Koniunktura w budownictwie w październiku blisko zera

2019-10-24 15:46 Monika Czechowska
Tunel na trasie Zakopianki
Autor: GDDKiA Tunel pod Zakopianką. Za chwilę runie ściana i połączy się tunel drążony przez 2 lata i 5 miesięcy. To wydarzyło się 23 października 2019. Pod górą Luboń Mały w Beskidzie Wyspowym drążone są dwa tunele długości 2060 metrów. Wykonawcą tej inwestycji jest firma Astaldi, która również ma problemy na swoich budowach

Koniunktura w budownictwie spadła w październiku prawie do zera. Jeżeli utrzyma się taka dynamika spadku, to już za miesiąc odnotujemy spory minus. To tylko potwierdza, że w budownictwie sytuacja pogarsza się, szczególnie w kwestii kondycji finansowej i warunków realizacji inwestycji.

W tym roku najwyższy wskaźnik koniunktury w budownictwie odnotowano w kwietniu (+8,9) i od tamtego czasu koniunktura spada. Firmy budowlane jednak chyba mniej martwią się o przyszłe zamówienia, jak o warunki realizacji inwestycji, na które zostały podpisane już umowy. Wiele firm przestało liczyć na interwencję państwa w sprawie waloryzacji umów i zamierza walczyć w sądach o wynagrodzenia kompensujące m.in. podwyżkę cen materiałów budowlanych.

W październiku 2018 wskaźnik koniunktury w budownictwie wyliczany przez GUS wynosił 1,5, w listopadzie 0,8, a na koniec roku minus 2,8. Październik 2019 przyniósł koniunkturę na poziomie 0,7, a spadek nastąpił z wartości 3,2 we wrześniu. Poprawę koniunktury sygnalizowało 12,1% firm budowlanych, a jej pogorszenie 11,5% (miesiąc wcześniej było to odpowiednio 13,4% i 10,3%). Przypomnijmy jeszcze, że w sierpniu wskaźnik koniunktury wynosił 5,6, w lipcu 6,2, w czerwcu 7,8, w maju 7,7 i wcześniej kwiecień miał 8,9, marzec 7,3, luty 4,9 i styczeń – 2,7.

Przewidywania firm budowlanych dotyczące portfela zamówień, produkcji budowlano-montażowej oraz sytuacji finansowej są bardziej negatywne niż te formułowane we wrześniu. Produkcja budowlano-montażowa (w cenach stałych) zrealizowana przez firmy budowlane zatrudniające powyżej 9 osób
we wrześniu 2019 była wyższa w porównaniu z analogicznym okresem 2018 roku o 7,6% oraz
wyższa w porównaniu z sierpniem 2019 o 12,7% (przed rokiem odpowiednio wzrosty o 16,5 i 7,5%). Od stycznia do września 2019 produkcja budowlano-montażowa wzrosła o 5,3% w odniesieniu do tego samego okresu rok wcześniej, kiedy notowano wzrost o 19,8%.

Niestety, firmy budowlane i powiązane z budownictwem sygnalizują stały wzrost w opóźnieniach płatności za wykonane roboty budowlane. Szefowie firm budowlanych przewidują większy spadek zatrudnienia niż to przewidywali we wrześniu. Są też przewidywania, że w najbliższych trzech miesiącach ceny robót budowlano-montażowych będą nadal rosły.  

Ponieważ koniunktura w budownictwie za naszymi granicami ma się dobrze, coraz więcej firm budowlanych szuka tam zleceń. W październiku 2019 deklaruje to 34% badanych przez GUS podmiotów. Przed rokiem było to 31,2%.

Niepokoją też doniesienia, że nawet te największe firmy budowlane o stabilnej sytuacji finansowej zaczynają mieć kłopoty na swoich budowach (np. Budimex, Mosty Łódź, Strabag, Energopol Szczecin, Unibep, Planeta, Rubau Polska – to firmy wymienione przez "Dziennik Gazetę Prawną"), które z powodu odmowy waloryzacji kontraktów na roboty drogowe przez GDDKiA (lub PLK dla inwestycji kolejowych) zaczynają realizować inwestycje po kosztach lub nawet zaczynają dokładać do kwot umownych. Dotychczas nie przyniosły żadnych rezultatów negocjacje z Ministerstwem Infrastruktury, by waloryzować podpisane wcześniej umowy na roboty drogowe (lub kolejowe), bo znacznie zmieniło się otoczenie cenowe w stosunku do koszyka wg którego szacowane były oferty. Są to czynniki na które wykonawcy nie mają wpływu stąd domagają się urealnienia kontraktów. Stąd firmy budowlane (również te wymienione wyżej) decydują się na drogę sądową w sprawie waloryzacji. Dla inwestorów (najczęściej reprezentowani przez urzędników państwowych) to asekuracyjna sytuacja, bo wówczas to sądy a nie oni podejmują decyzje. Tylko że sprawy w sądach ciągnąć się mogą nawet latami, a do tego czasu zbankrutuje firma i zawali się harmonogram inwestycji.    

Wykres poniżej pokazuje wskaźniki koniunktury w budownictwie od roku 2009, na którym wyraźnie widać, że od kilku lat firmy budowlane zachowują umiarkowany optymizm co do rynku budowlanego, chociaż obiektywna sytuacja nie jest taka zła.  

koniunktura w budownictwie październik 2019
Autor: GUS Ogólny klimat koniunktury w budownictwie, październik 2019

Wzrostowi koniunktury nie pomagają niezłe wyniki w produkcji budowlano-montażowej, której jak wskazano wyżej wyraźnie spada dynamika wzrostu.

W sektorze infrastruktury firmy specjalizujące się w robotach drogowych walczą z GDDKiA o waloryzację kontraktów, o na razie, i w określonych sytuacjach mają zagwarantowane nowo podpisywane umowy na roboty budowlane, inwestycje w trakcie realizacji są pozbawione takiej możliwości, przynajmniej w zakresie, w jakim by tego oczekiwały firmy budowlane z kłopotami finansowymi.

Komentarz Leszka Gołąbieckiego, prezesa Unibep SA
Leszek Gołąbiecki, prezes Unibep

Autor: Unibep

Od kilku kwartałów utrzymuje się bardzo dobra koniunktura na usługi budowlane. Wynika ona m.in. z dużej liczby przetargów w segmencie infrastruktury, jak i sporej liczby inwestycji deweloperskich i przemysłowych. Branża budowlana przeżywa boom, co niestety przekłada się na kilkudziesięcioprocentowe wzrosty cen materiałów budowlanych i usług podwykonawczych. Biorąc pod uwagę bieżącą sytuację na rynku budowlanym i prognozy dotyczące branży, trzeba być nie lada optymistą, by w najbliższym czasie przewidywać spadek cen materiałów i usług. Pozostają one pod wpływem wysokiego popytu na usługi budowlane, a także istotnych ograniczeń ze strony transportu kolejowego. Wydaje się jednak, że ceny nie będą rosły już tak szybko jak w ciągu ostatnich osiemnastu miesięcy. Największym problemem nie są jednak rosnące ceny usług i materiałów budowlanych, tylko brak rąk do pracy. Wielu naszych pracowników coraz częściej wyjeżdża z kraju, a cudzoziemcy wolą pracować na Zachodzie niż na polskich budowach. Dostępność wykwalifikowanej kadry bez wątpienia będzie kluczowym wyzwaniem dla branży w najbliższych latach.
(Komentarz pochodzi z najnowszego raportu "Sytuacja finansowa PRZEDSIĘBIORSTW BUDOWLANYCH. Boom trwa, ryzyko nie maleje", opracowanego przez Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor, partnerem raportu jest Polski Związek Pracodawców Budownictwa").

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej