Izby inżynierów i architektów tracą monopol

2023-07-29 11:41
Izby inżynierów i architektów tracą monopol
Autor: Getty Images Czy monopol izb inżynierów i architektów jest korzystny dla inwestorów?

Projekt zmian w przepisach o samorządach zawodowych inżynierów budownictwa i architektów wzbudza protest środowiska.

Spis treści

  1. Zamiast jednej wiele organizacji
  2. Jakie skutki zmiana przepisów może przynieść dla inwestorów?

Do sejmu wpłynął projekt ustawy przewidującej możliwość zrzeszania się tych specjalistów w organizacjach zawodowych, których może w przyszłości powstać wiele. Komisja Nadzwyczajna do spraw deregulacji przygotowała projekt ustawy o ograniczeniu biurokracji i barier prawnych, który spotkał się ze zdecydowanym protestem izb inżynierów budownictwa i architektów.

Zamiast jednej wiele organizacji

W art. 15 projektu ustawy zapisano, że zadania samorządu zawodowego, takiego jak izba inżynierów budownictwa lub izba architektów, będą mogły wykonywać także inne organizacje zawodowe, których cele statutowe wiążą się z tymi zadaniami. Musi na to wyrazić zgodę minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa na wniosek tej organizacji.

Obie organizacje samorządu zawodowego w swoich opiniach do projektu ustawy zarzuciły przede wszystkim, że projekt jest niezgodny z Konstytucją RP, a także zawiera wiele uchybień prawnych. Nie można zrównywać organizacji powstających na innej podstawie prawnej. Samorządy zawodowe, takie jak izba inżynierów budownictwa i izba architektów, powstają na podstawie przepisów zapisanych w konstytucji, w odróżnieniu od organizacji zawodowych, które przewiduje projekt. Mariusz Dobrzeniecki, prezes Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, w opinii dotyczącej projektu nowych przepisów, napisał: “Niedopuszczalne jest […] odpowiednie stosowanie przepisów o »samorządach zawodowych« do innych »organizacji zawodowych«. Są to zupełnie inne podmioty prawa”.

Niezgodność proponowanych nowych przepisów z Konstytucją wskazał w swojej opinii również Piotr Fokczyński, prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP. Zwrócił uwagę, że wprowadzone zmiany “skutkować będą osłabieniem rękojmi należytego i zgodnego z interesem publicznym wykonywania zawodu”.

Zgodnie z art. 12 Konstytucji RP istnieje wolność tworzenia organizacji zawodowych, stowarzyszeń itp., do których przynależność jest dobrowolna. Inaczej jest w przypadku samorządów zawodowych, do których architekci mają obowiązek należeć, żeby móc wykonywać zawód. Ich zadaniem jest “sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego”.

Obecnie inżynierowie budownictwa i architekci, żeby wykonywać zawód, muszą być wpisani na listę członków właściwej miejscowo izby inżynierów budownictwa lub izby architektów. Są to izby samorządu zawodowego, które mają inne zadania i uprawnienia niż przewidziane w projekcie ustawy możliwe do tworzenia organizacje zawodowe.

Mariusz Dobrzeniecki, prezes Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, zwrócił uwagę, że jeśli nowe przepisy wejdą w życie “może powstać nawet kilkaset organizacji zawodowych reprezentujących samych inżynierów budownictwa, co dodatkowo przyczyni się do zwiększenia niepewności w zakresie organu właściwego do prowadzenia postępowań w zakresie nadawania uprawnień czy z zakresu odpowiedzialności w budownictwie.”

W uzasadnieniu zmiany przepisów zwrócono uwagę, że rozszerzenie puli organizacji zawodowych, w których mogą zrzeszać się ci specjaliści, może wpłynąć na swoistą konkurencję między izbami i organizacjami zawodowymi, co podobnie jak w przypadku podmiotów gospodarczych, skutkować powinno przede wszystkim podniesieniem jakości ich działań.

Przedstawiciele izb inżynierów budownictwa i architektów w swoich opiniach do projektu ustawy zwracają uwagę, że skutki mogą być wręcz odwrotne.

Piotr Fokczyński, Prezes Krajowej Rady Izby Architektów skomentował: "Takie rozwiązanie polegające na konkurencyjności tych innych organizacji w konsekwencji będzie prowadziło do osłabienia rękojmi należytego i zgodnego z interesem publicznym wykonywania zawodu. Ta rękojmia skupiona teraz w jednym samorządzie - Izbie Architektów RP - jest czytelna i oczywista dla naszego klienta. Restrykcyjność struktury, jednolite zasady etyki czy też zasady sprawdzania kwalifikacji zawodowych dają pewność i zaufanie. Konkurencyjność, która nie budzi wątpliwości w obszarze gospodarczym, w obszarze odpowiedzialności zawodowej może wywołać trudne do przewidzenia skutki obniżające w rezultacie jakość świadczonych usług projektowych”.

Podobnie wypowiedział się prezes izby inżynierów budownictwa. Mariusz Dobrzeniecki podkreślił, że: “niemożliwe będzie np. utrzymanie jednolitych standardów wykonywania zawodu, gdyż każda z tych organizacji będzie władna uchwalić własne zasady etyki zawodowej, które mogą się zasadniczo różnić od siebie”.

Jakie skutki zmiana przepisów może przynieść dla inwestorów?

Izby inżynierów budownictwa i architektów podnoszą, że proponowane zmiany mogą przynieść negatywne skutki dla środowiska inżynierów i architektów oraz w dalszej konsekwencji dla inwestorów, ponieważ grożą obniżeniem standardów. Piotr Fokczyński zwrócił uwagę, że “Projekty domów jednorodzinnych wykonywane przez architektów bardzo silnie opierają się o zasadę zaufania pomiędzy architektem a klientem. Dla naszego klienta jest to często najważniejsza inwestycja w życiu. Stąd też pewność należytego wykonania takiego projektu tylko przez architekta-projektanta o odpowiedniej wiedzy i doświadczeniu nie może być w żaden sposób zachwiana”.

Obecnie projekt czeka na pierwsze czytanie. Do sejmu wpływają opinie organizacji samorządowych na jego temat.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają
Czytaj więcej