Rotunda Warszawa. Minęło 40 lat od katastrofy. Czy nowa Rotunda będzie taka jak kiedyś?

2019-02-15 12:11 MS
Rotunda Warszawa
Autor: Marzena Sarniewicz

Wybuch gazu w warszawskiej Rotundzie to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w powojennej stolicy. Do katastrofy doszło 15 lutego 1979 roku o godz. 12.37. W Rotundzie Warszawa mieścił się w bank, gdzie przebywało prawie 500 osób. Wybuch gazu był tak silny, że najpierw uniósł budynek, pękła konstrukcja, runęły tafle szklanej fasady, a na koniec wszystkie kondygnacje budynku zapadły się do podziemi. Uszkodzone zostały także sąsiednie wieżowce. W katastrofie warszawskiej Rotundy zginęło 49 osób, a 135 zostało rannych. Jaka była Rotunda Warszawa, a jaka ma być jej nowa odsłona?

Rotunda Warszawa. Zdjęcia archiwalne
Autor: audiovis.nac.gov.pl Widok z lotu ptaka na okolice Rotundy PKO - 1974 rok

Rotunda Warszawa 1974

Tak z lotu ptaka wyglądała okolica Rotundy PKO w 1974 roku. Na fotografii widzimy Domy Towarowe z pasażem, blokami i biurowcami ciągnące się wzdłuż Marszałkowskiej od Al. Jerozolimskich po Świętokrzyską, które wraz z Rotundą były największą inwestycją w Warszawie w czasach Wiesława Gomułki. Ich budowa trwała niemal 10 lat.

Rotunda Warszawa. Zdjęcia archiwalne
Autor: audiovis.nac.gov.pl Budynek Rotundy tuż po zakończeniu budowy. Obok szkielet powstającego budynku

Przypomnijmy, że budowa Rotundy zakończyła się w 1966 roku. Budynek zaprojektował Jerzy Jakubowicz, a jego stalową konstrukcję – Stanisław Więcek i Włodzimierz Wojnowski. W elewacji budynku umieszczono przezroczyste szyby.

Rotunda Warszawa. Zdjęcia archiwalne
Autor: audiovis.nac.gov.pl Milicjantka podczas kontroli drogowej w Alejach Jerozolimskich w Warszawie oraz tłum przchodnów w pobliżu Rotundy - 1971 rok

Rotunda Warszawa punktem orientacyjnym na mapie Warszawy

Rotunda to od lat miejsce charakterystyczne na mapie Warszawy. Nietypowa, okrągła bryła budynku i jego lokalizacja sprawiły, że było to jedno z najpopularniejszych miejsc spotkań warszawiaków. Można powiedzieć, że dawny budynek był punktem orientacyjnym dla mieszkańców miasta.

Rotunda Warszawa. Zdjęcia archiwalne
Autor: audiovis.nac.gov.pl Rotunda po wybuchu gazu

Rotunda Warszawa - wybuch gazu

15 lutego 1979 roku w Rotundzie doszło do wybuchu gazu. Zginęło 49 osób, a 110 zostało rannych. Eksplozja była tak silna, że budynek został zniszczony w około 70%. Prawdopodobną, ale niepotwierdzoną przyczyną zdarzenia był wybuch gazu ziemnego.

Rotunda Warszawa. Zdjęcia archiwalne
Autor: audiovis.nac.gov.pl Rotunda PKO w 2006 roku

Dwa dni po wybuchu Edward Gierek ogłosił, że Rotunda zostanie odbudowana. Rekonstrukcja budynku odbywała się w zawrotnym tempie, ale niestety dość niedokładnie. Mimo, że wprowadzono szereg zmian zaleconych przez komisję badającą przyczyny eksplozji, zastosowano nowe materiały konstrukcyjne, przeprojektowano instalacje, odbudowany budynek nie był taki jak za czasów swojej świetności. Nic dziwnego skoro wybuch miał miejsce w lutym 1979, a bank otwarto już pod koniec października tego samego roku.

Rotunda Warszawa. Zdjęcia archiwalne
Autor: audiovis.nac.gov.pl Widok skrzyżowania z ulicą Marszałkowską z budynku "Uniwersalu"

Rotunda Warszawa - rewitalizacja

W 2013 roku ze względu na zły stan techniczny warszawskiej Rotundy, jej właściciel – PKO Bank Polski zdecydował się na rewitalizację budynku. Postanowiono, że budynek zostanie wyburzony, a nowa siedziba zbudowana od podstaw. Planując rewitalizację władze banku zaprosiły do rozmów na temat przyszłości Rotundy grono ekspertów. Z badań wynikało, że Rotunda dla wielu to perełka z czasów modernizmu. Ogłoszono konkurs architektoniczny, który zainteresował architektów z całego świata.

Nowa Rotunda jak ta sprzed lat

Nowy budynek Rotundy ma być bardzo podobny do tego, który został wyburzony. Warszawiacy z dużym sentymentem podchodzą do dawnego budynku, dlatego też autorzy projektu, architekci z pracowni Gowin&Siuta zachowali jego pierwotny charakter. Oczywiście nowa Rotunda będzie budynkiem na wskroś nowoczesnym. Zaprojektowano ją zgodnie z najnowszymi normami, również z uwzględnieniem certyfikacji ekologicznej.

Dotychczas budynek był jedynie placówką banku PKO BP. W przyszłości 1/3 jego powierzchni będzie pełniła funkcje publiczne. W jej obrębie znajdzie się m.in. galeria sztuki, kawiarnia, multimedialny punkt informacji turystycznej. Na parterze i w części podziemnej nadal będzie funkcjonował bank.

Zmieni się plac wokół Rotundy

Również plac otaczający budynek czekają duże zmiany. Ma tu powstać zadbany miejski plac, wyłożony dużymi granitowymi płytami. Przede wszystkim znikną z niego wszystkie pawilony handlowe. Nie wiadomo jeszcze co stanie się z ul. Widok. Propozycji jest kilka, łącznie z jej zamknięciem i włączeniem do placu. Całość będzie oświetlona podpiętymi do cięgien lampami, dla których źródłem energii będzie słońce.

Odbudowa Rotundy to cześć planu rewitalizacji Ściany Wschodniej

Rewitalizacja Rotundy to kolejny element, który wpisuje się w program rewitalizacji całego zespołu warszawskiej Ściany Wschodniej. Przypomnijmy, że Ściana Wschodnia zajmuje powierzchnię 4,5 ha pomiędzy ul. Świętokrzyską, ul. Jasną, ul. Marszałkowską i Al. Jerozolimskimi. To zespół architektoniczno-urbanistyczny w warszawskim Śródmieściu wzniesiony w latach 1962–1969, według projektu Zbigniewa Karpińskiego i Jana Klewina. Przywracanie świetności temu miejscu trwa.

W listopadzie 2018 został oddany do użytku pawilon Zodiak, który również został odnowiony w ramach rewitalizacji Ściany Wschodniej. Koncepcję zagospodarowania otoczenia pawilonu, podobnie jak w przypadku Rotundy, wykonała pracownia Gowin & Siuta. Zagospodarowanie terenu wokół Rotundy ma być spójne z sąsiadującym placem przy Zodiaku.

W planie rewitalizacji Ściany Wschodniej chodzi o przywrócenie mieszkańcom Warszawy zaniedbanego miejsca o wyjątkowej wartości przestrzennej i architektonicznej, przy jednoczesnym rozbudowaniu funkcji. Cały proces odbywać się ma z poszanowaniem dziedzictwa architektonicznego oraz podkreśleniem związku przeszłości z przyszłością.

Nazwa inwestycji: Rotunda
Lokalizacja: Warszawa, ul. Marszałkowska 100/102
Funkcja: placówka banku
Inwestor: Bank PKO BP
Generalny wykonawca: NDI
Projektant: Gowin&Siuta
Rozpoczęcie budowy: grudzień 2016
Zakończenie budowy: 2019

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej