Ustawa o sygnalistach. Jest projekt ustawy o ochronie sygnalistów

2021-10-19 9:05
ustawa o sygnalistach kajdanki
Autor: East News Najprościej rzecz ujmując, ustawa o sygnalistach ma im dać ochronę przed odwetem za doniesienie o naruszeniu prawa

Projekt ustawy o sygnalistach ‒ a dokładnie ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa ‒ to wymóg dostosowujący polskie prawodawstwo do dyrektywy Unii Europejskiej z 2019 roku. Wdrożenie ustawy o sygnalistach zgodnie z harmonogramem upływa 17 grudnia 2021. Na czym ma polegać ochrona sygnalistów?

Kim jest sygnalista?

Zgodnie z etymologią słowa sygnalista, to inaczej demaskator nagłaśniający działalność według niego nielegalną czy nieuczciwą. W ujęciu ustawy, sygnalista to osoba zgłaszająca działania niezgodne z prawem w firmach i instytucjach publicznych. Nietrudno zauważyć, że potocznie sygnalista będzie utożsamiany z donosicielem, którego wydźwięk jest pejoratywny. Ale to też tłumaczy, dlaczego sygnalista ma (musi) otrzymać ochronę prawną. To dla sygnalisty bodziec do zgłaszania naruszeń prawa i poczucie bezpieczeństwa, że jest chroniony przed odwetowymi działaniami pracodawcy czy współpracowników.

Ustawa o sygnalistach ‒ założenia ustawy

Zostało niewiele czasu nie tylko na konsultacje, ale również na uchwalenie ustawy o sygnalistach, należy się więc spodziewać szybkiej ścieżki legislacyjnej. Zapoznajmy się z najważniejszymi założeniami projektu ustawy. 

  • Sygnalistą pod ochroną może być osoba niezależnie od podstawy i formy świadczenia pracy, a także przed i po okresie świadczenia pracy.
  • Przepisy ustawy będą unieważniać w umowach o pracę i innych aktach objętych prawem pracy ograniczenia do dokonania zgłoszenia przez sygnalistę.
  • Warunkiem otrzymania statusu sygnalisty i uprawnień z tego wynikających będzie dokonanie przez sygnalistę zgłoszenia zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy. Co do zasady, sygnalista będzie w pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania tzw. zgłoszenia wewnętrznego, czyli poinformowania kompetentnej osoby lub komórki wewnątrz organizacji. 
  • Procedura dokonywania zgłoszeń wewnętrznych będzie musiała zostać uzgodniona z pracownikami i będzie stanowiła źródło prawa pracy.
  • Ustanowienie wewnętrznych kanałów zgłaszania naruszeń będzie obowiązywać podmioty sektora publicznego i prywatnego zatrudniające co najmniej 50 pracowników. Podmioty sektora finansowego (np. banki, fundusze inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń, fundusze powiernicze, towarzystwa emerytalne, fundusze emerytalne, domy maklerskie) będą miały taki obowiązek niezależnie od tego, czy należą do sektora publicznego czy prywatnego i ilu mają pracowników. Pozostałe podmioty takie kanały zgłaszania mogą ustalić dobrowolne. 
  • Po dokonaniu zgłoszenia wewnętrznego, sygnalista będzie mógł zgłosić naruszenie bezpośrednio Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Takiego zgłoszenia zewnętrznego będzie można również dokonać z pominięciem etapu wewnętrznego. W obu procedurach sygnalista będzie miał prawo do uzyskania informacji zwrotnych co do podjętych działań następczych. W wyjątkowych sytuacjach sygnalista będzie uprawniony do opublikowania swojego zgłoszenia np. w mediach lub w Internecie.
  • Sygnaliści mają być chronieni m.in. przed procesami cywilnymi o zniesławienie, odszkodowanie lub naruszenie dóbr osobistych.

Ustawa o sygnalistach – zakres zgłaszanych naruszeń

Ograniczeniem dla potencjalnych sygnalistów jest zakres naruszeń. Mogą one dotyczyć bowiem tylko naruszeń prawa unijnego i prawa polskiego w dziedzinach:

  • zamówień publicznych (z wyłączeniem zamówień dotyczących obronności i bezpieczeństwa państwa),
  • usługi i produkty rynków finansowych,
  • zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu,
  • bezpieczeństwa produktów,
  • bezpieczeństwa transportu,
  • ochrony środowiska,
  • ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego,
  • bezpieczeństwa żywności i pasz,
  • zdrowia i dobrostanu zwierząt,
  • zdrowia publicznego,
  • ochrony konsumentów,
  • ochrony prywatności i danych osobowych,
  • bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych. 

Projekt ustawy o sygnalistach z 14 października 2021. Swój projekt ustawy o sygnalistach opracowała również Fundacja Batorego

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Czytaj więcej