Koniec opłacalności fotowoltaiki. Nowe przepisy od 1 kwietnia 2022

2021-10-31 6:47
fotowoltaika na dachu domu jednorodzinnego
Autor: Marcin Czechowicz Zgodnie z projektem nowelizacji, energia będzie przez prosumentów, czyli produkujące prąd na własne potrzeby gospodarstwa domowe, sprzedawana i kupowana po cenach rynkowych

Opłacalność fotowoltaiki od 2022 stoi pod znakiem zapytania, ze względu na mniej korzystny system rozliczeń z dostawcami prądu. Chodzi o tzw. net-billing, który ma zastąpić dotychczasowy net-metering. Legislacja w Sejmie nowych przepisów właśnie się zakończyła. Mają obowiązywać od 1 kwietnia 2022. Co to oznacza dla prosumentów?

Spis treści

  1. Jak teraz rozliczają się właściciele fotowoltaiki?
  2. Jak ma wyglądać rozliczanie za energię od 2022?
  3. Analiza opłacalności fotowoltaiki od 2022 roku
  4. Czemu ma służyć nowa regulacja na rynku mikroinstalacji?
  5. Od kiedy nowy model rozliczania prosumentów?

W Sejmie przyjęto projekt nowelizacji ustawy o OZE, zakładający mniej opłacalne rozliczenia z dostawcami prądu dla prosumentów. Eksperci twierdzą, że jeszcze w tym roku utrzyma się boom inwestycji w panele fotowoltaiczne, w czym pomaga m.in. rządowy program Mój Prąd, ale od przyszłego roku, kiedy wejdą w życie proponowane przez rząd zmiany, chętnych na mniej opłacalne mikroinstalacje będzie ubywać. Rząd forsuje niekorzystne zmiany rozliczeń energii z przydomowych instalacji fotowoltaicznych w najgorszym możliwym momencie - twierdzą eksperci - ceny energii szybują w górę, a spółki energetyczne na rok 2022 zapowiadają dalsze podwyżki.

Jak teraz rozliczają się właściciele fotowoltaiki?

Obecnie nadwyżki energii z wyprodukowanej przez instalację fotowoltaiczną, które generowane są w miesiącach letnich prosumenci oddają do sieci. Nie zarabiają na tym, ale w okresie gdy panele produkują mniej energii, nie pokrywając zapotrzebowania, mogą ją w 80% odebrać, nie ponosząc żadnych kosztów. Ten system rozliczenia, czyli tzw. net-metering, jest dla prosumentów wygodny i przede wszystkim opłacalny. Operator przechowuje energię w zamian za 20% wyprodukowanego przez prosumenta prądu.

Jak ma wyglądać rozliczanie za energię od 2022?

Zgodnie z projektem nowelizacji Prawa energetycznego, energia będzie przez prosumentów sprzedawana i kupowana po cenach rynkowych (tzw. net-biling). Dotyczyć to będzie prosumentów wchodzących na rynek od 2022 roku. Właściciel domowej elektrowni słonecznej będzie musiał nadwyżki energii sprzedawać po cenie hurtowe, a następnie kupować po cenie detalicznej - zwykle ok. dwukrotnie wyższej. I to właśnie podważa dotychczasową opłacalność fotowoltaiki. Co jeszcze ważne, hurtowa cena zakupu prądu z instalacji PV byłaby zmienna (po roku 2024 – ustalana co godzinę), czyli w długim okresie praktycznie nieprzewidywalna.

Nowe rozliczenie prosumentów
  • przed 1 kwietnia 2022 system opustów - wszyscy, którzy staną się prosumentami do dnia wejścia w życie ustawy, będą rozliczani na dotychczasowych zasadach - w systemie opustów - przez 15 lat,
  • od 1 kwietnia 2022 - sprzedaż energii po średniej cenie na rynku konkurencyjnym w poprzednim kwartale plus zakup energii pobranej.

Trzeba wiedzieć, że osoby, które przyłączą się do sieci do 31 grudnia 2021 pozostaną dalej w systemie net-meteringu, czyli systemie upustów funkcjonujących na dotychczasowych zasadach. Natomiast prosumenci, którzy energię do sieci wprowadzą po 1 kwietnia 2022 nie będą mogli korzystać z tego systemu i przejdą automatycznie na nowy sposób rozliczania - możliwość odsprzedaży nadwyżek energii za ustaloną odgórnie cenę minimalną (będzie to cena oparta o średnią cenę rynku konkurencyjnego).

Nie jest to najlepsza wiadomość dla prosumentów. Wygaszenie systemu opustów i zastąpienie go modelem zakupu i sprzedaży energii jest znacznie mniej korzystne. Eksperci branży przewidują, że wprowadzenie nowego modelu rozliczania w tak krótkim czasie niesie szereg negatywnych konsekwencji. Przyszłych prosumentów zaskoczono zmianą systemu rozliczeń. Przez wiele lat rząd zachęcał gospodarstwa domowe do aktywności w tym obszarze. Nawet jeżeli zmiany mają nastąpić, to z odpowiednio długim vocatio legis, liczonym raczej w latach niż w miesiącach.

Analiza opłacalności fotowoltaiki od 2022 roku

Na zlecenie Polskiego Alarmu Smogowego dr Jan Rączka, były prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, przygotował analizę opłacalności fotowoltaiki, biorąc pod uwagę 4 scenariusze:

  • obecny system wsparcia,
  • projekt poselski autorstwa Jadwigi Emilewicz,
  • nową propozycję Ministerstwa Klimatu,
  • propozycję społeczną.
Propozycje rozliczeń za energię

Wariant A: opusty – rozliczenie ilościowe (obecnie funkcjonujący system rozliczeń)

  • Rozliczenie barterowe, gdzie kilowatogodzina jest równa kilowatogodzinie niezależnie od dnia i  godziny, a opłata jest wnoszona w naturze poprzez przekazanie pewnej ilości energii przedsiębiorstwu obrotu w celu pokrycia jego kosztów związanych z obsługą rozliczeń.
  • W okresie 1 roku od wprowadzenia nadwyżki energii do sieci energetycznej prosument może  odebrać 80 % energii w przypadku instalacji do 10 kW (oraz 70% energii w przypadku instalacji  10-50 kW).

Wariant B: net-metering – rozliczenie ilościowe (propozycja poselska Jadwigi Emilewicz)

  • Rozliczenie salda netto ilości energii.
  • Jeśli prosument ma saldo ujemne, płaci wg taryfy detalicznej, a jak ma saldo dodatnie, sprzedaje wg taryfy hurtowej.
  • Opłaty dystrybucyjne są naliczane energii pobranej z sieci w pełnej kwocie (z wyjątkiem opłaty OZE i opłaty kogeneracyjnej).

Wariant C: net-billing – rozliczenie wartościowe sprzedaży energii do sieci (projekt rządowy)

  • Prosument sprzedaje energię eksportowaną do sieci wg średniomiesięcznych godzinowych cen z rynku dnia następnego).
  • Kupuje energię wg taryfy detalicznej (np. taryfa obrotowa G dla gospodarstw domowych).
  • Naliczanie opłat dystrybucyjnych od energii pobranej z sieci w pełnej kwocie (z wyjątkiem opłaty OZE i opłaty kogeneracyjnej).

Wariant D: net-billing – rozliczenie wartościowe sprzedaży i kupna energii (alternatywna propozycja rozliczeń)

  • Stosowanie cen hurtowych zarówno do transakcji sprzedaży energii, jak i do cen zakupu energii (wg średniomiesięcznych godzinowych cen z rynku dnia następnego).
  • Naliczanie opłat dystrybucyjnych od energii pobranej z sieci w pełnej kwocie (z wyjątkiem opłaty OZE i opłaty kogeneracyjnej.
Oplacalnosc instalacji fotowoltaicznych
Autor: Zródło: Analiza propozycji systemów rozliczania energii produkowanej przez prosumentów, dr Jan Rączka, Warszawa, 26.10. 2021 r.

Okazuje się, że najmniej korzystny dla prosumenta jest projekt rządowy. Inwestycja w fotowoltaikę spłaci się dopiero po 16 latach (dostawca Enea). To najgorsza z opcji. U innych dostawców energii nie będzie lepiej - czas zwrotu waha się od 12,5 do 14,5 roku. Dla porównania: w obecnym systemie wsparcia instalacja zwróci się po 6,5 do 9,5 roku.

Analiza pokazuje, że przedstawiona przez Ministerstwo Klimatu propozycja zaszkodzi prosumentowi i, wbrew temu, co twierdzi Ministerstwo, zaszkodzi obywatelom produkującym własny prąd. W obliczu rosnących cen energii działanie na szkodę obywateli poprzez zmniejszenie opłacalności ich inwestycji w fotowoltaikę jest zupełnie niezrozumiałe.

Czemu ma służyć nowa regulacja na rynku mikroinstalacji?

Według Ministerstwa Klimatu trzeba dostosować nasze prawo do regulacji unijnych. Do tego ministerstwo twierdzi, że to początek dużych zmian na rynku, które kiedyś mają doprowadzić do tego, by prosumenci mogli sprzedawać wytworzoną przez ich instalacje energię innym bezpośrednio. Eksperci twierdzą, że urynkowienie jest na pewno potrzebne i musi do niego prędzej czy później dojść. Pojawia się jednak pytanie, dlaczego to urynkowienie zaczyna się kosztem prosumentów, którzy ponoszą największe jednostkowo nakłady finansowe na instalacje fotowoltaiczne.

Od kiedy nowy model rozliczania prosumentów?

Autorzy rządowych poprawek chcieli, by nowe zmiany weszły w życie w wyjątkowo krótkim terminie – już od 1 stycznia 2022 roku, co budziło sprzeciw organizacji społecznych i branżowych. Rząd motywował ten pośpiech koniecznością wdrożenia przepisów tzw. dyrektywy o rynku energii (IEMD), jednak ta przewiduje okres przejściowy nawet o 2 lata dłuższy (do końca 2023 roku), o co stanowczo apelowała strona społeczna i branżowa.

Przypomnijmy, że 28 października Jadwiga Emilewicz zapowiedziała wycofanie projektu dotyczącego zmian w przepisach rozliczania fotowoltaiki i prosumentów, nad którym pracowała komisja do spraw energii, klimatu i aktywów państwowych. Jeszcze tego samego dnia jednak komisja zajęła się nowym projekt zmiany przepisów w tej sprawie. Reprezentantem wnioskodawców był poseł Marek Suski, szef komisji energii.

29 października Sejm przyjął nowelę ustawy o odnawialnych źródłach energii (OZE), która wprowadza, co prawda nie od początki roku, a od 1 kwietnia 2022 dla fotowoltaiki i prosumentów nowy system rozliczeń. To jednak tylko 3 miesiące później. W piątek za uchwaleniem ustawy głosowało 225 posłów, przeciw było 212, 1 poseł się wstrzymał. Wcześniej Sejm odrzucił zgłoszony przez klub KO wniosek o odrzucenie projektu w całości. Ustawa trafi teraz do Senatu.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Czytaj więcej