Opuszczony dworzec w Tarnowie-Mościcach. Jaka jest historia i przyszłość zabytku?

2024-02-09 8:27

Tarnowskie Mościce to nie tylko przemysłowa dzielnica miasta - rozwija się tu sztuka i kultura. Obok wyjątkowego socmodernistycznego dworca stoi rzeźba Wilhelma Sasnala, a dalej inna świetna realizacja z czasów PRL. W niedalekim parku ustawiono rzeźby inspirowane twórczością wizjonera Dagaramy. Jaka jest przyszłość dworca z niewykorzystanym potencjałem? Dlaczego stoi opuszczony?

Spis treści

  1. Mościce. Potężna fabryka i nowoczesny dworzec
  2. Remont dworca w Mościcach zaplanowany. Ale czy dworzec doczeka?

Mościce. Potężna fabryka i nowoczesny dworzec

W 1927 roku z inicjatywy Ignacego Mościckiego zaczęto budować Państwową Fabrykę Związków Azotowych. Z czasem, wokół przedsiębiorstwa wzniesiono pierwsze obiekty mieszkalne; na terenach wiejskich zaczęła powstawać zabudowa Mościc. Jak w przypadku wielu osiedli robotniczych powstających wokół fabryk, całe założenie zaplanowano według koncepcji miasta-ogrodu. Rozwijające się Mościce w 1951 roku stały się częścią Tarnowa.

Zobacz także: Wagon salonowy. Luksusy i boazerie - wnętrza wagonu, którym jeździli najważniejsi politycy PRL-u

W czasach PRL-u powstały tu stadiony, baseny; niegdyś robiące wrażenie, a dziś niefortunnie zmodernizowane Centrum Sztuki Mościce (dawniej Zakładowy Dom Kultury). W 1962 roku nowa dzielnica miasta doczekała się własnej stacji kolejowej - początkowo w formie niewielkiego budynku.

Docelowy budynek, dwa razy większy od poprzedniego, powstał w 1976 roku według projektu Stanisława Wilkosza z Biura Projektów Kolejowych. Świetne wnętrza, które - co na PRL-owskich dworcach niecodzienne - zachowały się do dziś, zaprojektowali Maria Banaś i Janusz Trzebiatowski z Pracowni Sztuk Plastycznych w Krakowie. Obiekt uzupełniono o przejście podziemne.

Przemyślane wnętrza wymykające się standardowemu wyposażeniu poczekalni dworcowych w tamtych czasach wspaniale wkomponowywały się w lekką, zwartą bryłę szklanego budynku przykrytego "lewitującym" dachem. Przestronna, jasna poczekalnia zwieńczona została sufitem wyłożonym łuskowymi kasetonami.

Mijały kolejne lata, a nieremontowany dworzec popadał w coraz większą ruinę, aż w końcu w 2012 roku zamknięto go dla podróżnych.

Rzeźba Wilhelma Sasnala w Mościcach
Autor: Julia Dragović
Centrum Sztuki w Mościcach
Autor: Julia Dragović

W międzyczasie miasto sprawnie wprowadzało sztukę do przemysłowej dzielnicy skupionej wokół obecnej Grupy Azoty - historyczne mościckie budynki objęto ochroną konserwatorską, obok dworca stanęła instalacja pochodzącego z Tarnowa Wilhelma Sasnala, a nieopodal, w Parku im. Eugeniusza Kwiatkowskiego, ustawiono cztery rzeźby Marcina Zarzeki stworzone na podstawie futurystycznych projektów innego tarnowianina - architekta Jana Głuszaka „Dagaramy”. Opuszczony dworzec - a może raczej PKP - wciąż nie nadąża za rozwojem Mościc.

W 2021 roku Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał budynek wraz z wyposażeniem do rejestru zabytków. Nie przyspieszyło to, niestety, planów PKP na remont.

Dworzec Metropolitalny w Lublinie

Remont dworca w Mościcach zaplanowany. Ale czy dworzec doczeka?

4,4 mld złotych przeznaczą koleje na remont 150 budynków należących do PKP. Wśród nich znalazł się dworzec w Mościcach. Programu Inwestycji Dworcowych ma się zakończyć do 2030 roku. Biorąc pod uwagę wciąż pogarszający się stan techniczny budynku pozostaje mieć nadzieję, że nie znajdzie się on na końcu listy oczekujących.

Obłożenie regularnie rozbijanych szyb czarną folią to raczej środki niewystarczające, by ochronić budynek przed zniszczeniami na kolejnych kilka lat. Architektura PRL nie ma szczęścia do sprawnych remontów - przez lata odsuwane w czasie inwestycje sprawiają, że gdy w końcu nadchodzi moment napraw, okazuje się, że obiektu nie da się już uratować lub że remont jest zbyt kosztowny.

Na listę oczekujących remontu dworców składa się aż 130 obiektów zabytkowych.

Zobacz także: Najpiękniejsze stacje kolejowe Warszawy. Sprawdź, na które PRL-owskie i modernistyczne obiekty warto zwrócić uwagę

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej