Drzwi do budynków użyteczności publicznej – jakie wymogi muszą spełniać?

Dostępność i wymagania techniczne dla drzwi w budynkach użyteczności publicznej

Do budynków użyteczności publicznej zalicza się obiekty przeznaczone na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, oświaty, opieki zdrowotnej, handlu oraz inne, przeznaczone do wykonywania podobnych funkcji. W związku z tym powinny zapewniać łatwą dostępność wszystkim osobom, w tym szczególnie niepełnosprawnym oraz starszym. 

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. „ Prawo budowlane” (Dz. U. z 2025 r. poz. 418) zawiera stwierdzenie, że obiekt budowlany powinien zapewnić niezbędne warunki użytkowe, m.in. do korzystania z obiektów użyteczności publicznej przez osoby niepełnosprawne i starsze. 

Szczegółowe przepisy techniczno-budowlane określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (jednolity tekst w Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 z późniejszymi zmianami). Rozporządzenie uwzględnia zapisy Ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2019 r., poz. 1696). Dotyczy to m.in. zawartego w niej postanowienia, iż do minimalnych wymagań w zakresie dostępności architektonicznej dla tych osób należy zapewnienie wolnych od barier poziomych i pionowych przestrzeni komunikacyjnych budynków. 

Jak powyżej wspomniano, szczegółowe wymagania określają „Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki”, i w odniesieniu do drzwi, w tym do budynków użyteczności publicznej oraz uwzględniające potrzeby osób niepełnosprawnych, są następujące: 

• położenie drzwi wejściowych do budynku oraz kształt i wymiary pomieszczeń wejściowych powinny umożliwiać dogodne warunki ruchu, w tym również osobom niepełnosprawnym, 
• drzwi wejściowe do budynku i ogólnie dostępnych pomieszczeń użytkowych powinny mieć w świetle ościeżnicy co najmniej szerokość 0,9 m i wysokość 2,0 m, 
• w wejściach do budynku i ogólnie dostępnych pomieszczeń użytkowych mogą być zainstalowane drzwi obrotowe lub wahadłowe, pod warunkiem usytuowania przy nich drzwi rozwieranych lub rozsuwanych, przystosowanych do ruchu osób niepełnosprawnych, 
• w drzwiach wejściowych do budynków i ogólnie dostępnych pomieszczeń użytkowych wysokość progów nie może przekraczać 0,02 m. 

Polecamy: Drzwi antywłamaniowe – klasy RC, zamki, konstrukcja i montaż

Swobodne wejście do budynku oraz przejście pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami, szczególnie osobom niepełnosprawnym i starszym, może zapewnić zastosowanie drzwi automatycznych z napędem mechanicznym. Jako drzwi wejściowe do budynków użyteczności publicznej są najczęściej używane drzwi przesuwne, których skrzydła rozsuwają się automatycznie po pobudzeniu przez urządzenie wykrywające ruch przechodzących osób, np. czujnik radarowy. Drugi rodzaj drzwi z napędem, stosowanych szczególnie wewnątrz pomieszczeń, stanowią drzwi rozwierane. Ułatwiają swobodne i bezpieczne przejście osobom starszym i poruszającym się z pomocą tzw. balkoników w placówkach opieki zdrowotnej, handlu, urzędach itp. 

W wejściach do budynków użyteczności publicznej spotykane są także drzwi rozwierane bez napędu mechanicznego, lecz wyposażone w samozamykacz. Wymagają jednak przy otwieraniu użycia dość dużej siły, niezbędnej do wytworzenia energii potrzebnej do ich zamknięcia. Tą niedogodność można wyeliminować m.in. poprzez zastosowanie samozamykacza wykonanego w technologii łatwego otwierania (Easy Open-Cam Action). Polega to na wprowadzeniu do mechanizmu samozamykacza specjalnej krzywki w kształcie serca, zapewniającej natychmiastowe zmniejszenie oporu przy otwieraniu drzwi, wręcz wspomagającej tą czynność.  

Polecamy: Izolacyjność akustyczna drzwi – jak konstrukcja i materiały wpływają na akustykę drzwi?

Parametry techniczno-użytkowe drzwi w budynkach użyteczności publicznej

Drzwi zewnętrzne stanowią wizytówkę każdego budynku, także użyteczności publicznej, dlatego istotny jest ich wygląd. Jednak z punktu widzenia użytkownika, jeszcze ważniejsza jest ich konstrukcja, zapewniająca wymagany poziom parametrów techniczno-użytkowych, w tym głównie z zakresu odporności i trwałości. Ponadto drzwi wejściowe do budynku powinny pasować do jego ogólnego wyglądu. Różnorodność materiałów dostępnych na rynku wyrobów budowlanych zapewnia dużą możliwość aranżacji. Do najbardziej popularnych, z których wykonuje się obecnie drzwi należą: drewno, tworzywo sztuczne oraz metal (zazwyczaj stal lub aluminium). 

Istotnym zadaniem drzwi jest zapewnienia odporności na niekorzystne oddziaływanie warunków atmosferycznych. Wynika to z konieczności ograniczenia strat energii cieplnej oraz stworzenia właściwego klimatu w pomieszczeniach przeznaczonych do pobytu ludzi. Odnosi się to głównie do drzwi zewnętrznych, oddzielających wewnętrzny klimat budynku od klimatu zewnętrznego. Do podstawowych parametrów określających wymaganą odporność drzwi zalicza się izolacyjność cieplną, przepuszczalność powietrza oraz wodoszczelność. Jednocześnie drzwi powinny spełniać wymagania w odniesieniu do trwałości, związanych z funkcjonalnością i bezpieczeństwem. Określa je klasyfikacja z zakresu wytrzymałości mechanicznej i warunków użytkowania oraz odporności na włamanie. 

Drzwi są wyrobem budowlanym stanowiącym ruchomą przegrodę zamykającą otwory w ścianach budynków i służącym do wejścia oraz przechodzenia pomiędzy pomieszczeniami. Tego typu wyroby podlegają obligatoryjnym wymaganiom, zawartym głównie w zaprezentowanym już rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Zagadnienia związane z parametrami izolacyjności cieplnej drzwi są przedstawione w Załączniku Nr 2, w którym m.in. podano, iż wartości współczynnika przenikania ciepła U(max) nie mogą być większe dla drzwi w przegrodach zewnętrznych lub w przegrodach między pomieszczeniami ogrzewanymi i nieogrzewanymi niż 1,3 [W/(m2·K)]. 

Wymieniony dokument odnosi się także do szczelności na przenikanie powietrza przegród, ale tylko w ogólny sposób. 

Rozporządzenie również w zakresie wodoszczelności zawiera dość ogólne wymaganie, iż rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe przegród zewnętrznych i ich uszczelnienia powinny uniemożliwiać przenikanie wody opadowej do wnętrza budynku. 

Bardziej szczegółowo wymagania techniczno-użytkowe drzwi określają normy, zaś podstawową jest zharmonizowana norma wyrobu PN-EN 14351-1+A2:2016 Okna i drzwi – Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne – Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne.  

Polecamy: Okna aluminiowe czy stalowe? Porównanie właściwości i opłacalności metalowej stolarki okienne

Izolacyjność cieplna drzwi jest zależna od przyjętego rozwiązania konstrukcyjnego oraz użytych komponentów. Najczęściej w budynkach użyteczności publicznej, szczególnie jako wejściowe, stosowane są drzwi drewniane lub metalowe, zapewniające właściwe parametry tej izolacyjności. Konstrukcję drzwi metalowych stanowią aluminiowe lub stalowe kształtowniki z przekładką termiczną, z których wykonuje się ramy skrzydeł i ościeżnic. Z kolei skrzydła są wypełnione materiałem izolacyjnym o korzystnym współczynniku przenikania ciepła, którymi głównie są: pianka poliuretanowa, styropian lub wełna mineralna.

Również istotne jest wyposażenie drzwi w stosowne okucia, jak zamki wielopunktowe, zawiasy lub zamykacze. Zamki wielopunktowe, charakteryzujące się wielopunktowym systemem ryglowania, gwarantują lepsze przyleganie skrzydła do ościeżnicy, przez co drzwi są bardziej szczelne i mniej podatne na odkształcenia, wynikające z nieodpowiedniej eksploatacji oraz zmiennych warunków atmosferycznych.  

Spełnienie warunków techniczno-użytkowych związanych z przepuszczalnością (infiltracją) powietrza wymaga również odpowiedniej konstrukcji drzwi i właściwych elementów wyposażenia, w tym szczególnie uszczelek i progów. Standardowo stosuje się uszczelki przylgowe wykonane z elastycznego materiału cechującego się stosowną twardością. Osadza się je w specjalnych kanałach ram skrzydła i ościeżnicy, co skutecznie uszczelnia styk tych elementów. Jest to szczególnie istotne dla drzwi zewnętrznych, narażonych zazwyczaj na możliwość przenikania zbyt zimnego (w zimie) lub gorącego (latem) powietrza atmosferycznego.

Dla ułatwienia wejścia do budynku użyteczności publicznej osobom starszym i niepełnosprawnym, w tym na wózkach inwalidzkich, stosowane są progi płaskie licujące z posadzką, a w dolnej poziomej krawędzi skrzydła drzwi umieszcza się tzw. uszczelkę opadającą. Zazwyczaj stosuje się uszczelki wpuszczane, które w drzwiach drewnianych są instalowane w specjalnie wyfrezowanych kanałach, a w metalowych lub tworzywowych sytuowane w kształtownikach ramy skrzydła. Głównym elementem uszczelki jest część ruchoma opadająca w momencie domykania skrzydła oraz unosząca się z chwilą otwarcia drzwi. 

Polecamy: Jak działa szkło aktywne? Rodzaje szkła aktywnego i ich właściwości

Kolejnym czynnikiem wpływającym na właściwą odporność drzwi zewnętrznych na niekorzystne warunki atmosferyczne jest ich wodoszczelność. Standardowo można ją zapewnić poprzez zastosowanie odpowiedniej górnej osłony. Producenci drzwi oferują różnego rodzaju wyposażenie systemowe, z których najprostsze stanowi obróbka blacharska w postaci okapnika.

Właściwszym jednak rozwiązaniem jest zainstalowanie zadaszenia w formie oddzielnej konstrukcji daszka. Występują szereg typów takich wyrobów, a najczęściej są stosowane daszki metalowo-szklane. Drzwi wejściowe do budynków użyteczności publicznej, jako usytuowane na drogach ewakuacyjnych, otwierają się na zewnątrz. W związku z tym ich konstrukcja wymaga zewnętrznego umiejscowienia przylgi skrzydła. Powoduje to przy braku odpowiedniej górnej osłony, narażenie na utratę szczelności na wodę opadową, szczególnie w przypadku dużych opadów atmosferycznych, połączonych z silnym wiatrem. Potwierdza to konieczność stosowania zadaszenia, co pozwala na uzyskanie wymaganej klasy tzw. szczelności na wodę opadową. 

Do istotnych parametrów techniczno-użytkowych drzwi instalowanych w budynkach użyteczności publicznej należy ich trwałość, związana z funkcjonalnością i warunkami użytkowania. W tego rodzaju budynkach występują trudne warunki eksploatacji wynikające z intensywnego ich użytkowania. Przy doborze drzwi do tych obiektów należy kierować się klasyfikacją techniczną w zakresie wytrzymałości skrzydła, określoną zgodnie z postanowieniami normy PN-EN 1192:2001 Drzwi – Klasyfikacja wymagań wytrzymałościowych. Przedstawiono w niej m.in. klasy i kategorie warunków użytkowania drzwi. Na tej podstawie można przyjąć, iż drzwi zewnętrzne budynków użyteczności publicznej powinny spełniać wymagania wytrzymałościowe w zakresie przewidzianym do: 

• klasy 3 – warunki eksploatacji ciężkie, drzwi używane często, przeważnie nieostrożnie, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo wypadku lub niewłaściwego użytkowania, co występuje w przypadku budynków o dużym natężeniu ruchu, jak urzędy, szkoły, sądy, szpitale i przychodnie, duże biura itp., 
• klasy 4 – warunki eksploatacji bardzo ciężkie, drzwi użytkowane często i gwałtownie, bez zachowania ostrożności, gdzie prawdopodobieństwo wypadku lub niewłaściwego użytkowania jest bardzo duże, co spotykane jest w budynkach o znacznym natężeniu ruchu, do których zalicza się dworce kolejowe i autobusowe, supermarkety, kina, teatry itp. 

Trwałość drzwi odzwierciedla ich wytrzymałość na wielokrotne otwieranie i zamykanie, co jest przedmiotem normy PN-EN 12400:2004 Okna i drzwi – Trwałość mechaniczna – Wymagania i klasyfikacja. Norma podaje wytyczne do klasyfikacji, uwzględniającej użytkowanie normalne i zgodne z przeznaczeniem. Zaleca się, aby stosowane w budynkach użyteczności publicznej drzwi w 3 lub 4 klasie użytkowania, charakteryzowały się trwałością zaliczoną do jednej z poniższych klas: 

• klasy 5 – liczba cykli 100 000, 
• klasy 6 – liczba cykli 200 000, 
• klasy 7 – liczba cykli 500 000. 

Drzwi do budynków użyteczności publicznej powinny także gwarantować spełnienie wymagań z zakresu bezpieczeństwa. Definiuje to ich odporność na włamanie, a wymagania i klasyfikację oraz stosowne badania dotyczące tej odporności są przedstawione w pakiecie norm PN-EN 1627 do PN-EN 1630. Najistotniejszą z nich stanowi norma PN-EN 1627:2021-11 Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje – Odporność na włamanie – Wymagania i klasyfikacja, zawierająca zgodnie z tytułem wymagania i klasyfikację związaną z właściwościami dotyczącymi odporności na włamanie oraz definiuje pojęcia tych klas. Wyodrębniono sześć klas od RC 1 do RC 6, zależnych od poziomu odporności wyrobu, dla których przypisano przewidywane metody i próby uzyskania dostępu, które można podzielić na dwie grupy. 

Klasy odporności od RC 1 do RC 3. Zakres przewidywany do metod ataku kojarzony z przypadkowymi albo okazjonalnymi włamywaczami, w których poziom użytej siły nie jest zbyt wysoki i są stosowane standardowe narzędzia ręczne lub środki do wyważania. Czas niezbędny do próby uzyskania dostępu jest ograniczony (max 5 min.) i zmienia się wraz z klasą, jak i poziom oporu podczas ataku.  

Klasy odporności od RC 4 do RC 6. Klasy te są kojarzone z doświadczonymi oraz profesjonalnymi włamywaczami, planującymi swe działania ze znajomością przewidzianych do sforsowania wyrobów otworowych, w tym drzwi, a hałas i potrzebny czas (max 20 min.) nie stanowią problemu. Ponadto używa się elektronarzędzi o dużej mocy, z napędem dla jednoosobowej obsługi. 

Im wyższa więc klasa odporności, tym drzwi są bardziej wytrzymałe i trudniejsze do sforsowania. Zazwyczaj zaleca się, aby drzwi do standardowych budynków użyteczności publicznej miały klasę RC 2 lub RC 3, natomiast wejściowe do banków, kantorów i podobnych obiektów, a także serwerowni oraz kas w biurach, urzędach itp., cechowały się klasami od RC4 do RC 6. 

Literatura:

• Ustawy: z dnia 07.07.1994 r. i z dnia 19.07.2019 r. ,
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. ,
• Normy PN-EN .

Przejdź do galerii: Pokrycia dachowe – rodzaje, trwałość, ciężar i dopasowanie do nachylenia połaci