Spis treści
Na rynku pierwotnym rośnie zjawisko, które jeszcze do niedawna było marginalne – coraz więcej klientów rezygnuje z rezerwacji mieszkań. Z danych BIG DATA RynekPierwotny.pl wynika, że w październiku nawet 27 proc. rezerwacji rozpoczętych w tym miesiącu zakończyło się powrotem lokalu do sprzedaży. W całym okresie od stycznia do października deweloperzy odnotowali niemal 16,7 tys. takich przypadków na 68,5 tys. zawartych umów rezerwacyjnych.
Ten trend to sygnał zmiany sił na rynku. Rekordowo szeroka oferta mieszkań w największych miastach daje kupującym komfort, jakiego nie mieli od lat. Mogą swobodnie porównywać inwestycje, a rezerwację traktują jako tymczasowe zabezpieczenie, kontynuując poszukiwania korzystniejszej opcji.
Polecamy: Firmy medyczne kupują własne nieruchomości. To nie odwrót od najmu, ale nowy ruch na rynku
Dlaczego kupujący zmieniają decyzję po rezerwacji?
Umowa rezerwacyjna to dla kupującego sposób na zyskanie czasu, szczególnie przy finansowaniu zakupu kredytem. Pozwala na spokojne zweryfikowanie zdolności kredytowej i dopełnienie formalności bankowych. Jednak w warunkach dużej podaży część klientów wykorzystuje ten okres na dalszą analizę rynku.
- Rezerwacja jest sygnałem zainteresowania konkretnym mieszkaniem, ale nie gwarancją zawarcia umowy. W warunkach dużego wyboru kupujący może potrzebować więcej czasu na porównanie ofert i podjęcie ostatecznej decyzji. Z punktu widzenia dewelopera oznacza to, że samo zdobycie rezerwacji nie kończy walki o klienta - mówi Marek Wielgo, ekspert portalu RynekPierwotny.pl.
Rezygnacja może być opłacalna nawet przy utracie opłaty rezerwacyjnej. Zgodnie z przepisami nie może ona przekraczać 1 proc. ceny lokalu, co przy mieszkaniu za 600 tys. zł daje maksymalnie 6 tys. zł. Jeśli w międzyczasie klient znajdzie podobny lokal tańszy o kilkadziesiąt tysięcy złotych lub w znacznie lepszej lokalizacji, anulowanie rezerwacji staje się racjonalnym wyborem finansowym.
Warszawa, Wrocław i Gdańsk liderami odwołanych rezerwacji
Analiza danych pokazuje, że najwięcej rezerwacji w okresie od stycznia do października odnotowano w Warszawie (12,1 tys.), a następnie we Wrocławiu (7,9 tys.), Krakowie (6,5 tys.), Łodzi (5,1 tys.) i Gdańsku (4,2 tys.). Jednak to nie bezwzględne liczby, a odsetek anulowanych umów pokazuje skalę zjawiska.
Najwyższy wskaźnik rezerwacji zakończonych powrotem mieszkania do oferty jeszcze w tym samym miesiącu odnotowano w Gdańsku (blisko 32 proc.). Niewiele niższy był w Warszawie i Wrocławiu (po ok. 31 proc.). Znacznie stabilniejszy rynek pod tym względem okazał się w Krakowie i Łodzi, gdzie odsetek ten wyniósł około 20 proc.
- W dużych miastach kupujący mogą porównywać nie tylko mieszkania w różnych inwestycjach, ale również oferty o bardzo różnym poziomie cen i standardzie. To może sprzyjać podejmowaniu decyzji etapami: najpierw rezerwacji, a później dalszemu sprawdzaniu rynku. Nie oznacza to jednak, że sama różnorodność oferty jest przyczyną częstszych odwołań - zastrzega Marek Wielgo.
Polecamy: Rozbiórka bramek w Balicach i trzeci pas. Wybrano projektanta rozbudowy A4
Droższe mieszkania wracają do sprzedaży częściej
Co ciekawe, problem odwołanych rezerwacji częściej dotyczy droższych nieruchomości. Analiza BIG DATA RynekPierwotny.pl wykazała, że w każdym z dziesięciu badanych miesięcy mediana ceny mieszkań, które wróciły do sprzedaży, była wyższa od mediany ceny pozostałych lokali objętych rezerwacją. Różnica wynosiła od 3 do 9 proc. Jednocześnie metraż tych mieszkań był zbliżony i oscylował wokół 50,5 mkw.
Może to sugerować, że nabywcy droższych lokali są bardziej ostrożni, dłużej kalkulują koszty i dokładniej porównują konkurencyjne oferty. Nie jest to jednak jednoznaczny dowód, że to właśnie cena jest głównym powodem rezygnacji, gdyż na decyzję wpływają także lokalizacja, standard projektu czy układ samego mieszkania.
Lokal wraca do oferty, ale szybko znajduje nowego chętnego
Anulowanie rezerwacji nie musi oznaczać dla dewelopera długotrwałych problemów ze sprzedażą. Jak podkreśla Jan Dziekoński, główny ekonomista portalu RynekPierwotny.pl, takie mieszkania często szybko znajdują nowych nabywców.
Dane pokazują, że w przypadku rezerwacji odwołanych na początku roku, od połowy do nieco ponad połowy mieszkań zostało ponownie zarezerwowanych w ciągu dwóch miesięcy. W perspektywie półrocznej odsetek ten wzrastał do około 68–72 proc.
- Już pierwsza rezerwacja mieszkania oznacza, że jest ono atrakcyjne dla Klientów. Ponowna rezerwacja tego samego mieszkania pokazuje, że zainteresowanie lokalem nie musi kończyć się wraz z pierwszą nieudaną próbą sprzedaży. Dla dewelopera ważne jest jednak to, że lokal wraca do puli mieszkań, które trzeba sprzedać. Nie zawsze oznacza to stratę, ale może wydłużać proces sprzedaży - mówi Jan Dziekoński.
Opłata rezerwacyjna nie zawsze przepada
Warto pamiętać, że umowa rezerwacyjna musi mieć formę pisemną. Strony mogą uzgodnić w niej opłatę, która w przypadku sfinalizowania transakcji jest zaliczana na poczet ceny. Jej głównym celem jest ograniczenie blokowania mieszkań bez poważnego zamiaru zakupu.
Deweloper jest zobowiązany zwrócić opłatę rezerwacyjną, jeśli klient nie uzyska kredytu z powodu negatywnej oceny zdolności kredytowej. Z kolei w sytuacji, gdy to deweloper nie wywiąże się z umowy – na przykład sprzeda zarezerwowany lokal innej osobie – musi zwrócić klientowi opłatę w podwójnej wysokości.