Park kieszonkowy. Co to jest? Gdzie są parki kieszonkowe w Polsce? Parki kieszonkowe a zmiany klimatyczne

2020-01-17 15:50 mczechowska
Park kieszonkowy w Wilanowie
Autor: UM Warszawa Nowo otwarty park kieszonkowy w warszawskim Wilanowie

Szukając definicji parku kieszonkowego, słusznie należy iść tropem np. kieszonkowych wydawnictw czy innych zminiaturyzowanych przedmiotów, które choć mniejsze i mieszczą się do kieszeni, to jednak zachowują wszystkie istotne elementy dużego odpowiednika. Przybywa parków kieszonkowych w Polsce, a Wrocław bada czy mogą one zmniejszyć skutki zmian klimatycznych w miastach...

Park kieszonkowy i jego definicja nie występują w polskich przepisach, co nie przeszkadza, że ostatnio są to bardzo popularne przedsięwzięcia, szczególnie w dużych miastach. Kiedy mamy do czynienia z parkiem kieszonkowym, czyli mini-parkiem.

Park kieszonkowy to po prostu park o niewielkiej powierzchni. Jaka ona ma być, tego nie podają przepisy. Zagraniczne źródła podają, że park kieszonkowy może być zieleńcem do 5 tys. m², ale przy takim rozmiarze ma on już niewiele wspólnego z określeniem „niewielki”.

Park kieszonkowy Paley Park w Nowym Jorku na Manhattanie
Autor: YuoTube Jednym z pierwszych miejskich mini-parków, określonych jako park kieszonkowy (pocket park) jest Paley Park w Nowym Jorku na Manhattanie, który powstał w 1967 roku. Teren ma powierzchnię 390 m kw., słynie ze sztucznego wodospadu, który zagłusza hałas wielkiego miasta

Park kieszonkowy – charakterystyka

Z analizy przykładów parków kieszonkowych w Polsce i na świecie wynika, że najczęściej mają one od 300-1000 m² powierzchni. Jest to sposób na tworzenie nowych terenów zielonych w przestrzeni miejskiej, szczególnie dużych miast. Ich cechą charakterystyczną jest ogólna dostępność i wyposażenie w elementy małej architektury do odpoczynku lub zachęcające do aktywności fizycznej dzieci oraz dorosłych. Jest to miejsce lokalnej integracji mieszkańców.  

Duże miasta tracą sporo terenów zielonych na rzecz terenów budowlanych, stąd nie brakuje inicjatyw tworzenia parków kieszonkowych. Powstają zazwyczaj z inicjatywy mieszkańców, są finansowane z tzw. funduszy obywatelskich w ramach poszczególnych dzielnic.       

Parki kieszonkowe w Polsce

Nazwa park kieszonkowy w Polsce staje się bardziej powszechna od roku 2016, gdy głośno pochwalił się tym Kraków (na Zabłociu w dzielnicy Podgórze, u zbiegu ulic Dekerta, Wałowej i Kiełkowskiego, o pow. ok. 550 m²) oraz Łódź (dzielnica Polesie). W październiku 2019 podobne miejsce udostępniła Warszawa w dzielnicy Wilanów.

Park kieszonkowy w Krakowie
Autor: UM Kraków Park kieszonkowy na Zablociu w Krakowie ma 550 m kw. powierzchni

Park kieszonkowy w Krakowie (nazywany też parkiem nad potokiem lub parkiem Dekerta) ma nie tylko sporo zieleni i miejsc by przysiąść, ale są też tam elementy zachęcające do aktywności fizycznej dla dzieci i osoby dorosłe (terenowa siłownia).

Park kieszonkowy zorganizowany w Wilanowie, w porównaniu z tym krakowskim, ma o wiele mniejszą powierzchnię (to dawny skwerek za przystankiem autobusowym przy ul. Glebowej). Na dawnym skwerku ogrodnicy usunęli zarośla i utworzyli swobodne przejście łączące osiedle z przystankiem autobusowym. Na środku ustawiono zestaw drewnianych mebli, a siedziska-kubiki rozstawiono wśród traw, dla rowerzystów przewidziano również stojaki. Pojawiły się nowe nasadzenia m.in. trzmieliny, ogników i forsycji.

Swoje parki kieszonkowe mają także m.in. Gdańsk (w Nowym Porcie i we Wrzeszczu – tu mini-park ma aż 970 m²), Olsztyn przy ul. Partyzantów, Bydgoszcz, Wrocław, Włocławek, a także mniejsze ośrodki jak Swoszowice. Wygląda, że trend do tworzenia parków kieszonkowych w Polsce rozwija się bardzo dynamicznie.  

Parki kieszonkowe łagodzą zmiany klimatyczne w miastach?

Założeniem parków kieszonkowych jest wprowadzenie zielonych stref relaksu w miastach, szczególnie tych, gdzie intensywna zabudowa pochłania coraz większe tereny. To w obliczu zmian klimatycznych, co w miastach objawia się coraz wyższą temperaturą, która życie w „betonie” czyni coraz mniej znośną. Czy parki kieszonkowe, jako lokalne wyspy zieleni dostarczające swoisty mikroklimat, mogą złagodzić zmiany klimatyczne w miastach?

Miasto Wrocław jest w trakcie realizacji przedsięwzięcia pn. Grow Green Wrocław (w ramach projektu Grow Green  programu Horyzont 2020, czyli największego w historii programu finansowania badań naukowych i innowacji w Unii Europejskiej. Jego budżet w latach 2014-2020 wynosi prawie 80 mld euro, a głównym celem programu jest stworzenie spójnego systemu finansowania innowacji - od koncepcji naukowej, poprzez etap badań, aż po wdrożenie nowych rozwiązań, produktów czy technologii. Z tej puli środków Wrocław na swoje Grow Green dostał 12 mln zł).

Wrocławski projekt polega m.in. na stworzeniu kilku stref systemów mikrozieleni (na Ołbinie, w dzielnicy z intensywną zabudową śródmiejską, gdzie mieszka wiele osób, które potrzebują kontaktu z zielenią w bliskim sąsiedztwie swojego domu, powstaną eksperymentalne rozwiązania jak parki kieszonkowe, zielone ściany i zielona ulica), które będą obserwowane pod kątem poprawy jakości życia mieszkańców, szczególnie czy obniżają temperaturę powietrza i poprawiają jego jakość, czy umożliwiają efektywne wykorzystanie wód opadowych.
Istotnym elementem tego projektu jest zaangażowanie mieszkańców w jego realizację. Na Ołbinie to właśnie oni zostali poproszeni o wskazanie miejsc najlepszych do znalezienia się programie. Nadesłano ponad 120 propozycji, z których wybrano ostatecznie 7 lokalizacji.

W drugim etapie mieszkańcy mają brać udział w projektowaniu mikrozieleni. Powstaną grupy projektowe składające się z przedstawicieli specjalistów z różnych dziedzin, architektów krajobrazu, urbanistów, naukowców środowiska, socjologów i właśnie mieszkańców

W trzecim etapie projektu, nazwanym „Dziedzictwo”, ma powstać system opieki powstałej zieleni przez mieszkańców. W 2020 roku ma się rozpocząć monitoring projektu przez uczelnie, który ma się podsumowaniem zakończyć w roku 2022. Będą to rekomendacji dla innych miast europejskich jak korzystać z parków kieszonkowych by zmniejszyć w miastach dyskomfort spowodowany zmianami klimatycznymi i jak włączać mieszkańców w takie inicjatywy, poczynając od pomysłu po użytkowanie i opieka np. nad parkami kieszonkowymi.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej