Centralny Port Komunikacyjny. Nowe koncepcje. Zobacz jak może wyglądać CPK

2019-09-12 11:26 MS
Centralny Port Komunikacyjny
Autor: CPK Koncepcja architektoniczna firmy KPF miała być funkcjonalna i oryginalna. Projektanci skupili się na maksymalnym skróceniu odległości pomiedzy centralną częścią lotniska, a najdalej oddalonymi bramkami, tak aby ułatwić pasażerom odprawy i przesiadki. Ponadto terminal byłby połączony z planowaną stacją kolejową linii dużych prędkości łączącej Warszawę, CPK i Łódź. Projektanci zaproponowali terminal w kształcie trójkąta z przezroczystym dachem, z pomarańczowymi świetlikami o nieregularnlnej formie niczym polski bursztyn. Przewidzieli również możliwość rozbudowy terminala.

Jaki będzie Centralny Port Komunikacyjny (CPK), który ma powstać 40 km od Warszawy? Zobacz najnowsze koncepcje, które powstały w słynnych międzynarodowych pracowaniach, m.in.: KPF, Populous, Woods Bagot, Zaha Hadid Architects, Foster+Partners, Chapman Taylor, Grimshaw Architects oraz Pascall+Watson. Pomysły na projekt Centralnego Portu Komunikacyjnego robią wrażenie.

Centralny Port Komunikacyjny

Centralny Port Komunikacyjny "Solidarność" powstanie w miejscowości Stanisławów w gminie Baranów, 40 kilometrów na zachód od Warszawy. Równolegle z planowaniem inwestycji, trwają prace nad programem modernizacji linii kolejowych na potrzeby CPK. 

Koncepcje Centralnego Portu Komunikacyjnego to efekt warsztatów. Spółka Centralny Port Komunikacyjny oraz Ambasada Wielkiej Brytanii już po raz drugi zorganizowały w Warszawie warsztaty architektoniczne, do których zaprosiły projektantów z firm Woods Bagot, Populous i KPF. Koncepcje jakie zaproponowali architekci będą inspiracją do przygotowania planu CPK, nad którym prace zaczną się od początku 2020 roku. Przypomnijmy, że w pierwszej edycji polsko-brytyjskich warsztatów architektonicznych wzięły udział pracownie: Chapman Taylor, Zaha Hadid Architects, Gimshaw, Benoy i Pascall+Watson, Foster+Partners.

Centralny Port Komunikacyjny
Autor: CPK Londyńscy projektanci z biura Populous zaprojektowali "lotnisko-miasto". Terminal miałby mieć trzy kondygnacje. Na najniższej znaleźć by się miała zintegrowana stacja kolejowa, a na najwyższej hale odlotów i przylotów. Pomiędzy nimi zaprojektowana została przestrzeń publiczna m.in. centrum SPA i masażu, siłownia i basen.
Centralny Port Komunikacyjny
Autor: CPK Według architektów z biura Woods Bagot koncepcja lotniska powinna być modułowa i elastyczna. Chodzi głównie o możliwość adaptacji nowych technologii, których rozwój w dzisiejszych czasach jest bardzo dynamiczny. Elementy wnętrza terminala nawiązują do polskiego lasu m.in. sufity jak pnie drzew. Na zewnątrz kompleksu miałby powstać park ze ścieżkami spacerowymi oraz rowerowymi. Szklane ściany terminala umożliwią podziwianie zieleni również z wnętrza terminala.
Centralny Port Komunikacyjny wizualizacja
Autor: mat. prasowe Centralny Port Komunikacyjny pomysłu pracowni Zaha Hadid Architects. przygotowała trzy równorzędne wizje, różniące się połączeniem lotniska z koleją. Do budowy terminala proponuje wielkopowierzchniowe, transparentne materiały, zapewniające oświetlenie naturalne i dostęp zieleni
Centralny Port Kominikacyjny
Autor: mat. prasowe Centralny Port Komunikacyjny wg Foster+Partners to lotnisko modułowe. W razie konieczności można je łatwo rozbudować. Półprzeźroczysta konstrukcja terminalu zapewnia dostęp do światła dziennego. Wnętrze ma przypominać ogród botaniczny
Centralny Port Kominikacyjny
Autor: mat. prasowe Wnętrze terminala wg Foster +Partners. Wnętrze wypełnione są zielenią i drzewami naturalnych rozmiarów (projektanci inspirowali się Puszczą Kampinoską)
Centralny Port Komunikacyjny
Autor: materiały prasowe Centralny Port Komunikacyjny wg Zaha Hadid Architects. Jedna z koncepcji tego biura zakłada budowę węzła kolejowego bezpośrednio pod lotniskiem, co pozwoliłoby pasażerom na wyższych kondygnacjach obserwowanie pociągów. Druga propozycja zakłada usytuowanie stacji kolejowej nad peronami, połączonej z pozostałymi częściami lotniska. Trzecim pomysłem jest przyjazd pociągów bezpośrednio do terminali, które znajdą się na różnych wysokościach
Centralny Port Komunikacyjny
Autor: mat. prasowe Centralny Port Komunikacyjny wg Chapman Taylor. Terminal ukryto pod gigantyczną, szklaną kopułą, która znajduje się między dwoma pasami startowymi. Jak wyjaśniają projektanci, kopuła to symbol jedności i nawiązanie do historii Polski
Centralny Port Komunikacyjny
Autor: mat. prasowe Centralny Port Komunikacyjny wg Grimshaw Architects. To tzw. demokratyczny hub, nawiązujący do powstania Solidarności. Formą przypomina miejski rynek. W tym projekcie również wykorzystano dużo naturalnego światła

Główne założenia planu budowy linii kolejowych do Centralnego Portu Lotniczego

Jak już wspomnieliśmy łączna długość nowych linii kolejowych do obsługi CPK to 1,6 tys. km, przy czym przed otwarciem Centralnego Portu Lotniczego powstać ma m.in. odcinek dużych prędkości (250 km/godz.) łączący Warszawę z CPK i Łódź. W ramach całej inwestycji ma powstać pajęczyna nowych linii prowadzących z 10 kierunków do CPK. W przyszłości dojazd pociągiem do Centralnego Portu Komunikacyjnego ma zająć nie dłużej niż 2 godz.

Centralny Port Komunikacyjny
Autor: Centralny Port Komunikacyjny Centralny Port Komunikacyjny - program budowy nowych linii kolejowych Link: Kliknij i powiększ zdjęcie

"Szprychy" do Centralnego Portu Komunikacyjnego

Poniżej podział inwestycji na "szprychy", które powstaną w ramach programu budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego:

  • Szprycha nr 1 (Pomorze, Kujawy):
    < CPK – Płock – Włocławek – Grudziądz – Tczew –Trójmiasto (CMK Północ) – Lębork – Słupsk
    < Włocławek – Toruń – Bydgoszcz – Piła – Szczecinek – Białogard – Kołobrzeg
  • Szprycha nr 2 (Warmia):
    < CPK – Warszawa – Nasielsk – Ciechanów – Działdowo – Olsztyn
  • Szprycha nr 3 (Podlaskie, Mazury):
    < CPK – Warszawa – Zielonka – Tłuszcz – Czyżew – Białystok – Kuźnica – granica państwa Białystok – Ełk – Suwałki – Trakiszki – granica państwa
    < Tłuszcz – Ostrołęka – Łomża – Pisz – Orzysz – Giżycko
  • Szprycha nr 4 (Siedlce, Biała Podlaska, Terespol):
    < CPK – Warszawa – Siedlce – Łuków – Biała Podlaska – Terespol – granica państwa
  • Szprycha nr 5 (Lubelskie):
    < CPK – Warszawa – Otwock – Lublin – Trawniki – Chełm
    < Trawniki – Krasnystaw –– Zamość – Tomaszów Lubelski – Bełżec – granica państwa
  • Szprycha nr 6 (Radom, Podkarpackie):
    < CPK – Grójec – Warka – Radom – Iłża – Ostrowiec Świętokrzyski – Stalowa Wola – Łętownia –Rzeszów – Sanok
    < Rzeszów – Jasło – Krosno;
  • Szprycha nr 7 (Kielce i Tarnów):
    < CPK – CMK – Węzeł Małopolsko-Śląski (WMŚ) – Kraków – Podłęże – Nowy Sącz/Chabówka; WMŚ – Czechowicz-Dziedzice – Jastrzębie Zdrój – granica państwa
    < WMŚ – Katowice
    < CMK – Opoczno – Końskie –Kielce – Busko Zdrój – Tarnów – Nowy Sącz – Muszyna
  • Szprycha nr 8 (Częstochowa, Opolszczyzna):
    < CPK – Skierniewice – Częstochowa – Opole – Nysa – Kłodzko
  • Szprycha nr 9 (Wielkopolskie, Lubuskie, Zachodniopomorskie):
    < CPK – Łódź – Sieradz – Wieruszów – Wrocław – Świdnica – Wałbrzych – Lubawka – granica państwa
    < Sieradz – Kalisz – Poznań – Szczecin – Szczecin Goleniów
    < Kalisz – Ostrów Wlkp. – Leszno – Głogów – Zielona Góra; Poznań – Zbąszynek – Gorzów Wielkopolski;
  • Szprycha 10 (Kutno, Konin, Poznań):
    < CPK – Warszawa – Sochaczew – Kutno – Konin – Swarzędz – Poznań.
Centralny Port Komunikacyjny
Autor: Centralny Port Komunikacyjny

Powstanie prawie 700 km Kolei Dużych Prędkości (KDP) do Centralnego Portu Komunikacyjnego

Program budowy nowych linii kolejowych to przede wszystkim linie dwutorowe (ponad 1100 km). Powstaną one w pierwszej kolejności, a ponad połowa z nich (około 670 km) ma spełniać standardy KDP. W drugim etapie powstaną linie jednotorowe (200-250 km/h). Tylko około 190 km linii kolejowych będzie w standardzie 160 km/h i więcej.

W połowie marca 2019 wicepremier Jarosław Gowin powiedział na konferencji w Krakowie, że do tej pory ciągle jesteśmy "uwięzieni" w sieci linii kolejowych, wybudowanych w czasach rozbiorowych.

"Rząd planuje przedsięwzięcie, które będzie miało wpływ nie tylko na Polskę. To przedsięwzięcie uczyni z Polski jeden z głównych hubów komunikacyjnych w Europie" - powiedział Gowin. Podkreślił, że CPK to będą nie tylko połączenia lotnicze, ale także kolejowe. "Powstanie około 1600 km nowych linii kolejowych, Polacy będą mogli szybko dojeżdżać do centralnego punktu w Polsce. 120 największych polskich miast będzie połączonych z CPK w taki sposób, żeby czas dojazdu był nie dłuższy niż 2,5 godziny" - dodał.

Około 8 mld zł z budżetu CPK będzie przeznaczone na budowę połączeń kolejowych. Miedzy innymi w ramach tego planu przewidziane są ekspresowe połączenia kolejowe między Centralnym Portem Komunikacyjnym a województwem świętokrzyskim i małopolskim w linii: CPK-Kielce-Busko Zdrój-Tarnów-Nowy Sącz. To połącznie kolejowe będzie miało wpływ nie tylko na szybkie przemieszczanie się mieszkańców, ale również rozwój gospodarczy tych miast.

Do 2027 roku planowany jest pierwszy etap budowy linii kolejowych, który ma polegać przede wszystkim na modernizacji i remontach istniejących już odcinków. Od 2027 do 2035 r. realizowany będzie drugi etap - budowa nowych odcinków i magistrali - powiedział poseł Michał Cieślak. Dodał, że dzięki środkom z Regionalnego Programu Operacyjnego modernizowana ma być m.in. nieużywana od lat linia między Kielcami a Buskiem Zdrojem.

Centralny Port Komunikacyjny najważniejszą inwestycją infrastrukturalną w Polsce

Zdaniem rządu Centralny Port Komunikacyjny to aktualnie najważniejsza inwestycja infrastrukturalna w Polsce. Port Lotniczy Solidarność zostanie wybudowany 37 km na zachód od Warszawy, na obszarze ok. 3 tys. hektarów. W przyszłości CPK ma być węzłem przesiadkowym między Warszawą i Łodzią, który zintegruje transport lotniczy, kolejowy i drogowy. Inwestycja zakłada intensywny rozwój sieci połączeń kolejowych oraz drogowych na terenie całego kraju.

Gdzie powstanie Centralny Port Komunikacyjny?

Kiedy ruszy budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego?

Wiadomo, że do końca 2019 roku mają się zakończyć prace przygotowawcze, a sam port powinien być zbudowany do końca 2027. W pierwszym etapie Centralny port komunikacyjny będzie w stanie obsługiwać 45 mln pasażerów rocznie. Docelowo lotnisko ma być rozbudowane do przepustowości ok. 100 mln ludzi.

Koszt budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego

Koszty związane z realizacją inwestycji szacowane są na poziomie do 35 mld zł, w tym 16-19 mld zł na realizację części lotniskowej, 8-9 mld zł kolejowej i 7 mld zł drogowej.

Przypomnijmy, że 21 czerwca 2018 weszła w życie specjalna ustawa o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, która ma ułatwić jego budowę.  Ustawa ta określa zasady i warunki przygotowania, finansowania i realizacji Centralnego Portu Komunikacyjnego oraz infrastruktury towarzyszącej, w tym zasad i warunków rezerwacji terenu, wydania decyzji lokalizacyjnej oraz nabywania nieruchomości w drodze dobrowolnych negocjacji.

Centralny Port Komunikacyjny wybuduje spółka celowa

Zgodnie z ustawą, budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego rząd powierzył spółce Centralny Port Komunikacyjny, która po zakończeniu inwestycji ma być rozwiązana. Spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym 30 listopada 2018 r. Prezesem spółki został Jacek Bartosiak, a w jej zarządzie znaleźli się Dariusz Sawicki, Piotr Malepszak oraz Michał Wrona.

– Centralny Port Komunikacyjny ma być intermodalnym węzłem przesiadkowym, który stanie się kołem zamachowym dla polskiej gospodarki. Aby to założenie stało się faktem, inwestycję trzeba bardzo dobrze zaplanować i zarządzić całym procesem jej realizacji – mówi Mikołaj Wild, wiceminister infrastruktury i pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.

Co ważne, zarówno główna inwestycja, jak i inwestycje towarzyszące, są celami publicznymi i inwestycjami celu publicznego w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oznacza to możliwość wywłaszczeń właścicieli gruntów, które będą wykorzystane w tym projekcie.

Lista inwestycji towarzyszących budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego ma zostać określona w rozporządzeniu Rady Ministrów.

Ustalając taką listę rząd miałaby brać pod uwagę znaczenie danego przedsięwzięcia dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Centralnego Portu Komunikacyjnego, rozwoju krajowego systemu transportowego i przesyłowego. Wzięta pod uwagę ma być także integracja przylegających do Centralnego Portu Komunikacyjnego aglomeracji.

Dlaczego Centralny Port komunikacyjny w Baranowie?

Pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego Mikołaj Wild wyjaśnia, że o wyborze tej lokalizacji Centralnego Portu Komunikacyjnego zdecydowała nie tylko bliskość stolicy, ale także możliwość zabezpieczenia odpowiedniej wielkości terenu. A w grę wchodzi nawet 35 km².

Wild zapewniał na spotkaniu z dziennikarzami 16 kwietnia 2018 r., że choć specustawa ma przyspieszyć budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego, to wywłaszczenia mają być stosowane jako ostateczność. Rząd będzie zachęcał właścicieli działek do ich sprzedaży.

Ustawa o Centralnym Porcie Komunikacyjnym zakłada 2-letni okres rezerwacji terenu oraz zawiera katalog nieruchomości zamiennych na terytorium całego kraju, w ramach współpracy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, Agencją Mienia Wojskowego, Lasami Państwowym oraz Krajowym Zasobem Nieruchomości. Jest to ważne dla mieszkańców prowadzących działalność rolniczą.

Nieruchomości mają będą nabywane przez spółkę celową w ramach dobrowolnych negocjacji cenowych, które będą trwały do końca 2019 r. 

W przypadku zakończenia działalności rolniczej, na wniosek pełnomocnika rządu ds. budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego, prezes KRUS będzie zapewniał emerytury specjalne w pełnej lub większej wysokości, również w przypadku braku wymaganego stażu pracy.

Przypomnijmy jednak, że mieszkańcy mają duże obawy związane z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego, stąd idea referendum gminnego w sprawie budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego. 17 czerwca 2018 r. mieszkańcy gminy Baranów zagłosowali przeciwko budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego. W referendum wzięło jednak udział tylko 47% uprawnionych do głosowania (1932 spośród 4120 osób). Ok. 83% głosujących nie zaakceptowało rządowych planów. 

Przy Centralnym Porcie Komunikacyjnym powstanie nowe miasto

Centralny Port Komunikacyjny "Solidarność" ma być węzłem transportowym opartym na zintegrowanych ze sobą węzłach: lotniczym i kolejowym. Chodzi o to, aby z największych miast Polski do Centralnego Portu Komunikacyjnego (CPK) dojazd koleją trwał nie więcej niż 2-2,5 godziny, a z centrum Warszawy – zaledwie 15 minut.

Ponadto koncepcja Centralnego Portu Komunikacyjnego przewiduje też stworzenie prawnych i infrastrukturalnych możliwości do ulokowania w otoczeniu "Portu Solidarność" nowego miasta, w skład którego mogłyby wchodzić parki biznesu, centrum targowo-wystawiennicze i kongresowe obsługujące region Europy Środkowej, centra konferencyjne, obiekty biurowo-administracyjne, czy campus współtworzony przez federację polskich wyższych uczelni. Inwestycje te mają doprowadzić do realnego połączenia aglomeracji warszawskiej i łódzkiej.

Jak długo potrwa budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego?

– Pierwszy samolot odleci z Centralnego Portu Komunikacyjnego w połowie 2027 r. – deklaruje Mikołaj Wild. I wyjaśnia, że taki termin zakończenia podstawowego procesu inwestycyjnego zakładają przyjęte harmonogramy prac. Zadaniem pełnomocnika ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego jest monitorowanie postępu prac. Pełnomocnik ma składać sprawozdania przed Radą Ministrów.

– Tutaj trzeba uczciwie powiedzieć, że najbliższe dwa lata, i to jest okres, który uważam nie da się skrócić, to okres przygotowawczy. Jeżeli za dwa lata uda się nam zawrzeć umowę projektuj-wybuduj na budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego, będę uważał, że wykonaliśmy kawał dobrej roboty – dodaje Mikołaj Wild.

Jaki koszt budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego?

Rząd ocenia, że budowa lotniska pochłonie ok. 16-19 mld zł. Do tego planowana jest budowa linii kolejowej dużych prędkości Warszawa - Łódź - Poznań/Wrocław, co oznacza wydatek kolejnych 8-9 mld zł. Z kolei roboty drogowe wyceniono na 2-7 mld zł, w zależności od zakresu robót.

W koncepcji Centralnego Portu Komunikacyjnego przewidziano bowiem przebudowę autostrady A2, dokończenie budowy Południowej Obwodnicy Warszawy oraz Wschodniej Obwodnicy Warszawy. Przy czym wariant minimalny zakłada wykonanie odcinka ok. 65 km, łączącego DK 92 (węzeł Sochaczew) - węzeł Centralnego Portu Komunikacyjnego na A2 - trasę S8 - trasę S7 (węzeł w Grójcu).

Wariant optymalny zapewniający swobodny dojazd do Centralnego Portu Komunikacyjnego i przekierowanie ruchu ciężarowego wokół Warszawy zakłada wykonanie odcinków o łącznej długości 248 km łączącej Grójec (S8) - Kołbiel (Węzeł S17) - Mińsk Mazowiecki (Węzeł A2) - oraz Sochaczew - Wyszogród - Zakroczym - Serock - Wyszków.

Dodajmy, że Ministerstwo Infrastruktury i podległa mu Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) zapowiedziały już budowę dużej obwodnicy Warszawy, która ma przebiegać kilkadziesiąt kilometrów od stolicy.

Łączne wydatki na budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego rząd ocenia na 31-35 mld zł.

Czy budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego ma sens?

– Polska ma wszelkie zalety centrum komunikacyjnego dla Europy Środkowo-Wschodniej – przekonuje Mikołaj Wild. Tak gigantyczna inwestycja wzbudza jednak wiele kontrowersji. Chodzi nie tylko o źródło jej finansowania. Wiceprezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR Adrian Furgalski zwrócił uwagę w rozmowie z Super Expressem, że ta inwestycja nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Po pierwsze, oznacza ogromne problemy dla istniejących już lotnisk, m.in. Okęcia, a także w Łodzi, Radomiu czy Poznaniu. Po drugie, pod Berlinem powstaje już ogromny port lotniczy, z którym nasz Centralny Port Komunikacyjny prawdopodobnie przegra konkurencję.

Decyzji rządu w sprawie budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego bronią władze stołecznego portu imienia Fryderyka Chopina oraz Polskie Linie Lotnicze LOT. Chodzi o to, że przepustowość Okęcia już niedługo zostanie całkowicie wyczerpana. Prezes LOT Rafał Milczarski wielokrotnie argumentował, że nowy port umożliwi dynamiczny rozwój LOT - u, a brak tej inwestycji nie pozwoli na rozbudowywanie siatki połączeń.

Po pierwszym etapie budowy ma obsługiwać do 45 mln pasażerów rocznie, a docelowo nawet ok. 100 mln. Rząd przekonuje, że położenie geograficzne Polski sprzyja inwestycji. Nasz kraj jest usytuowany na przecięciu tras między najważniejszymi metropoliami takimi, jak Los Angeles - Tel Awiw, Wiedeń - Tokio, Szanghaj - Paryż czy Nowy York - Teheran. Centralny Port Komunikacyjny dzięki swojemu położeniu będzie mógł oferować wygodne połączenia na Daleki Wschód i do Ameryki Północnej.

Z powadzonych badań wynika, że Polacy latają czterokrotnie mniej niż wynosi średnia europejska w „starej UE” i o jedną czwartą mniej niż mieszkańcy innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Jednak, według prognoz Urzędu Lotnictwa Cywilnego, liczba pasażerów na polskich lotniskach w 2035 r. może wynieść nawet 94 mln osób.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej