Narzędzia dekarskie. Co powinien mieć dekarz? Od młotka i nożyc po pilarki i wkrętarki

Narzędzia dla dekarza - co jest potrzebne do pracy na dachu?

Wiedza, umiejętności i doświadczenie to podstawa pracy dekarza, ale równie ważne jest odpowiednie wyposażenie. Dobrze dobrane narzędzia nie tylko pozwalają wykonać określone zadanie, lecz także mogą znacząco przyspieszyć i ułatwić pracę.

Podstawowy zestaw obejmuje zarówno narzędzia ręczne, takie jak młotki dekarskie, nożyce, kleszcze i zaginadła do blachy, jak i elektronarzędzia. Wśród tych ostatnich przydatne są przede wszystkim wiertarkowkrętarka, zakrętarka udarowa, ręczna pilarka tarczowa oraz pilarka łańcuchowa.

Przy wyborze sprzętu istotna jest ergonomia. Narzędzia wykorzystywane przez wiele godzin powinny być możliwie lekkie, dobrze wyważone i wygodne w obsłudze. W przypadku elektronarzędzi warto zwrócić uwagę na profilowane, gumowane rękojeści zapewniające pewny chwyt oraz poziom drgań powstających podczas pracy.

Profesjonalne elektronarzędzia mogą być wyposażone w silniki bezszczotkowe, które są trwałe, mocne i przystosowane do pracy w dużym zapyleniu. W porównaniu z tradycyjnymi konstrukcjami mogą zapewnić nawet dwa razy dłuższą pracę na jednym ładowaniu akumulatora. Ich konstrukcja poprawia również chłodzenie urządzenia. Przydatne są ponadto zabezpieczenia chroniące silnik przed przegrzaniem i przeciążeniem.

Młotki dekarskie

Jednymi z podstawowych ręcznych narzędzi dekarskich są młotki. W zależności od wykonywanych prac stosuje się przede wszystkim młotki ciesielskie oraz blacharskie.

Młotek ciesielski przyda się podczas pracy z drewnem, między innymi przy wykonywaniu deskowania lub łacenia. Tego typu narzędzia ważą zazwyczaj 500–600 g. Charakterystycznym elementem młotka jest pazur utworzony przez dwa zęby, który umożliwia wyciąganie gwoździ. Może być prosty lub łukowo zagięty.

Wybierając młotek, warto zwrócić uwagę na rękojeść zapewniającą wygodny, stabilny i antypoślizgowy chwyt oraz zdolność narzędzia do tłumienia drgań. Przydatnym rozwiązaniem jest również magnes w główce, umożliwiający przytrzymanie gwoździa przed jego wbiciem.

Do pracy z blachą służą natomiast młotki blacharskie. Ich obuchy wykonywane są z gumy lub tworzywa sztucznego o różnej twardości. W niektórych modelach końcówki można wymieniać i w ten sposób dostosować ich twardość do obrabianego materiału, ograniczając ryzyko uszkodzenia powłoki blachy.

Nożyce do blachy

Nożyce do blachy są potrzebne zarówno podczas docinania pokrycia, jak i wykonywania obróbek blacharskich. W zależności od konstrukcji oraz rodzaju wykonywanego cięcia można wybierać spośród kilku ich odmian.

Nożyce uniwersalne umożliwiają cięcie po prostej i po łuku o dużym promieniu, zarówno przy krawędziach, jak i w środku arkusza. Są niewielkie i poręczne, ale gorzej sprawdzają się przy długich, prostoliniowych cięciach.

Do takich prac lepiej nadają się nożyce przelotowe. Ich szczęki odginają odcinany fragment blachy, aby nie przeszkadzał podczas dalszego cięcia. Z kolei nożyce kształtowe pozwalają wykonywać bardziej skomplikowane kształty.

Nożyce mogą mieć konstrukcję tradycyjną lub dźwigniową. W pierwszych siła cięcia zależy od stosunku długości ostrza do rękojeści. W modelach dźwigniowych szczęki oddzielono od rękojeści przegubem, dzięki czemu można uzyskać większą siłę i przecinać grubszą blachę przy mniejszym wysiłku. Dostępne są także nożyce lewe i prawe, dobierane odpowiednio do kierunku cięcia.

Polecamy: Ceramiczna czy cementowa? Zanim kupisz dachówkę, sprawdź najważniejsze różnice

Kleszcze do blachy

Kleszcze dekarskie służą między innymi do wykonywania połączeń obróbek blacharskich, falcowania oraz zaginania. Ze względu na konstrukcję można wyróżnić kleszcze nakładkowe, w których obie części są na siebie nakładane podobnie jak w tradycyjnych nożycach, oraz wsuwakowe, gdzie jedna część tworzy widełki, w które wsuwa się drugą.

Do precyzyjnych robót służą krótkie kleszcze o szerokości szczęk 40, 60 lub 80 mm i długości 270–320 mm. Przy pracach niewymagających tak dużej dokładności, ale wymagających większej siły lub większej powierzchni roboczej, stosuje się kleszcze długie. Ich szczęki mogą mieć szerokość od 120 do nawet 200 mm, a całe narzędzie długość 500–570 mm.

Przydatne mogą być również kleszcze ze szczękami wyprofilowanymi pod kątem 45 lub 90°. Dostępne są też specjalistyczne modele przeznaczone między innymi do precyzyjnego formowania detali, krzywizn lub gięcia haków.

Zaginadła do blachy, czyli bendery

Do obróbki dłuższych fragmentów blachy przydatne są zaginadła rolkowe nazywane benderami. Mogą zastąpić część prac wykonywanych za pomocą kleszczy lub dużych zaginarek.

Zasada ich działania polega na ręcznym przesuwaniu podwójnego układu rolek wzdłuż krawędzi blachy i stopniowym zwiększaniu kąta zagięcia. Umożliwia to obrabianie blachy o dowolnej długości bez uszkadzania jej powierzchni.

Bendery pozwalają na gięcie i profilowanie blachy w zakresie od 0 do 180°. Można również łatwo regulować głębokość roboczą, a tym samym szerokość odginanego pasa - już od 5 mm.

Czytaj także: Więźba prefabrykowana – jak powstaje dach z gotowych wiązarów?

Wiertarkowkrętarka dla dekarza

Jednym z podstawowych elektronarzędzi wykorzystywanych na dachu jest akumulatorowa wiertarkowkrętarka. Powinna mieć lekką i kompaktową konstrukcję, dzięki której wielogodzinna praca będzie mniej męcząca.

Odpowiednio mocne urządzenie pozwala między innymi montować blachodachówkę za pomocą wkrętów farmerskich, wkręcać blachowkręty i wkręty ciesielskie, montować śruby metryczne oraz wiercić otwory w metalu, drewnie i płytach wiórowych.

Wiertarkowkrętarka powinna mieć przekładnię z metalowymi podzespołami oraz dwa lub nawet cztery biegi, dzięki którym można dopasować prędkość i moment obrotowy do wykonywanego zadania. Przydatny jest również przełącznik kierunku obrotów prawo/lewo.

Prędkość obrotowa w zakresie 2000–4000 obr./min pozwala na precyzyjne wiercenie. Sprzęgło powinno natomiast oferować co najmniej kilkanaście ustawień, umożliwiających dostosowanie momentu obrotowego do śrub i wkrętów o różnych rozmiarach. Moment dokręcania może wynosić od 50 do ponad 130 Nm.

Przydatnym zabezpieczeniem jest czujnik wyłączający silnik w momencie zablokowania wiertła w materiale. Chroni urządzenie przed przeciążeniem i zwiększa bezpieczeństwo użytkownika. Przy niektórych pracach konieczne jest jednak używanie rękojeści bocznej. Podczas mocowania pokryć z blachy na wkręty farmerskie pomocny będzie również uchwyt magnetyczny.

Zakrętarka udarowa

Przy cięższych pracach związanych z drewnianą konstrukcją dachu przyda się akumulatorowa zakrętarka udarowa. Dzięki wysokiemu momentowi obrotowemu można nią między innymi łączyć drewniane elementy więźby za pomocą długich wkrętów ciesielskich lub śrub.

Moment obrotowy powinien być regulowany elektronicznie, co umożliwia dopasowanie parametrów urządzenia do konkretnego zadania.

Przydatny jest wielofunkcyjny uchwyt narzędziowy – sześciokątny wewnętrzny i czworokątny zewnętrzny – pozwalający korzystać zarówno z bitów, jak i nasadek. Wbudowana dioda LED ułatwia pracę w słabo oświetlonych miejscach, natomiast uchwyt umożliwiający zawieszenie urządzenia na pasie przydaje się tam, gdzie nie ma możliwości bezpiecznego odłożenia zakrętarki.

Ręczna pilarka tarczowa

Ręczna pilarka tarczowa z osłoną uchylną może być wykorzystywana do docinania łat, kontrłat, desek, deskowań, listew, kantówek oraz płyt OSB.

W przypadku urządzenia zasilanego z sieci jego moc powinna wynosić 1600–1800 W. Ważna jest także prędkość obrotowa – około 5000 obr./min pozwala uzyskać czystsze cięcie bez poszarpanych krawędzi.

Pilarka powinna umożliwiać cięcie pod wybranym kątem i mieć czytelne podziałki oraz wskaźniki linii cięcia dla 90 i 45°. Przydatne są beznarzędziowe ustawianie prowadnicy, głębokości i kąta cięcia oraz wskaźnik laserowy ułatwiający prowadzenie piły. Przydatna jest również możliwość odsysania pyłu po podłączeniu odkurzacza.

Zakres grubości przecinanych materiałów zależy między innymi od średnicy tarczy oraz mocy silnika i zwykle wynosi 45–75 mm. Pilarka powinna być możliwie lekka – najlepiej ważyć nie więcej niż 4 kg – oraz mieć antypoślizgową rękojeść.

Istotne są również zabezpieczenia. Elektryczny hamulec zatrzymuje obracającą się tarczę po zwolnieniu spustu, a ruchoma osłona ogranicza dostęp do elementu tnącego.

Precyzję pracy można zwiększyć za pomocą dodatkowych prowadnic. Szyny umożliwiają wykonywanie prostych cięć bez odprysków, także przy pochylonej tarczy, a w razie potrzeby można je ze sobą łączyć.

Warto przeczytać: Folia czy membrana? Z czego wykonać poszczególne warstwy zapewniające szczelność

Pilarka łańcuchowa

Pilarka łańcuchowa przydaje się podczas docinania drewnianych elementów więźby dachowej. Do wyboru są urządzenia spalinowe oraz elektryczne - sieciowe lub akumulatorowe.

Mniejsza i lżejsza pilarka spalinowa przeznaczona do takich prac może mieć moc 1,6–2,4 kW, czyli około 2–3,5 KM. Pilarki tego typu wykorzystują gaźnikowe silniki dwusuwowe z zapłonem iskrowym. Bezpływakowy gaźnik membranowy pozwala pracować maszyną w różnych położeniach.

Istotnym zabezpieczeniem jest bezwładnościowy hamulec chroniący operatora w przypadku odbicia. Odpowiednio wyprofilowany i izolowany uchwyt ogranicza natomiast część drgań generowanych przez silnik.

Przydatne są również ręczna pompka paliwa i funkcja ssania ułatwiająca uruchamianie zimnego silnika, blokada gazu zabezpieczająca przed przypadkowym uruchomieniem łańcucha, wygodna regulacja jego naciągu oraz łatwy dostęp do świecy zapłonowej i filtra powietrza.

Elektryczna pilarka łańcuchowa

Elektryczne pilarki łańcuchowe są stosunkowo lekkie i łatwe w manewrowaniu. Ich moc wynosi zazwyczaj 1,2–2,4 kW, a prowadnica ma najczęściej długość 30–35 cm.

W nowoczesnych modelach stosowane są systemy umożliwiające napinanie łańcucha pokrętłem bez używania dodatkowych narzędzi.

Pilarka sieciowa zapewnia stosunkowo dużą moc i możliwość nieprzerwanej pracy, jednak przewód ogranicza zasięg i może przeszkadzać podczas robót na wysokości. Alternatywą jest pilarka akumulatorowa. W zależności od modelu oraz pojemności akumulatora ogniwa litowo-jonowe mogą zapewnić od 20 do 50 minut pracy.

Akumulatory do elektronarzędzi

Upowszechnienie akumulatorów litowo-jonowych pozwoliło korzystać z wielu elektronarzędzi bez dostępu do sieci elektrycznej i bez przedłużaczy. Akumulatory Li-Ion nie mają efektu pamięci, dzięki czemu można je doładowywać bez czekania na całkowite rozładowanie. Charakteryzują się również niewielkim samorozładowaniem.

Profesjonalne elektronarzędzia dla dekarza mogą być zasilane akumulatorami o napięciu 18 lub 20 V i pojemności od 2 do 12 Ah. Wskaźniki diodowe pozwalają kontrolować poziom naładowania. Czas ładowania wynosi zwykle od około 40 minut do 1,5 godziny, zależnie od pojemności akumulatora, klasy urządzenia oraz ładowarki.

Przy kompletowaniu zestawu warto zwrócić uwagę na kompatybilność akumulatorów. Producenci oferują systemy, w których jeden typ akumulatora i ładowarki może współpracować z różnymi elektronarzędziami. Przy intensywnej pracy warto dysponować dodatkowym akumulatorem, aby ograniczyć przestoje związane z ładowaniem.

Co jeszcze powinien mieć dekarz?

Lista wyposażenia nie kończy się na młotku, nożycach, wkrętarce i pilarce. Przy różnych robotach przydatne są także przyrządy pomiarowe, chochle i kowadełka dekarskie, sznury, haki na linę, kołowrotek dekarski, dziurkacze oraz lewarek pomocny podczas usuwania starych łat.

Ważnym elementem wyposażenia jest również specjalistyczny pas dekarski. Pozwala mieć najczęściej używane narzędzia pod ręką i ogranicza konieczność ciągłego przemieszczania się po dachu lub schodzenia po potrzebne wyposażenie. Elektronarzędzia i ich akcesoria warto natomiast przechowywać w trwałych walizkach systemowych, które ułatwiają transport i zabezpieczają sprzęt.