Od czego zacząć?
Wybór odpowiedniego systemu ogrzewania powinien być poprzedzony oceną budynku i jego rzeczywistych potrzeb energetycznych. Eksperci podkreślają, że inwestycję w odnawialne źródła energii (OZE) należy rozpocząć od sprawdzenia stanu technicznego domu oraz wykonania audytu energetycznego. W budynkach starszego typu głównym źródłem strat ciepła są w szczególności dach, ściany, okna i mogą stanowić łącznie około 60-70% całkowitych strat ciepła1. Dlatego przed montażem instalacji OZE decyzja o przeprowadzeniu termomodernizacji budynku jest priorytetowa, gdyż bez niej nawet najnowocześniejsze systemy grzewcze nie będą działały w pełni efektywnie.
1 Ministerstwo Rozwoju i Technologii
Najpopularniejsze rozwiązania OZE
Dużą popularnością cieszą się instalacje fotowoltaiczne, które służą do produkcji prądu z energii słonecznej. Domowa instalacja o mocy 5-10 kWp może wyprodukować rocznie około 5-11 tys. kWh energii elektrycznej2. Dokładne dopasowanie mocy paneli do potrzeb energetycznych to klucz do tego, by inwestycja była opłacalna i bez strat energii.
Istotne miejsce w wybieranych przez mieszkańców urządzeniach grzewczych zajmują kotły na biomasę. Są one zasilane odnawialnymi paliwami pochodzenia roślinnego, takimi jak pellet drzewny, drewno kawałkowe, zrębki drzewne lub słoma. Należy podkreślić, iż stanowią jedną z popularniejszych alternatyw dla pomp ciepła i wycofywanych kotłów węglowych w polskich domach. Warunkiem oczywiście pozostaje spełnienie przez urządzenie wymogów dotyczących ekoprojektu oraz uchwał antysmogowych. Pompy ciepła to obecnie również jeden z częściej wybieranych systemów ogrzewania. Urządzenia te pobierają energię z otoczenia (powietrza, gruntu lub wody) i wykorzystują ją do ogrzewania budynku oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej. Jedną z głównych zalet są niskie koszty eksploatacji. Jednak decydującymi warunkami montażu pompy pozostają ocena standardu termomodernizacyjnego budynku, rodzaju instalacji w budynku i wyliczenia zapotrzebowania na ciepło. Coraz więcej inwestorów decyduje się także na magazyny energii, które umożliwiają przechowywanie nadwyżek prądu wyprodukowanego przez instalację fotowoltaiczną i wykorzystanie ich później – np. wieczorem lub w czasie większego zapotrzebowania. Dzięki temu można zwiększyć wykorzystanie własnej energii nawet do 60-80%.
Uzupełnieniem systemu mogą być także magazyny ciepła oraz kolektory słoneczne służące głównie do podgrzewania wody użytkowej.
Coraz częściej stosuje się układy hybrydowe, łączące pompę ciepła, instalację fotowoltaiczną oraz magazyn energii. Takie rozwiązanie pozwala lepiej kontrolować koszty utrzymania domu i ograniczyć zależność od zewnętrznych dostaw energii.
2 URE
Dofinansowanie i ulgi
Koszty inwestycji w OZE i termomodernizację można obniżyć dzięki dostępnym programom dofinansowań.
Program „Czyste Powietrze” oferuje dotacje sięgające nawet 170 tys. zł na wymianę źródła ogrzewania i poprawę efektywności energetycznej budynku. Wysokość wsparcia zależy od dochodów gospodarstwa domowego oraz zakresu inwestycji.
Właściciele nowych domów jednorodzinnych mogą jeszcze do końca 2026 roku skorzystać z programu „Moje Ciepło”, który wspiera zakup i montaż pomp ciepła.
Dodatkową zachętą jest ulga termomodernizacyjna, która pozwala odliczyć od dochodu do 53 tys. złotych poniesionych wydatków na termomodernizację. W latach 2019-2024 mieszkańcy Małopolski odliczyli prawie 5 mld złotych.
Informacji o dostępnych dotacjach czy preferencyjnych pożyczkach można szukać m.in. w urzędzie gminy i Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Gdzie szukać sprawdzonych informacji i wsparcia?
Mieszkańcy Małopolski mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia ekodoradców w swoich gminach. Specjaliści pomagają w wyborze odpowiedniego systemu ogrzewania, doradzają, jakie prace warto wykonać, aby poprawić efektywność energetyczną budynku, a także wspierają w uzyskaniu dofinansowania. Z ekodoradcą warto skontaktować się jeszcze przed podjęciem decyzji o inwestycji. Pozwala to uniknąć kosztownych błędów i lepiej zaplanować proces modernizacji. Aktualne dane kontaktowe dostępne są na stronie internetowej www.powietrze.malopolska.pl/ekodoradcy.
Wsparciem dla mieszkańców jest również bezpłatna Mapa potencjału OZE wraz z kalkulatorem doboru instalacji, dostępna pod adresem www.ozelife.agh.pl. Narzędzie pomaga ocenić możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii, dobrać optymalne rozwiązania i sprawdzić opłacalność planowanej inwestycji.
Pomocna może być również EkoMałopolska baza instalatorów www.mcp.malopolska.pl/ekodoradcy-dla-biznesu/instalatorzy. Zawiera ona informacje o firmach specjalizujących się w montażu instalacji OZE na terenie Małopolski.
Realizowany przez Województwo Małopolskie projekt „Wsparcia transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego”, dofinansowany przez Unię Europejską, wzmacnia działania doradcze i edukacyjne oraz wspiera wdrażanie rozwiązań poprawiających jakość powietrza.
Kampania dofinansowana przez Unię Europejską.
