześniej mogą mieć problemy z utrzymaniem dotychczasowej rentowności.

Rentowność firm budowlanych
Autor: PZPB na podstawie danych GUS Rentowność firm budowlanych
  • Bankructwa

Od stycznia do czerwca 2021 odnotowano 109 bankructw firm budowlanych (wg Coface), co wobec 51 w tym samym okresie 2020 oznacza wzrost o 114%. To już prawie prawie tyle samo w I półroczu co w latach 2012 – 104 i 2013 – 112, czyli w latach kryzysu w budownictwie, gdy zbankrutowało najwięcej firm budowlanych. Niższe wskaźniki niewypłacalności firm budowlanych podaje Euler Hermes – wzrost o 50% wobec I półrocza 2020. Przybywa też bankructw wśród producentów materiałów budowlanych, w I półroczu 2021 było ich 48 wobec 32 rok wcześniej, czyli też nastąpił wzrost o 50%.

  • Koszty i bariery działalności

Odsetek przedsiębiorców nieodczuwających żadnych barier w prowadzeniu bieżącej działalności w sierpniu 2021 ukształtował się na poziomie 6,8% (przed rokiem 6,2%). Przedsiębiorstwa zgłaszające bariery najczęściej wskazują na trudności związane z kosztami zatrudnienia (63,0% w sierpniu br., 61,5% w analogicznym miesiącu ubiegłego roku). Również zatory płatnicze i tzw. odwrócony podatek VAT nie wychodzą na dobre ani firmom budowlanym, ani producentom i hurtownikom materiałów budowlanych.

W porównaniu z sierpniem 2020, w zdecydowanie największym stopniu wzrosło w 2021 znaczenie trudności wynikających z kosztów materiałów (z 35,2% do 57,7%), natomiast najbardziej spadła uciążliwość barier związanych z niedostatecznym popytem (z 26,5% do 18,5%) oraz niepewnością ogólnej sytuacji gospodarczej (z 64,2% do 57,2%).

Bariery w działalności zgłaszane przez firmy budowlane, sierpień 2021
Autor: GUS Bariery w działalności zgłaszane przez firmy budowlane, sierpień 2021 Link: Powiększ grafikę

Brak materiałów budowlanych, ceny mocno w górę

Na niektóre materiały i komponenty budowlane czeka się obecnie średnio od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Tak jest w przypadku chemii budowlanej, np. bieli tytanowej – ważnego składnika farb i tynków dyspersyjnych oraz drewna czy płyt OSB. 

Drastycznie wydłuża się czas oczekiwania na styropian, farby czy tynki. Na wełnę mineralną musimy czekać nawet 2 miesiące, co przekłada się na wzrost kosztów łańcucha dostaw i ogromne skoki cenowe – mówi Grzegorz Wołodźko, z firmy CSAT, wykonawcy elewacji.

Styropian w ciągu ostatnich miesięcy podrożał kilka razy. Jak wynika z analizy rynku przygotowanej przez Stowarzyszenie Wykonawców Elewacji, jeszcze w styczniu 2021 roku 1 m³ kosztował 114 zł. A już w sierpniu trzeba zapłacić 206 zł. To wzrost o ponad 80%! Co więcej, wydaje się, że tendencja wzrostowa się utrzyma. Mała podaż styropianu powoduje, że znika ze składów natychmiast po dostawie, bo wiele inwestycji czeka na ocieplenie.

ceny styropianu
Autor: SWE Od początku roku styropian podrożał o 80% Link: https://cdn.files.smcloud.net/t/ceny-styropianu.jpg

– Spadek światowego popytu wiosną 2020 roku spowodował, że producenci ograniczyli produkcję, której teraz nie są w stanie dostosować do potrzeb rynku zasilonego rządowymi programami wsparcia. Na szalejące ceny wpływa też hossa na światowym rynku surowców, a nawet spekulacje cenowe. Z drugiej strony doszły podwyżki cen za energię, wzrosła płaca minimalna, rosną też ceny paliw, które wpływają na koszty produkcji i transportu. Problemem jest także brak wykwalifikowanych fachowców, a nawet pomocników budowlanych. To w konsekwencji może stać się barierą w działalności wielu firm – tłumaczy Grzegorz Tymoszewski, prezes Stowarzyszenia Wykonawców Elewacji.

Zdaniem ekspertów z SWE, wzrost cen materiałów może być dopiero początkiem problemów nie tylko dla branży. Wcześniejsze wzrosty cen na rynku budowlanym pokazały, że najwięcej traci odbiorca końcowy. Firmy budowlane realizujące długie kontrakty, marżą muszą pokryć różnice pomiędzy złożoną ofertą, a aktualnymi cenami na rynku. W konsekwencji zdrożeją inwestycje i wzrośnie jeszcze cena za m² mieszkania czy nieruchomości komercyjnej.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Czytaj więcej