Branża budowlana. Czy branżę budowlaną czeka spowolnienie? Najwięksi w branży jednym głosem

2019-08-02 11:45 na podstawie raportu ASM Centrum Badań i Analiz Rynku dla Autodesk
branża budowlana
Autor: Autodesk Wbrew liczbie wyzwań i problemów, z jakimi mierzy się branża, liderzy podkreślają, że polskie budownictwo to duży rynek, wysoka jakość usług oraz dobra kadra

Jakie są główne problemy i wyzwania branży budowlanej? Czy branża budowlana wyhamuje? Jeśli tak, to kiedy i na jaką skalę? Podsumowanie branży budowlanej na podstawie najnowszego raportu.

Branża budowlana - sytuacja rynku

W polskiej branży budowlanej od 2017 roku produkcja budowlano-montażowa rośnie. Ubiegły i obecny rok potwierdzają wysoką aktywność inwestycyjną na rynku. Kumulacja inwestycji związanych z renowacją, modernizacją i rozbudową infrastruktury drogowej i kolejowej, kolejne rekordy budownictwa mieszkaniowego, wysoka aktywność w sektorze obiektów niemieszkalnych – wszystko to generuje wysoki popyt na roboty budowlane.

RAPORT

Dane pochodzą z raportu "Budownictwo. Innowacje. Wizja liderów branży 2025" przygotowanego przez ASM Centrum Badań i Rozwoju Rynku na zlecenie Autodesk. Opracowano go na podstawie wywiadów z liderami polskiej branży architektonicznej i budowlanej. Do udziału w projekcie zaproszono przedstawicieli kadry zarządzającej największych biur projektowych, pracowni architektonicznych, deweloperów i generalnych wykonawców działających na polskim rynku. Patronat nad raportem objęli: Polski Związek Firm Deweloperskich, Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa, Polski Związek Pracodawców Budownictwa, Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP.

Odnotowywane wyniki produkcji budowlano-montażowej powinny świadczyć o bardzo dobrej sytuacji na rynku, niestety dobra koniunktura w budownictwie nie potwierdza się. Mimo dużej liczby projektów zyski maleją, a skala wyzwań rośnie.

Spadające marże przy wzroście produkcji to problem złożony, na który wpływają m.in.:

  • brak wykwalifikowanych pracowników,
  • rosnące zadłużenie,
  • zatory płatnicze,
  • wzrost cen energii.

Wszystko to powoduje nie tylko spadki zysków, ale również ostrożniejsze inwestowanie w budownictwo. Z drugiej jednak strony za atrakcyjnością inwestycyjną Polski przemawia wysoka jakość oferowanych usług oraz wciąż jednak niższe ceny niż w Europie Zachodniej.

W przygotowaniu raportu udział wzięli:

APA Wojciechowski Architekci, ATAL, Bipromet, Budimex, Dom Construction, Dom Development, Elektrobudowa, Epstein, FS&P Arcus, Grupa5 Architekci, Koksoprojekt, Mirabud, Mostostal Zabrze, Skanska, Strabag, Trasko, Unibep, Warbud.

Branża budowlana - sytuacja na rynku pracy

Od 2017 roku mamy do czynienia ze stopniowym wzrostem zatrudnienia w branży budowlanej. W obliczu liczby zleceń na rynku firmy budowlane wskazują niedobór wykwalifikowanych pracowników jako podstawową barierę działalności.

W I kw. 2019 roku przeciętny poziom zatrudnienia w branży budowlanej wyniósł 420 tys. osób, a więc o 5,6% więcej niż w analogicznym okresie 2018 roku.

Branża budowlana, tuż po przemyśle, zatrudnia największą liczbę pracowników zagranicznych – głównie z Ukrainy, w następnej kolejności z Białorusi. W 2018 roku 22,8% jednostek działających w budownictwie uzyskało pozwolenia na pracę cudzoziemców.

Przedstawiciele branży zgodnie przyznają: zagraniczna siła robocza znacznie wspomaga sytuację na rynku. Ci, którzy z powodzeniem zatrudniają pracowników zza wschodniej granicy zwracają uwagę na bariery dotyczące nie tyle znajomości języka, co kultury pracy – co z kolei ściśle wiąże się z bezpieczeństwem na placu budowy. W przyszłości udział pracowników z innych krajów będzie się pogłębiał, rynek będą wspomagać kadry z coraz bardziej egzotycznych kierunków, jak choćby Azji.

zatrudnienie w budownictiwe 2015–2019
Autor: Monitoring Rynku Budowlanego, ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku na podstawie danych GUS

Branża budowlana - dostępność usługodawców

Następstwem sytuacji na rynku pracy jest problem w zakresie dostępności firm podwykonawczych oraz cen usług. Według szacunków branży budowlanej koszty podwykonawstwa w ciągu ostatnich 2–3 lat wzrosły o 30–40%.

Zatory płatnicze w branży budowlanej

W I kw. br. odsetek przedsiębiorstw, którym kontrahenci w ostatnich sześciu miesiącach opóźnili płatność o ponad 60 dni, wyniósł 49%. W przypadku firm działających w branży budowlanej odsetek ten przekroczył 60%. Wysoka zaś aktywność na rynku budowlanym wymaga adekwatnie większego zaangażowania własnego kapitału – im większa skala inwestycji, tym większe problemy z rentownością prowadzących je podmiotów oraz niebezpieczeństwo potencjalnych strat.

Branża budowlana a problemy instytucjonalne

Przedstawiciele branży projektowo-budowlanej mocno podkreślają, że zupełnie inaczej wygląda kwestia współpracy w przypadku zamówień publicznych i w przypadku szeroko pojętej branży prywatnej. W zamówieniach publicznych nadal odczuwalny jest brak elastyczności oraz chęci dialogu. Z kolei taka zachowawcza postawa przekłada się na hamowanie decyzji w zamówieniach i ostatecznie wydłuża cały proces. Zwracano również uwagę, że w przetargach publicznych, mimo wprowadzanych zmian i zapisów o dodatkowych kryteriach, wciąż kluczowe jest kryterium najniższej ceny.

Problem branży budowlanej - ceny energii

Wzrost cen energii to trend występujący nie tylko na rynku polskim, ale i w całej Europie. Dla branży budowlanej to duży problem. Ze względu na liczbę elektrowni węglowych polska cena energii elektrycznej jest bardzo wrażliwa na zmiany cen emisji CO2 – a te rosną...

Wzrost ceny materiałów budowlanych

Wyższe ceny materiałów budowlanych są swoistym pokłosiem kumulacji przetargów infrastrukturalnych oraz wysokiej aktywności inwestycyjnej praktycznie we wszystkich typach budownictwa. Dochodzą do tego rosnące koszty wytworzenia materiałów. Odwrotu od tej tendencji nie będzie, pocieszający może być jedynie fakt stabilnych dalszych wzrostów. Niemniej skala zjawiska jest wysoka, o czym świadczy m.in. wycofywanie się firm z niektórych przetargów i rezygnowanie z realizacji inwestycji.

Przepisy prawne a branża budowlana

Bez względu na rodzaj reprezentowanej instytucji przyznaje się, że w ostatnich latach wiele się w tej kwestii zmieniało. Rynek budowlany jest dość szczegółowo uregulowany, co oczywiście ma swoje plusy i minusy. Jednak przepisy z pewnością nie są największą bolączką branży, mimo pojawiających się nielicznych opinii, że w Polsce nie ma ustrukturyzowanego prawa budowlanego, ponieważ jest ono w stałym procesie zmiany.

Dodatkowo zwraca się uwagę, że przepisy prawne odczuwane są jako gąszcz decyzji, przepisów, uzgodnień, które często nie są jednoznacznie interpretowane. Przedstawiciele branży projektowej zwracają uwagę na różnicę wymagań w zakresie przygotowania dokumentacji w zależności od regionu, w którym znajduje się dany urząd.

Liderzy branży budowlanej zgodnie przyznają, że dzieje się dużo – rynek jest znaczny i raczej nikt nie narzeka na brak zleceń. Mimo to, ogłaszane wyniki finansowe są dalekie od zadowalających, zaś spojrzenie w przyszłość nie napawa optymizmem.

Sytuacja jest trudna. Spadek rentowności przy wzroście produkcji jest czynnikiem mocno niepokojącym. A przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele: od rosnących cen energii i ropy, przez zwiększenie cen materiałów i usług, po deficyt wykwalifikowanych pracowników i zatory płatnicze.

Czy branża budowlana zwolni?

O przyszłości branży budowlanej mówi się jednym głosem: „nadejdzie spowolnienie.” Trudno określić, kiedy i na jaką skalę. Niektórzy już odczuwają pierwsze symptomy spowolnienia. Jednak to nieuniknione zahamowanie nie jest obarczone dużym niepokojem: „kryzys ma szansę wywrócić wszystko do góry nogami, a później może w końcu będzie dobrze.”

Oceny bieżącej sytuacji na rynku budowlanym różnią się choćby z punktu widzenia realizacji inwestycji publicznych i prywatnych. Liderzy branży budowlanej najwyższe noty dla kondycji rynku wystawiają budownictwu infrastrukturalnemu, mieszkaniowemu oraz przemysłowemu.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej