Keramzyt - materiał budowlany i izolacyjny. Jakie zalety ma keramzyt? Jakie zastosowanie?

2020-06-29 20:34
Keramzyt układany luzem
Autor: Leca® Wyrównywanie warstwy kruszywa keramzytowego

Keramzyt to naturalny materiał budowlany i izolacyjny. Występuje w postaci sypkiego granulatu. Zastosowanie keramzytu w budownictwie jest wszechstronne. Jakie właściwości ma keramzyt? W jaki sposób wykorzystuje się te drobne granulki keramzytowe?

Co to jest keramzyt?

To lekkie kruszywo. Keramzyt wytwarzany jest bezpośrednio z gliny, praktycznie nie zawiera domieszek, a przy jego produkcji nie powstają odpady. Najwcześniej, bo na początku XX wieku, zalety keramzytu odkryli Amerykanie, zaś w latach 30. Skandynawowie uruchomili jego produkcję na szeroką skalę. W Polsce produkcję rozpoczęto w latach 70. Surowiec do produkcji polskiego keramzytu - glina ilasta - wydobywany jest w kopalniach na Pomorzu Gdańskim i na Mazowszu.

Wydobyta glina leżakuje przez 2-3 tygodni, dolewa się do niej wody, a zawarte w niej drobiny margla są rozgniatane walcami. Powstała w ten sposób uplastyczniona glina trafia do pieca rozgrzanego do temperatury około 1150°C, gdzie w trakcie wypału kilkakrotnie zwiększa swoją objętość. Po wypaleniu powstają kulki keramzytowe o średnicach 10-20 mm, 4-10 mm, 2-4 mm oraz 0-2 mm, porowate i bardzo lekkie (kulki 10-20 mm mają ciężar objętościowy nieco poniżej 300 kg/m³). Keramzyt produkowany w Polsce w latach 80. był dwukrotnie cięższy, co ograniczało jego stosowanie i wykluczało wiele współczesnych zalet tego materiału.

keramzyt
Autor: gettyimages Granulat keramzytu

Jakie zalety ma keramzyt?

Szereg właściwości technicznych sprawia, że keramzyt jest dobrym materiałem budowlanym, a szczególnie izolacyjnym - ale nie tylko. Jest bardzo lekki, wygodny do transportu i stosowania, odporny na działanie wilgoci, kwasów i na procesy gnilne. Jest mrozoodporny i niepalny, stosunkowo wytrzymały i ciepły oraz całkowicie odporny na działanie żywych organizmów. W niektórych sytuacjach może być wielokrotnie użyty.

Keramzyt nie chłonie wilgoci; poddany jej działaniu szybko ją "oddaje". Nasiąkliwość keramzytu, określana na około 21% dla największych kulek, dotyczy tylko ich zewnętrznej otoczki. Można wyprodukować keramzyt impregnowany o zerowej nasiąkliwości; jego produkcja jest w fazie przygotowania.

Keramzyt vs styropian

W porównaniu ze styropianem keramzyt cechuje się wyższym współczynnikiem przewodzenia ciepła (dla największej frakcji - stosowanej właśnie dla celów izolacyjnych - w stanie suchym l wynosi 0,075 W/mK wobec 0,04 dla styropianu), co sprawia, że np. 18-centymetrowa warstwa ocieplenia z keramzytu może zastąpić 10-centymetrową warstwę styropianu. Koszt wykonania izolacji podłogi z keramzytu może być jednak zbliżony lub nawet nieco niższy od izolacji z udziałem styropianu (zamiast podsypki piaskowej, podłoża betonowego i warstwy styropianu wykonuje się jedną warstwę zagęszczonego keramzytu). W zestawieniu z polistyrenem ekstrudowanym porównanie wypada znacznie korzystniej dla keramzytu.

keramzyt - izolacja podłogi
Autor: Leca® Keramzyt zastosowany w izolacji podłogi

Jakie keramzyt ma właściwości?

  • Keramzyt nie zanika pod wpływem ciepła i nie wydziela żadnych związków chemicznych ani gazów.
  • Nie lubią go żywe stworzenia - gryzonie ani owady.
  • Jest odporny na działanie pleśni i grzybów.
  • Dzięki specyficznemu kształtowi oraz niewielkim rozmiarom granulkom keramzyt jest materiałem wygodnym do zastosowania" jest lekki, łatwy do przenoszenia i wprowadzania. Można go stosować zarówno w postaci kulek zasypywanych luzem, jak też - jeśli tak jest wygodniej - w postaci worków (np. 50-litrowych, które przed ułożeniem należy kilkakrotnie przekłuć na wylot, aby izolacja "oddychała") lub bardzo lekkich bloczków izolacyjnych. Duże ilości keramzytu "luzem" mogą być szybko wprowadzane przy użyciu pompy z dmuchawą na wysokość przekraczającą 15 m i na odległość do 40 m. Może być też użyty do produkcji lekkiego betonu keramzytowego.
  • Keramzyt ma bardzo dobre właściwości akustyczne - w znacznym stopniu wytłumia dźwięki.
  • Ma również dobre właściwości radiestezyjne, ale ta cecha nie została jeszcze zbadana w dostatecznym stopniu.
keramzytobeton
Autor: Artur Bulatowicza Budowa domu z kermzytobetonu

Możliwości i sposoby zastosowania keramzytu

Najczęściej keramzyt stosowany jest jako izolacja cieplna, w pewnym stopniu także przeciwwilgociowa i akustyczna. Można nim izolować stropy, stropodachy, dachy zielone, sklepienia, ściany fundamentowe i piwniczne, podłogi układane na gruncie, kanały instalacyjne.

Keramzyt w izolacji stropów

Keramzytem można docieplać stropy żelbetowe monolityczne, stropy Kleina na bekach stalowych, stropy drewniane i inne. Jest bardzo odpowiednim materiałem do docieplania istniejących stropów i podłóg drewnianych, z jakimi często mamy do czynienia w obiektach zabytkowych. Tradycyjny drewniany strop belkowy z podłogą z desek był zazwyczaj izolowany polepą - mieszaniną gliny, sieczki i wapna, umieszczoną w przestrzeni pomiędzy belkami nośnymi. Ciężar polepy (180-200 kg/m² przy typowej grubości warstwy 15 cm) wraz z obciążeniami użytkowymi niejednokrotnie powoduje znaczne i widoczne ugięcie stropu i konieczność jego renowacji. W trakcie renowacji stropu można dokonać wymiany polepy na warstwę keramzytu. Po zdjęciu podłogi, ostrożnym usunięciu polepy oraz zbadaniu impregnacji i ewentualnym wzmocnieniu belek stropowych, na deskach ślepego pułapu układa się izolację przeciw zraszaniu i pyleniu (najlepiej papier woskowany), a następnie wsypuje kulki keramzytowe o frakcji 10-20 mm; po ich ręcznym zagęszczeniu można ponownie ułożyć drewnianą podłogę. Zasypany lekkim i porowatym keramzytem strop lepiej "oddycha" dzięki paroprzepuszczalności tego materiału, a także ulega znacznie mniejszym odkształceniom dzięki niewielkiemu obciążeniu (analogiczna 15-centymetrowa warstwa keramzytu będzie ważyła tylko 40-50 kg/m², a więc o prawie 80% mniej niż polepa).

Kilkucentymetrowa warstwa z drobnego keramzytu (0-2 mm) ułożona na drewnianej podłodze i przykryta płytą podłogową dodatkowo poprawi izolację akustyczną stropu. Drewniany strop z wypełnieniem pomiędzy belkami keramzytem 10-20 mm o grubości 10 cm i warstwą wyrównującą keramzytu frakcji 0-2 mm o grubości 5 cm ma izolacyjność akustyczną od dźwięków uderzeniowych równą 52 dB, czyli spełniającą wymagania normy. Analogiczną (lub cieńszą) izolację akustyczną z drobnego keramzytu można także wykonać na stropie istniejącym - jeśli jest możliwość podniesienia poziomu podłogi pomieszczenia.

Keramzyt w izolacji sklepień

Keramzytem można zasypywać tzw. pachy sklepienne w sklepieniach różnych rodzajów, w których w trakcie budowy pachy były wypełniane materiałem o niższej jakości niż elementy konstrukcyjne. W tych miejscach potrzebne są zwykłe wypełnienia sporych rozmiarów (w niektórych przypadkach wysokość zasypki sięga 2 metrów), o nietypowym i zróżnicowanym kształcie przestrzennym, bez żadnej lub niewielkiej funkcji konstrukcyjnej. Pachy nie zawsze wypełniano - np. sklepienia ponad nawami krakowskich kościołów pozostały przeważnie odsłonięte. Takie rozwiązanie wybierano wtedy, gdy powyżej sklepień potrzebna była równa podłoga (sklepienia pod emporami i ponad kryptami kościołów, nad piwnicami i parterami w kamienicach i pałacach). Jako wypełnienie stosowano różne materiały: gruz ceglany, gruz kamienny, potłuczone kafle. W niektórych przypadkach było ono zalewane zaprawą. Wypełnienie stanowiło także dociążenie konstrukcji (szczególnie w dolnych partiach), którego usunięcie może zaburzać statykę budowli.

W trakcie badań historyczno-architektonicznych i analizy konstrukcyjnej, poprzedzającej właściwy projekt, należy sprawdzić, czy istniejące wypełnienie nie ma jednak pewnego znaczenia konstrukcyjnego (poprzez swój ciężar, a także ewentualne powiązanie z nośnymi łękami, żebrami, kolebkami lub wysklepkami, względnie przez zalanie zaprawą). Wtedy jego usunięcie bez odpowiedniego zabezpieczenia mogłoby zakłócić układ statyczny sklepienia, spowodować odkształcenia, a w skrajnym wypadku nawet uszkodzenie i zniszczenie konstrukcji.

Właśnie z takich powodów wypełnienie sklepień może być korzystniej zastosowane w formie lekkiej mieszanki keramzytobetonowej o ciężarze około 560 kg/m³ i wytrzymałości rzędu 1,5 MPa.

Keramzyt w izolacji stropodachów

Keramzytem można z dobrym skutkiem docieplać stropodachy wentylowane i niewentylowane. Są one często spotykane w budynkach z lat 60. i 70. Wtedy do wypełnienia przestrzeni w stropodachach niewentylowanych powszechnie stosowano żużel. Żużel ma niemal trzykrotnie większy ciężar objętościowy i blisko trzykrotnie wyższy współczynnik l od keramzytu (który nawet z biegiem czasu nie wykazuje żadnych zmian objętości ani działania promieniotwórczego). Dzięki niskiemu ciężarowi keramzytu można z niego uformować odpowiedni spadek połaci remontowanego stropodachu: po usunięciu warstwy żużlu na istniejącym stropie żelbetowym należy ułożyć paroizolację i warstwę keramzytu frakcji 10-20 mm o grubości co najmniej 28 cm, nad którą wylewa się płytę betonową o grubości 4-5 cm, pokrytą papą.

Keramzyt jako izolacja pionowa ścian fundamentowych i piwnicznych

Keramzyt sprawdza się także jako izolacja pionowa ścian fundamentowych i piwnicznych, zarówno w budynkach nowo wznoszonych, jak i istniejących. Keramzytowa obsypka ścian (o szerokości 30-40 cm) będzie pełniła zarówno funkcję izolacji cieplnej, jak i przeciwwilgociowej, odprowadzając wody opadowe do drenażu lub gruntu; dzięki temu wilgoć nie pojawi się na ścianach podziemnych. Po wykonaniu wykopu należy jego ściany i dno obłożyć geowłókniną separującą keramzyt od gruntu, a następnie kolejne warstwy układanego keramzytu wysokości 30-40 cm zagęścić ręcznie lub mechanicznie. W dolnej części wykopu, wzdłuż fundamentu, można ułożyć rurę drenarską, co jest wskazane w wypadku wysokiego poziomu wód gruntowych lub przy gruntach spoistych i słabo przepuszczalnych. Strefa izolacji powinna zostać od góry przykryta geowłókniną (trzeba przewidzieć i pozostawić jej zapas wystający ponad ściany wykopu), 15-centymetrową warstwą podsypki oraz opaską betonową otaczającą budynek. Takie zastosowanie właściwości drenażowych keramzytu może okazać się najskuteczniejszym rozwiązaniem izolującym stare, nierówne mury piwniczne i fundamentowe od napływu wilgoci. Woda przemieszcza się po wolnych przestrzeniach pomiędzy granulkami keramzytu do rur drenarskich ułożonych w najniższej części takiego wypełnienia i nie penetruje przestrzeni pomiędzy kamiennym lub ceglanym budulcem ścian.

keramzyt i izolacja stropadachu
Autor: Leca® Izolacja keramzytem stropodachu

Keramzyt jako izolacja podłogi na gruncie

Keramzytem można także z powodzeniem izolować podłogi układane na gruncie: około 15-25- cm warstwa zagęszczonego keramzytu zostaje przykryta folią izolacyjną (lub papą czy geowłókniną) i ewentualnie siatką metalową, na której kładzie się wylewkę betonową (która może być zbrojona w zależności od przeznaczenia pomieszczenia) pod wybrane wykończenie podłogi.

Elementy konstrukcyjne z keramzytu

Keramzyt nadaje się nie tylko do izolacji budynków, ale również do wykonywania elementów konstrukcyjnych. Może służyć do produkcji lekkiego betonu (zwanego popularnie keramzytobetonem) klasy do LB25, z którego wykonuje się - w różnych systemach - bloczki do wznoszenia ścian nośnych i działowych, pustaki stropowe i wentylacyjne, nadproża oraz szereg innych elementów, np. małej architektury. Z pustaków keramzytowych można budować ekrany akustyczne wzdłuż dróg i ulic.

Keramzyt w geotechnice

Keramzyt znajduje także zastosowanie w geotechnice. Dzięki małemu ciężarowi i niezłej wytrzymałości nadaje się zwłaszcza do naprawy, wzmacniania i poprawy stabilności uszkodzonych bądź nierównomiernie osiadających nasypów, zboczy lub dróg. Jest też używany do izolowania sieci instalacji podziemnych i w ogrodnictwie.

Keramzyt - przykłady realizacji

Keramzyt można zobaczyć głównie w składach, na placu budowy oraz na wystawach budowlanych. Po zastosowaniu materiał pozostaje niewidoczny dla projektantów, użytkowników i obserwatorów (zastosowany keramzyt najłatwiej zobaczymy w ... zadbanych doniczkach z kwiatkami). Dlatego warto podać przykłady realizacji, w których wykorzystano ten materiał, szczególnie w budynkach zabytkowych. W Krakowie należą do nich XIX-wieczne siedziby straży pożarnej przy ulicy Westerplatte oraz magistrat przy placu Wszystkich Świętych, a także kilka kamienic mieszczańskich i pałaców magnackich (m.in. pałac Wodzickich przy ulicy Św. Jana 11). W Częstochowie jest to m.in. klasztor Paulinów na Jasnej Górze, a w Nowym Sączu - kolegium jezuickie. Wszystkie wymienione realizacje przypadły na ostatnią dekadę. Projektanci i wykonawcy coraz częściej doceniają praktyczne, ekonomiczne i ekologiczne zalety keramzytu i wprowadzają go do projektów i realizacji konserwatorskich.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Czytaj więcej