Budownictwo 2023 - z czym będzie się mierzyć branża?

2023-01-15 18:40
Budownictwo 2023 - z czym będzie się mierzyć branża?
Autor: Gettyimages Jakie prognozy dla budownictwa na 2023 rok?

Co czeka budownictwo w 2023 roku? Na pewno dużo będzie się dziać w legislacji budowlanej. Branża czeka na zmiany w Prawie budowlanym i Ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Rok 2023 może być trudny jeśli chodzi o zapełnienie portfela zleceń dla wielu firm. Firmy budowlane także czekają na uruchomienie funduszy przewidzianych w KPO.

Zanim powiemy co może czekać budownictwo w 2023 roku, krótko podsumujmy rok 2022. To był kolejny wyjątkowy rok. Wydarzeń, które w 2022 roku wpłynęły na sytuację w budownictwie, było rekordowo dużo.

Z czym mierzyło się budownictwo w 2022 roku?

Kondycję sektora budowlanego obrazują m.in. dane GUS dotyczące budownictwa mieszkaniowego. Dane za 11 miesięcy 2022 są następujące:

  • 214,2 tys. mieszkań oddano do użytku, tj. 1,7% więcej niż w roku ubiegłym,
  • 129,6 tys. mieszkań, tj. o 1,5% więcej niż w 2021 r przekazali do eksploatacji deweloperzy,
  • 81,4 tys. mieszkań, oddali do użytku inwestorzy indywidualni, tj. o 3,4% więcej niż przed rokiem.

W okresie jedenastu miesięcy 2022 r. wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia budowy 277,4 tys. mieszkań, tj. o 9,9% mniej niż w analogicznym okresie 2021 roku. Pozwolenia na budowę największej liczby mieszkań otrzymali deweloperzy (188,8 tys., spadek o 0,5% r/r) oraz inwestorzy indywidualni (84,3 tys., spadek o 26,5%).

Więcej danych dotyczących budownictwa mieszkaniowego w artykule: Budownictwo mieszkaniowe - GUS mówi o ponad 26% spadku mieszkań w budowie

Podobnie jest w obrazie prezentowanym przez subindeks giełdowy WIG-BUDOW, czyli subindeks giełdowych spółek sektora budowlanego notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Od stycznia 2020 do 1 stycznia 2023 roku odnotowano wzrost o 79,13%. W przypadku ostatnich 6 miesięcy ten wzrost wyniósł 11,04%.

Indeks WIG BUDOW
Autor: dane Giełdy Papierów Wartościowych Zmiana WIG-BUDOW w okresie ostatnich 6 miesięcy Link: KLIKNIJ, aby powiększyć

Niestety, sytuacja w budownictwie nie wygląda już optymistycznie, jeśli spojrzy się na dane dotyczące koniunktury w budownictwie. Z raportu GUS z dnia 22.12.2022 „Koniunktura w przetwórstwie przemysłowym, budownictwie, handlu i usługach – grudzień 2022r. Pogłębione pytania o aktualne zagadnienia gospodarcze oraz wpływ wojny w Ukrainie na koniunkturę – oceny i oczekiwania.” wynika, że w większości badanych obszarów gospodarki wystąpiły negatywne oceny.

Wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury znalazł się poniżej średniej długookresowej dla wszystkich obszarów. Najbardziej pesymistyczne oceny formułowane były przez podmioty z sekcji budownictwa, gdzie wskaźnik koniunktury wyniósł minus 23,9. Należy zauważyć, że wskaźnik koniunktury dla budownictwa od dłuższego czasu trwale niekorzystne się zmienia.

Więcej o koniunkturze w budownictwie przeczytasz w artykule: Koniunktura w budownictwie.

Firmy budowlane zgłaszały wzrost opóźnień płatności za wykonane prace. Jak podaje portal Strefa Biznesu w IV kwartale 2022 odsetek firm skarżących się na problemy z uzyskaniem płatności od kontrahentów wzrósł o 18 pkt. proc. Jednym z powodów takiej sytuacji jest sygnalizowane przez GUS załamanie koniunktury na rynku inwestycji zarówno prywatnych, jak i publicznych. Wskaźnik udziału inwestycji w PKB spadł do poziomu 15 proc. Prof. Waldemar Rogowski, Główny Analityk BIG InfoMonitor, zauważa, że jest to jeden z najniższych poziomów wśród krajów UE.

Na sytuację w budownictwie w 2022 roku miał duży wpływ skokowy wzrost cen materiałów budowlanych oraz energii. Ale nie tylko. Jak podaje SEKOCENBUD (Ceny w budownictwie w latach 2016-2021, Mariola Gala-de Vacqueret). w okresie ostatnich 5-ciu lat systematycznie rosły ceny wszystkich czynników produkcji budowlanej - stawki robocizny kosztorysowej, ceny materiałów budowlanych i ceny najmu i pracy sprzętu budowlanego. Trend wzrostowy nasilił się zdecydowanie od roku 2018.

Rosyjska inwazja na Ukrainę spowodowała kolejne istotne wzrosty cen. Analizując dane podane przez SEKOCENBUD w dokumencie „Koszty budowy obiektów budowlanych w 1 półroczu 2022 w obliczu rosnących cen materiałów, robocizny i kosztów pracy sprzętu” z dnia 30.06.2022 można wyczytać, że notowania cen w 2 kwartale 2022 r. prowadzone na terenie całego kraju w systemie SEKOCENBUD, osiągnęły najwyższe wzrosty w 35-letniej historii zbierania danych. 

Zmiana cen w I półroczu 2022 w stosunku do 2021, źródło: Zagregowane wskaźniki waloryzacyjno-prognostycze ZWW, II kwartał 2022, SEKOCENBUD

Opis Zmiany w %
II kwartał 2022 do IV kwartału 2021
Stawki robocizny kosztorysowej - roboty ogólnobudowlane inwestycyjne 7
Materiały budowlane ogółem: 21,7
Paliwa i przetwory paliw 47,6
Wyroby hutnictwa żelaza 52,5
Wyroby metalowe 25,7
Materiały drzewne tarte, półfabrykaty oraz płyty i sklejki 16,4
Materiały instalacyjne ogółem 14,8
Obiekty mieszkalne wielorodzinne ogółem 13,4

W wyniku inwazji na Ukrainę zagrożone i zachwiane zostały łańcuchy dostaw, czego konsekwencją jest odczuwalny niedobór materiałów oraz kolejna fala wzrostu cen surowców. Ukraina jest ważnym producentem materiałów w budownictwie w tym stali budowlanej. Do tego doszedłi odpływ pracowników, którzy stanowią istotną część personelu pracowniczego na budowach.

Sytuacja była na tyle poważna, że Urząd Zamówień Publicznych w klarowny sposób uznał wybuch i konsekwencje konfliktu zbrojnego na Ukrainie za okoliczności, których zamawiający działający z należytą starannością nie mógł przewidzieć i dopuścił tym samym możliwość zmiany umowy („Dopuszczalność zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego na podstawie art. 455 ust. 1 pkt 1 i 4 oraz art. 455 ust. 2 ustawy Pzp”. ).

Rok 2022 był całkiem dobrym rokiem dla budownictwa drogowego.

Generalna Dyrekcja Dróg i Autostrad w 2022 r. udostępniła do ruchu 322 km nowych dróg. Obecnie kierowcy mają do dyspozycji 4887,1 km dróg szybkiego ruchu, w tym 1799,7 km autostrad i 3087,4 km dróg ekspresowych. W realizacji są 103 zadania (PBDK, PB100 oraz dwa zadania spoza PBDK) o łącznej długości 1325,9 km. Aktualne postępowania przetargowe dotyczą 13 zadań o łącznej długości 168,8 km z Programu Budowy Dróg Krajowych (PBDK) oraz trzy obwodnice o długości 21,9 km z rządowego Programu budowy 100 obwodnic na lata 2020-2030 (PB100).

GDDKiA w 2022 roku ogłosiła przetargi na realizację 20 odcinków nowych dróg o długości 226,8 km i podpisała 24 umowy na zadania o łącznej długości 333,4 km i wartości blisko 12,8 mld zł.  

Sprawdziły się nasze przewidywania dla firm budowlanych działających w branży kolejowej. Sygnalizowany problem dotykał branżę w całym 2022 r. Nastąpiło wyhamowanie ogłaszania przetargów, a przede wszystkim podpisywania umów. Cały czas niejasna jest sprawa unijnego finansowania inwestycji kolejowych, i to nie tylko z Krajowego Planu Odbudowy, ale także z funduszy z trzeciej unijnej perspektywy finansowej 2021-2027.

Za najważniejsze zmiany legislacyjne należy uznać uchwaloną w dniu 7 lipca 2022 r. Ustawę zmieniającą Ustawę Prawo budowlane i dwie inne ustawy, tj. o ochronie przeciwpożarowej oraz o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa. Wprowadzone zmiany w większości dotyczą dalszego procesu cyfryzacji budownictwa. Przy okazji postanowiono naprawić błędy popełnione przy wcześniejszych ingerencjach w prawo, ale, niestety, tworząc kolejne.

O wszystkich zmianach w Prawie budowlanych przeczytasz w artykule: Nowe Prawo budowlane - od 2023 duże zmiany w przepisach!

Ustawodawcy nie udało się zrealizować planowanej na 2022 nowelizacji Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zatrzymały się też prace nad zmianą Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Budownictwo 2023 - co czeka branżę?

Patrząc na dane dotyczące spadku wydanych pozwoleń na budowę w powiązaniu z danymi GUS dotyczącymi liczby mieszkań rozpoczętych rodzą się skojarzenia z sytuacją po wybuchu kryzysu finansowego jesienią 2008 r. Wtedy liczba mieszkań rozpoczętych w analogicznym okresie 2009 r. spadła o połowę w porównaniu z rokiem poprzednim.

Trzeba się liczyć z tym, że również generalni wykonawcy w 2023 będą mieli trudności z zapełnieniem portfela zleceń. Wpływ ma także sytuacja na rynku budownictwa jednorodzinnego. Lawinowo drożejące materiały budowlane i trudno dostępne kredyty skutecznie zniechęcają inwestorów indywidualnych do realizacji budów.

Z pewnym optymizmem mogą w przyszłość patrzeć firmy z sektora drogowego. 13 grudnia 2022 Rada Ministrów przyjęła Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do 2033 r.). Program zakłada ukończenie wszystkich planowanych obecnie dróg szybkiego ruchu i połączenie wszystkich polskich regionów i miast wojewódzkich siecią bezpiecznych i komfortowych dróg. Łącznie na realizację inwestycji ujętych w nowym Programie przeznaczona zostanie kwota ok. 294,4 mld zł. Jest to największy program drogowy w historii Polski. 

W zakresie budownictwa kolejowego warto zwrócić uwagę, że 30 sierpnia 2022 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy budżetowej na rok 2023. Zgodnie z tym projektem ponad 31,5 mld zł ma zostać przekazane na transport, a prawie 3,6 mld zł na Krajowy Program Kolejowy. Budżet Krajowego Programu Kolejowego do 2023 roku zaplanowany na lata 2014-2024 wynosi ok. 76,709 mld zł, natomiast wydatki budżetowe w 2023 r. zaplanowano w kwocie ponad 3,59 mld zł .

W 2023 roku przewidziano inwestycje w zakresie modernizacji, rewitalizacji i budowy infrastruktury kolejowej. W ramach Programu mają być realizowane projekty liniowe i tzw. multilokalizacyjne. Efektem realizacji programu będzie m.in.: zwiększenie bezpieczeństwa; zwiększenie mobilności mieszkańców; skrócenie czasu przejazdu; powiązanie lokalnych i regionalnych ośrodków gospodarczych z aglomeracjami.

Na zwiększenie poziomu optymizmu na rynku budowlanym mogą mieć wpływ informacje o uruchomieniu środków z Krajowego Planu Odbudowy. KPO to łącznie 35,363 mld euro, co daje ponad 166 mld zł. KPO zakłada zwiększenie wykorzystania alternatywnych źródeł energii, termomodernizację budynków, budowę farm wiatrowych na Bałtyku. W tym zakresie firmy budowlane mogą liczyć na zapełnienie swoich portfeli zleceń.

Środki finansowe wspomogą walkę o czyste powietrze. Miasta o najgorszym stanie powietrza mają mieć obowiązek wprowadzenia strefy niskoemisyjnego transportu. Samorządy dostaną dofinansowanie do zakupu zero- i niskoemisyjnych pojazdów komunikacji miejskiej. Do 2026 roku ich udział w rynku ma wzrosnąć o 100 proc.

Branża czeka też na kolejne zmiany w legislacji. W 2023 zaplanowano wprowadzenie następujących zmian:

  • umożliwienie budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy powyżej i poniżej 70 m² na podstawie jednolitej procedury;
  • rozszerzenie katalogu obiektów budowlanych i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz dokonania zgłoszenia;
  • utworzenie Bazy Projektów Budowlanych;
  • wprowadzenie kar za nieterminowe wydawanie decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę;
  • usprawnienie procedury oddawania do użytkowania obiektów budowlanych;
  • w zakresie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie;
  • przywrócenie rzeczoznawstwa budowlanego jako samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie;
  • rozszerzenie systemu Elektronicznego Dziennika Budowy;
  • wprowadzenie Elektronicznej Książki Obiektu Budowlanego;
  • wprowadzenie Elektronicznego Centralnego Rejestru osób posiadających Uprawnienia Budowlane (system e-CRUB);
  • rozbudowanie portalu E-budownictwo.

Obecnie na etapie opiniowania jest projekt nowelizacji o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym opracowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii (UD369). Zmiany mają uprościć procedury planistyczne. Uchwalenie planu zagospodarowania terenu ma być poprzedzone negocjacjami gminy z inwestorem przy obecności mieszkańców. Najważniejsze kwestie związane z nowelizacją to:

  • zastąpienie ustawy z 5.7.2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1538), tzw. Lex Deweloper, która umożliwiała budowę inwestycji z pominięciem istniejących procedur;
  • nowelizacja jest ważnym elementem Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności;
  • obszerna nowelizacja wprowadza zmiany głównie do ustawy z 27.3.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503), a także kilku innych. Główne zmiany dotyczą wprowadzenia nowych narzędzi planistycznych i ograniczenia ważności warunków zabudowy;
  • zmiany w większości mają wejść w życie w 2023 r. Przepisy o wprowadzeniu Rejestru Urbanistycznego i cyfryzacji aktów planistycznych zaczną obowiązywać od 1.1.2026 r.

Literatura:

https://mfiles.pl/pl/index.php/Koniunktura_gospodarcza

https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/koniunktura/koniunktura/koniunktura-w-przetworstwie-przemyslowym-budownictwie-handlu-i-uslugach-grudzien-2022-roku,3,121.html

https://www.muratorplus.pl/biznes/raporty-i-prognozy/koniunktura-w-budownictwie-dane-gus-za-listopad-2022-aa-Da3o-FMr4-puty.html

https://www.money.pl/gielda/indeksy_gpw/wig_budow/

https://strefabiznesu.pl/coraz-wieksze-zatory-platnicze-najgorzej-w-budownictwie-winne-zalamanie-koniunktury-na-rynku-inwestycji-prywatnych-jak-i/ar/c3-17088893

Analiza zmian stawek robocizny kosztorysowej w 3 kw. 2022 r. w stosunku do 3 kw. 2021 r. na tle ogłaszanej przez GUS inflacji i wzrostu przeciętnego wynagrodzenia, Wiesława Sikorska-Ożgo, SEKOCENBUD

Koszty budowy obiektów budowlanych w 1 półroczu 2022 w obliczu rosnących cen materiałów, robocizny i kosztów pracy sprzętu, Mariola Gala-de Vacqueret, SEKOCENBUD

Wpływ wojny w Ukrainie na budownictwo w Polsce, „Inżynier Budownictwa” nr 4/2022

Raport „Przyszłość budownictwa po Covid 19. Znaczenie relacji w kryzysie”, Polski Związek Pracodawców Budownictwa

Raport o sporach budowlanych w Polsce 2021, Perspektywa na 2022 rok (Ryzyka związane z wojną na Ukrainie i ich potencjalny wpływ na budownictwo), CAS

https://obserwatorgospodarczy.pl/2022/09/05/sytuacja-w-sektorze-budowlanym-jest-najgorsza-od-niemal-20-lat-gorzej-bylo-tylko-w-2012-roku/

https://www.muratorplus.pl/biznes/prawo/czy-waloryzacja-wynagrodzenia-w-umowie-zawartej-w-trybie-zamowien-publicznych-jest-dopuszczalna-aa-MRdD-x2HF- nPMD.html

Dopuszczalność zmiany umowy o udzielenie zamówienia publicznego na podst. art. 144 ust. 1 pkt 1,3 i 6 ustawy Pzp, Urząd Zamówień Publicznych (dot.     Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych)

Dopuszczalność zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego na podstawie art. 455 ust. 1 pkt 1 i 4 oraz art. 455 ust. 2 ustawy Pzp, Warszawa, dnia 24 marca 2022 r, Urząd Zamówień Publicznych

https://www.wielkiebudowanie.pl/go.live.php/PL-H80/barometr-cen-w-budownictwie.html

Ceny w budownictwie w latach 2016-2021, Mariola Gala-de Vacqueret, SEKOCENBUD

https://zbp.pl/Aktualnosci/Wydarzenia/Raport-AMRON-SARFiN-Zapasc-na-rynku-kredytow-hipotecznych

https://bzg.pl/poradnik/artykul/rok-2023-bedzie-trudny-dla-branzy-budowlanej/id/30017

https://www.gov.pl/web/planodbudowy/o-kpo

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają

Materiał Partnerski

Materiał sponsorowany

Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Czytaj więcej