Spis treści
- Baczyna to pierwszy węzeł 400 kV w województwie lubuskim
- Stacja w gminie Lubiszyn ma 15 ha i dwa duże autotransformatory
- Powiązania 110 kV wykonane przez Eneę przełożyły inwestycję przesyłową na efekt regionalny
- Ponad 1400 MW dostępnych mocy wzmacnia ofertę terenów inwestycyjnych pod Gorzowem
- Budowa kosztowała ponad 264 mln zł, ale cały pakiet wokół Baczyny jest większy
- Harmonogram przesunął się, a formalne przekazanie do eksploatacji wymaga doprecyzowania
- Etap II oraz przyłączenia PV i magazynów energii pozostają na etapie planów
- Co warto wiedzieć o tej inwestycji
19 listopada 2026 r. PSE i Enea Operator poinformowały o uruchomieniu stacji elektroenergetycznej 400/220/110 kV Baczyna Systemowa wraz z powiązaniami z lokalną siecią. Obiekt powstał w gminie Lubiszyn, w powiecie gorzowskim, w rejonie Wysokiej i Lubna. Dla rynku inwestycyjnego najważniejszy jest nie sam fakt oddania stacji, ale efekt całego układu: ponad 1400 MW dostępnych mocy przyłączeniowych dla nowych odbiorców i inwestorów. W realiach Lubuskiego to parametr, który zaczyna ważyć tyle samo co dostęp do drogi, uzbrojenie działki i plan miejscowy.
Baczyna to pierwszy węzeł 400 kV w województwie lubuskim
Nowa stacja jest pierwszym w woj. lubuskim węzłem sieci przesyłowej na poziomie 400 kV. To istotna zmiana, bo wcześniej region był zasilany z sieci przesyłowej 220 kV. W praktyce oznacza to większą odporność układu, lepsze warunki pracy sieci i większe możliwości obsługi nowych przyłączeń.
Baczyna nie działa jako obiekt lokalny w wąskim znaczeniu. Została powiązana z liniami 400 kV Krajnik-Baczyna-Plewiska oraz z relacją 220 kV Baczyna-Gorzów. To element magistrali najwyższych napięć ważnej dla zachodniej i północno-zachodniej Polski, pośrednio powiązanej także z transgraniczną linią 400 kV do Vierraden w Niemczech.
Stacja w gminie Lubiszyn ma 15 ha i dwa duże autotransformatory
Obiekt zajmuje około 15 ha i pracuje na trzech poziomach napięć: 400/220/110 kV. Na stacji zainstalowano autotransformator 400/110/15 kV o mocy 450 MVA oraz autotransformator 400/220/15 kV o mocy 500 MVA. Sama skala robót pokazuje, że nie była to punktowa modernizacja, ale budowa węzła o znaczeniu systemowym.
Według dostępnych danych na stacji ułożono 480 km kabli. Do realizacji zużyto także 980 ton stali konstrukcyjnej i 4215 m3 betonu, a nakład pracy wyniósł 509 tys. roboczogodzin. Generalnym wykonawcą stacji była spółka PBE Elbud Warszawa. Publicznie dostępne źródła nie potwierdzają jednoznacznie projektanta stacji, więc tego elementu nie da się dziś przypisać bez zastrzeżeń.
Czytaj też: Remont domu od dachu po podłogi. Ile kosztuje generalny remont w 2026 roku?
Powiązania 110 kV wykonane przez Eneę przełożyły inwestycję przesyłową na efekt regionalny
Sama stacja PSE nie dawałaby pełnego efektu dla gospodarki regionu bez robót po stronie sieci dystrybucyjnej. Równolegle Enea Operator wykonała ponad 44 km nowych linii 110 kV oraz około 3 km odcinków kablowych 110 kV. Dzięki temu nowy węzeł został realnie połączony z lokalnym układem zasilania.
Wartość inwestycji Enei przekroczyła 70 mln zł, a dofinansowanie z Funduszu Modernizacyjnego wyniosło ponad 30,6 mln zł. Wykonawcą tych prac była spółka ELFEKO S.A. Dla samorządów i inwestorów to ważna informacja, bo dopiero takie spięcie sieci przesyłowej i dystrybucyjnej przekłada się na dostępność mocy w konkretnych lokalizacjach.
Ponad 1400 MW dostępnych mocy wzmacnia ofertę terenów inwestycyjnych pod Gorzowem
Najważniejszy parametr rynkowy po uruchomieniu układu to ponad 1400 MW dostępnych mocy przyłączeniowych. To nie jest wyłącznie wskaźnik techniczny. Dla przemysłu, logistyki i dużych parków aktywności gospodarczej oznacza możliwość rozmów o inwestycjach, które wcześniej mogły być ograniczane przez warunki zasilania.
Nowa infrastruktura wzmacnia zaplecze gospodarcze Gorzowa Wielkopolskiego. W regionie równolegle rozwijane są 216 ha terenów inwestycyjnych przy ul. Mironickiej, dla których miasto ma promesę ponad 234 mln zł z Polskiego Ładu. W tym samym otoczeniu powstaje też projekt Hanwha WB Advanced Systems na 116 ha, szacowany na 2 mld zł. Nie należy jednak sprowadzać tego do prostego związku przyczynowego. Baczyna nie tworzy tych inwestycji, ale poprawia jeden z kluczowych warunków ich obsługi: stabilne i wydajne zasilanie.
Dla mieszkańców i działających już firm znaczenie ma również poprawa stabilności parametrów napięcia, mniejsze ryzyko przeciążeń i wyższa niezawodność dostaw energii. To efekt, który zwykle pozostaje mniej widoczny niż sama budowa, ale ma bezpośrednie znaczenie dla codziennego funkcjonowania regionu.
Budowa kosztowała ponad 264 mln zł, ale cały pakiet wokół Baczyny jest większy
Koszt samej stacji wyniósł 264 747 300,18 zł brutto. Projekt uzyskał 152 254 513,63 zł dofinansowania z FEnIKS 2021-2027, ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Jeśli doliczyć znane publicznie nakłady na inwestycje Enei, skala wydatków wokół Baczyny przekracza 335 mln zł. To jednak redakcyjne zestawienie różnych zadań, a nie jeden oficjalny budżet całego programu.
Za tą inwestycją stoi także długa ścieżka formalna. 25 maja 2020 r. PSE poinformowały o wyborze nowego wykonawcy stacji po poszerzeniu zakresu prac. 18 września 2025 r. podpisano umowę o unijne dofinansowanie. 3 marca 2026 r. wydano decyzję zmieniającą wcześniejsze pozwolenie na budowę dla etapu pierwszego stacji 400/110 kV, a w 2026 r. opublikowano również obwieszczenie o decyzji zatwierdzającej projekt i pozwalającej na rozbudowę stacji do układu 400/220/110 kV.
Równolegle prowadzono decyzje dla infrastruktury towarzyszącej. 10 maja 2024 r. wydano dla Enei decyzję lokalizacyjną dotyczącą przebudowy linii 110 kV Baczyna-Łupowo-Sulęcin i powiązań ze stacją. 13 października 2025 r. pojawiła się decyzja lokalizacyjna dla przebudowy skrzyżowania DW130 i drogi gminnej, potrzebnej do obsługi dojazdu do obiektu. Część postępowań była prowadzona na podstawie ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.
Harmonogram przesunął się, a formalne przekazanie do eksploatacji wymaga doprecyzowania
Historia projektu pokazuje realia dużych inwestycji sieciowych. W 2021 r. dla linii Baczyna-Plewiska komunikowano zakończenie całego zadania w 2023 r. Później termin przesunięto na połowę 2026 r., a informację o uruchomieniu stacji podano dopiero 19 listopada 2026 r.
Warto przy tym zachować ostrożność w opisie statusu końcowego. Ten sam komunikat, który mówi o uruchomieniu stacji i zakończeniu prac, zawiera również zapis o terminie przekazania do eksploatacji w grudniu 2026 r. Na dziś potwierdzonym faktem jest więc uruchomienie układu, natomiast formalne domknięcie procesu eksploatacyjnego wymaga jeszcze doprecyzowania w kolejnych materiałach inwestora.
Etap II oraz przyłączenia PV i magazynów energii pozostają na etapie planów
Baczyna nie jest końcem rozbudowy sieci w tej części kraju. PSE przygotowują Etap II rozbudowy SE Baczyna Systemowa dla przyłączenia nowych obiektów do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. W materiałach dotyczących tego etapu pojawia się skala do 250 mln zł, ale z wyraźnym zastrzeżeniem, że nie jest to wiążąca wartość przyszłego zamówienia.
Osobno w planie rozwoju PSE na lata 2025-2034 zapisano rozbudowy rozdzielni 110 kV w Baczynie pod przyłączenie PV Lubiszyn oraz magazynów energii Lubiszyn Wschód, Lubiszyn Południe i Baczyna, z horyzontem 2026-2029. To jednak nadal plany, a nie zakres już zrealizowany.
Co warto wiedzieć o tej inwestycji
- Inwestor stacji: Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.
- Inwestor powiązań 110 kV: Enea Operator Sp. z o.o.
- Lokalizacja: gmina Lubiszyn, powiat gorzowski, rejon Wysokiej i Lubna
- Zakres stacji: układ 400/220/110 kV, około 15 ha, dwa autotransformatory o mocy 450 MVA i 500 MVA
- Wykonawcy: PBE Elbud Warszawa dla stacji, ELFEKO S.A. dla robót Enei
- Znane nakłady: 264,7 mln zł brutto na stację i ponad 70 mln zł na inwestycje Enei
- Efekt rynkowy: ponad 1400 MW dostępnych mocy przyłączeniowych
Źródła:
- PSE i Enea Operator uruchomiły stację elektroenergetyczną 400/220/110 kV Baczyna Systemowa wraz z powiązaniami z lokalną siecią | Enea Operator - https://www.operator.enea.pl/o-spolce/teczka-prasowa/aktualnosci/pse-i-enea-operator-uruchomily-stacje-elektroenergetyczna
- Budowa stacji 400/220/110 kV Baczyna wraz z wprowadzeniem linii 400 kV Krajnik-Plewiska oraz linii 220 kV Krajnik-Gorzów - Polskie Sieci Elektroenergetyczne - https://inwestycje.pse.pl/stacjabaczyna/
- funduszeeuropejskie.gov.pl - https://funduszeeuropejskie.gov.pl/aktualnosci/stacja-elektroenergetyczna-baczyna-w-lubuskim-juz-dziala/
- PSE i Enea Operator uruchomiły stację elektroenergetyczną 400/220/110 kV Baczyna Systemowa wraz z powiązaniami z lokalną siecią - Aktualności - PSE - https://www.pse.pl/-/pse-i-enea-operator-uruchomily-stacje-elektroenergetyczna-400-220-110-kv-baczyna-systemowa-wraz-z-powiazaniami-z-lokalna-siecia?safeargs=696e686572697452656469726563743d747275652672656469726563743d253246686f6d65253346705f617574682533444c6f325058726f31253236705f705f6964253344566973696f506f72746c65745f5741525f766973696f6e656f706f72746c65745f494e5354414e43455f714f33786742633746667337253236705f705f6c6966656379636c6525334431253236705f705f73746174652533446e6f726d616c253236705f705f6d6f646525334476696577253236705f705f636f6c5f6964253344636f6c756d6e2d31253236705f705f636f6c5f706f7325334434253236705f705f636f6c5f636f756e74253344382532365f566973696f506f72746c65745f5741525f766973696f6e656f706f72746c65745f494e5354414e43455f714f337867426337466673375f5f5f616374696f6e25334443414e43454c2532365f5f616374696f6e25334443414e43454c
- #Wyszukaj inwestycje - Polskie Sieci Elektroenergetyczne - https://inwestycje.pse.pl/mapa_inwestycji_pse/?utm_source=openai
- Plan rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego - https://www.pse.pl/documents/20182/21595261/PRSP_2025_2034_dokument_glowny_2024_12_20.pdf/55b0f905-3dd9-4e7e-b33a-78694e893928?safeargs=646f776e6c6f61643d74727565
- Obwieszczenie Wojewody Lubuskiego IB-II.7840.75.2025.EWas - Lubuski Urząd Wojewódzki - Portal Gov.pl - https://www.gov.pl/web/uw-lubuski/obwieszczenie-wojewody-lubuskiego-ib-ii7840752025ewas2
- Pozyskaliśmy dofinansowanie z Unii Europejskiej na budowę stacji Baczyna - Polskie Sieci Elektroenergetyczne - https://inwestycje.pse.pl/pozyskalismy-dofinansowanie-z-unii-europejskiej-na-budowe-stacji-baczyna/
- 574501-2026 - Plan zakupu - https://www.pse.pl/documents/20182/5928746423/2026_08_19_OKRESOWE_OGLOSZENIE_ROBOTY_BUDOWLANE_V.pdf/84bfeb7e-0c5d-4b91-8318-707c925523e4
- Rozwój terenów inwestycyjnych – Gorzowskie Inwestycje Miejskie - https://gim.gorzow.pl/2026/01/26/zbrojenie-terenow-inwestycyjnych/
- POZWOLENIE NA BUDOWĘ FABRYKI RAKIET DO WYRZUTNI HOMAR-K WYDANE! - KSSSE - https://www.kssse.pl/pl/aktualnosci/1588/pozwolenie-na-budowe-fabryki-rakiet-do-wyrzutni-homar-k-wydane/
- Nowy wykonawca stacji 400/110 kV Baczyna - Polskie Sieci Elektroenergetyczne - https://inwestycje.pse.pl/uruchomienie-infolinii-3/
- Obwieszczenie ws. budowy dwutorowej napowietrznej linii 400 kV Baczyna-Plewiska (etap III) - Ministerstwo Rozwoju i Technologii - Portal Gov.pl - https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/obwieszczenie-ws-budowy-dwutorowej-napowietrznej-linii-400-kv-baczyna-plewiska-etap-iii
- Wsparcie z UE - Polskie Sieci Elektroenergetyczne - https://inwestycje.pse.pl/wsparcie-z-ue/?utm_source=openai
- Obwieszczenie Wojewody Lubuskiego IB-I.747.10.2025.JRaj - Lubuski Urząd Wojewódzki - Portal Gov.pl - https://www.gov.pl/web/uw-lubuski/obwieszczenie-wojewody-lubuskiego-ib-i747102025jraj
- Obwieszczenie Wojewody Lubuskiego IB-II.7840.76.2025.MSto - Lubuski Urząd Wojewódzki - Portal Gov.pl - https://www.gov.pl/web/uw-lubuski/obwieszczenie-wojewody-lubuskiego-ib-ii7840762025msto
- Obwieszczenie Wojewody Lubuskiego IB-I.747.5.2024.JRaj - Lubuski Urząd Wojewódzki - Portal Gov.pl - https://www.gov.pl/web/uw-lubuski/obwieszczenie-wojewody-lubuskiego-ib-i74752024jraj2
- Linia elektroenergetyczna 400 kV Baczyna-Plewiska z pozwoleniem na budowę - https://www.pse.pl/documents/20182/30599281/Informacja_prasowa_PSE_Pozwolenie_na_budowe_dla_linii_Baczyna-Plewiska.pdf/c74827c7-8b0a-4061-ae75-89b45ae26c83?safeargs=646f776e6c6f61643d74727565
- Microsoft Word - 2021_09_29 decyzja IR-V.7840.134.2021.9.doc - https://www.poznan.uw.gov.pl/system/files/obwieszczenia/2021_09_29_decyzja_ir-v.7840.134.2021.9.pdf