Beton specjalny. Rodzaje betonu, właściwości i zastosowanie w budownictwie inżynieryjnym

2021-05-11 15:29 Materiał partnerski
Beton w budownictwie
Autor: Thinkstockphotos Beton i jego modyfikacje dają nieograniczone możliwości realizacji obiektów inżynieryjnych

Beton można stosować praktycznie bez żadnych ograniczeń, zwłaszcza beton specjalny, uzyskiwany dzięki odpowienim modyfikacjom. Taki beton specjalny wykorzystywany jest zazwyczaj do realizacji skomplikowanych zadań inżynierskich. Jakie są rodzaje takiego betonu i do czego można go zastosować?

W artykule:

Beton specjalny wysokowartościowy

Beton specjalny, jaki jest beton wysokowartościowy (BWW) to nowy kompozyt budowlany, wyodrębniony poprzez klasyfikację betonów i zaliczony do materiałów cementowych, których wytrzymałość na ściskanie przekracza 60 MPa. Główne cechy tego specjalnego betonu to również wysoka trwałość i odporność na destrukcyjne oddziaływanie środowiska naturalnego.

Technologia BWW przewiduje uzyskanie mieszanki betonowej o możliwie jak najniższym wskaźniku wodno-spoiwowym (poniżej 0,4), stosowanie cementów wyższych marek oraz kruszyw łamanych. Badania dowodzą także, że możliwe jest uzyskanie BWW na kruszywach otoczakowych i cementach niższych klas. Ilość zużywanego cementu na 1 m³ waha się w granicach 450-600 kg. Projektowanie mieszanki betonowej BWW sprowadza się do iteracyjnych metod empirycznych. Doboru stosu okruchowego dokonuje się poprzez takie zmieszanie kruszyw (grubo i drobnoziarnistych), aby w efekcie uzyskać maksymalnie szczelny stos okruchowy.

Zobacz też:

W wyniku stosunkowo wysokiego zużycia cementu, istnieje niebezpieczeństwo pojawienia się rys skurczowych. Dlatego też pielęgnacja BWW przebiega nieco dłużej w porównaniu z betonami zwykłymi. Badania autorskie wykazały, że pielęgnacja ta może trwać do 10 dnia po zabetonowaniu.Zalety betonów wysokowartościowych takich jak, wysoka: wczesna wytrzymałość na ściskanie, wytrzymałość końcowa na ściskanie, trwałość, mrozoodporność, odporność na ścieranie, zostały dostrzeżone przez inżynierów i często są wykorzystywane w praktyce. BWW znalazły już szerokie zastosowanie, tak w konstrukcjach wysokich, jak i w drogownictwie.

Beton specjalny wodoszczelny

Dzięki uzyskanym parametrom większość betonów wysokowartościowych, można zakwalifikować do grupy betonów wodoszczelnych. Wykonuje się je dla zapewnienia wymaganej szczelności, przewyższającej szczelność technologii betonów zwykłych. W wyniku zastosowanych materiałów BWW są droższe od tradycyjnych, stąd inżynierowie dążyli do uzyskania kompozytu tańszego, ze szczególnych uwzględnieniem szczelności. Betony wodoszczelne uzyskuje się dzięki odpowiedniemu, precyzyjnemu doborowi składników mieszanki betonowej oraz zminimalizowaniu porowatości betonu. Szczelność ta funkcyjnie zależy głównie od wskaźnika wodno-spoiwowego i wieku betonu.

Wyróżnia się kilka stopni wodoszczelności betonu: W2, W4, W6, W8, W10 i W12. Liczba oznacza wielkość ciśnienia słupa wody w MPa, oddziałującego na próbkę betonową o grubości 15 cm. Dla uzyskania poszczególnych stopni wodoszczelności zaleca się, aby wskaźnik wodno-cementowy kształtował się następująco:

  • dla W8-W12, W/C < 0,45;
  • dla W6-W8, 0,45 < W/C < 0,5;
  • dla W4-W6, 0,5 < W/C < 0,6;
  • dla W2, W/C > 0,6.

Zalecana jest jak najgęstsza, możliwa do zawibrowania konsystencja. Należy również zwrócić szczególną uwagę na jakość i jednolitość stosowanego kruszywa. W betonach wodoszczelnych zaleca się stosowanie kruszyw sortowanych.Bardzo ważne przy wykonywaniu betonów wodoszczelnych jest zapewnienie pełnej szczelności, uwzględniając również rysy skurczowe. W procesie dojrzewania, na skutek szybkiej utraty wody z betonu i wydzielania ciepła hydratacji, na powierzchni betonu powstają mikrorysy skurczowe. Aby zapobiec rozwojowi rys skurczowych, należy ściśle przestrzegać pielęgnacji betonu. W przypadku betonów wodoszczelnych zaleca się 14-dniową pielęgnację. Po tym czasie skurcz nie będzie powodował powstawania rys, gdyż wytrzymałość betonu na rozciąganie będzie wystarczająca do przeniesienia naprężeń, wywołanych odkształceniami technologicznymi. Betony wodoszczelne wykorzystuje się głównie w konstrukcjach wodnych, lub ich elementach znajdujących się poniżej zwierciadła wody, zbiornikach wodnych oraz budowlach szczególnie narażonych na oddziaływania wody.

Beton odporny na ścieranie

Jedną z cech betonu wysokowartościowego jest duża odporność na ścieranie. Podobnie jak w przypadku betonów wodoszczelnych, możliwe jest obniżenie kosztów ich produkcji. Wyróżnia się dwa mechanizmy powodujące ścieranie betonu:

  • ścieranie przedmiotami o płaskich powierzchniach (ruch kołowy, pieszy),
  • ścieranie materiałami sypkimi (przemieszczanie kruszyw, piasków).

W każdym z nich o trwałości betonu decyduje inny składnik mieszanki. W pierwszym jest to składnik najbardziej odporny na ścieranie - kruszywo grube. W drugim, jest to składnik najsłabszy - zaprawa, dlatego zaleca się stosowanie minimalnej ilości zaprawy, ograniczając się do 450 l/m³. W betonach narażonych na ścieranie przedmiotami o płaskich powierzchniach, wskazane jest stosowanie kruszyw łamanych, o wytrzymałości powyżej 120 MPa i ścieralności skały < 2 mm. W odróżnieniu od betonów wysokowartościowych, betony specjalne narażone na ścieranie mogą mieć wytrzymałość 20-35 MPa w zależności od przeznaczenia. Grubość warstwy ściernej nie może być mniejsza, niż 5 cm dla warstw układanych na betonie stwardniałym i 3 cm dla warstw układanych na świeżym betonie.

Wyróżnia się dwie klasy ścieralności betonu odpornego na ścieranie:

  • Klasa I - dla ruchu dużego i ciężkiego - 0,25 cm ścieralności betonu na tarczy Boehme`go ,
  • klasa II - dla ruchu średniego i małego - 0,30 cm ścieralności.

Beton odporny na ścieranie znalazł zastosowanie w budowie dróg i nawierzchni lotnisk. Został także zastosowane przy wypełnieniu dna rzeki Los Angeles, zniszczonego przez erozyjne tarcie.

Beton rodzaje
Autor: Thinkstockphotos Jedną z cech betonu wysokowartościowego jest duża odporność na ścieranie

Beton hydrotechniczny

Jest to grupa betonów stanowiąca połączenie cech betonów wodoszczelnych i odpornych na ścieranie. Od betonów hydrotechnicznych wymaga się wodoszczelności, mrozoodporności, odporności na ścieranie i niskiego ciepła hydratacji oraz minimalnego skurczu. Pociąga to za sobą konieczność ograniczenia ilości cementu, pozwalając tym samym na zmniejszenie wydzielanego ciepła hydratacji.Betony hydrotechniczne znalazły zastosowanie głównie w budownictwie wodnym, szczególnie narażonym na oddziaływanie wody w każdej postaci (woda, lód, mgła). Konstrukcje wodne, zwłaszcza tamy i platformy wiertnicze, to obiekty o dużych rozmiarach , eksploatowane w ekstremalnych warunkach. Przy ich projektowaniu konieczne jest opracowywanie każdorazowo innej receptury i technologii wykonania robót. Każda taka inwestycja wymaga także przygotowania oraz badań materiałów budowlanych, a w niektórych przypadkach - opracowywania specjalistycznych cementów. W uzasadnionych przypadkach stosuje się betony wysokowartościowe.

Ciekawe

Przykładem indywidualnego podejścia do wznoszonej konstrukcji może być zapora Hoovera na rzece Colorado w USA. Ta największa na szlaku wodnym inwestycja pochłonęła 2,5 mln m³ betonu, w skład którego weszło 8,2 mln ton kamieni. Ilość stali zbrojeniowej, użytej do budowy tej konstrukcji dorównuje ilości zużytej stali w Empire State Building w Nowym Yorku. Grubość podstawy wynosi 201 m, a wysokość 220 m (70 pięter).

Beton ognioodporny

Trwałość ogniowa betonu zwykłego jest niska. Jego odporność na krótkotrwałe działanie temperatury kształtuje się w granicach 200 - 300ºC. W wyższej temperaturze następuje spadek wytrzymałości oraz modułu sprężystości. Beton ulega znacznym i trwałym odkształceniom. Betony ognioodporne stosuje się do budowy kominowych przewodów dymowych, kotłów centralnego ogrzewania i konstrukcji, gdzie temperatura dochodzi do 700ºC. Beton ognioodporny jest trwalsze niż beton zwykły, lecz nie jest to beton niezniszczalny. W przypadku oddziaływania wysokiej temperatury traci nawet do 65 % wytrzymałości na rozciąganie, co uznaje się za dopuszczalne. Projektując beton ognioodporny, powinno się przestrzegać następujących zaleceń:

  • stosownie cementów wysokich marek (powyżej 32,5),
  • stosowanie kruszywa grubego (głównie łamanego ze skał magmowych zasadowych lub półkwaśnych, kruszywa ceramicznego - klinkier, keramzyt, szamotu, żużla o zawartości CaO < 40%),
  • stosowanie kruszywa drobnego (pochodzenie jak kruszywa grubego).

Beton osłonowy

Beton ten stosuje się głównie jako osłony radiologiczne, chroniące środowisko zewnętrzne przed szkodliwym promieniowaniem. Stosowany jest zatem głównie w obiektach, w których zlokalizowane są źródła promieniowania jądrowego oraz promieniowania rentgenowskiego. Betonowe osłony mają za zadanie osłabienie natężenia promieniowania do wartości mniejszej niż dopuszczalne (promieniowania gamma, promieniowania neutronowego oraz rentgenowskiego). Beton osłonowy klasyfikuje się ze względu na gęstość:

  • betony zwykłe, 2100 kg/m³ gęstość < 2600 kg/m³,
  • betony ciężkie, gęstość > 2600 kg/m³

Dokonuje się również klasyfikacji ze względu na rodzaj użytego kruszywa:

  • betony zwykłe,
  • betony na kruszywie ciężkim,
  • betony na kruszywie uwodnionym (beton magnetytowy),
  • betony z obciążeniem (obciążniki stalowe, ołowiowe),
  • betony zawierające bor.

Od betonów osłonowych wymaga się spełnienia wielu kryteriów, a także stawia się określone wymagania technologiczne. Są to głównie:

  • duża gęstość i jednorodność gęstości betonu, gęstość >2600 kg/m³,
  • właściwy skład chemiczny,
  • odporność na promieniowanie i jego wpływ,
  • wodoszczelność i paroszczelność,
  • mały moduł sprężystości, 14000 - 50000 MPa,
  • odporność na wysokie temperatury,
  • łatwość formowania,
  • duża trwałość,
  • mały skurcz.

Aby uzyskać betony osłonowe, a tym samym skutecznie zapobiegać lub ograniczyć promieniowanie, należy wnikliwie poznać rodzaj i wielkość tego promieniowania, a następnie przystąpić do zaprojektowania betonu (uwzględniając skład chemiczny i mineralny mieszanki betonowej).Technologia wykonania betonu osłonowego nie odbiega od klasycznej metody wykonywania betonów. Główną uwagę jednak kieruje się na rodzaj i ilość zastosowania wypełniacza ciężkiego oraz kruszywa. Należy jednak zauważyć, że w wielu państwach zalecenia w doborze kruszywa istotnie się różnią. Wynika to jednak ze sposobu prowadzenia badań i wdrażania ich w rzeczywistość.Warunki dojrzewania betonów osłonowych są identyczne jak dla betonów zwykłych, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość pojawienia się rys skurczowych, a tym samym należy zadbać o pielęgnację betonu.Wśród stosowanych do mieszanek betonów osłonowych dodatków zalicza się głównie dodatki poprawiające urabialność mieszanki oraz dodatki poprawiające właściwości osłonowe. Do ostatniej grupy dodatków należą głownie: kwas borny, sole boru oraz uwodnione sole litu.Kontrole jakości mieszanek betonowych i betonów obejmują głównie:

  • skład chemiczny kruszywa,
  • jednorodność kruszywa,
  • gęstość mieszanki,
  • jednorodność mieszanki,
  • konsystencje mieszanki,
  • szczelność ułożenia mieszanki.

Wytrzymałość na ściskanie - w zależności od rodzaju i receptury mieszanki betonowej, betony osłonowe uzyskują wytrzymałości od 10 do 40 MPa. Wyższe wytrzymałości są jedynie uzasadnione konstrukcją obiektu.Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu - tak jak w przypadku betonów zwykłych, betony osłonowe wykazują podobne tendencje wytrzymałościowe przy rozciąganiu jak betony zwykłe. Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu stanowi ok. 10 % wytrzymałości na ściskanie.W przypadku betonu osłonowego dąży się do uzyskania niskiego modułu sprężystości. Badania nad betonem osłonowym wykazały wartości modułu sprężystości w zakresie 14 000 do 45 000 MPa.

Partnerzy
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Czytaj więcej