Oznaczenia przewodów elektrycznych kolorami lub znakami alfanumerycznymi według norm

2018-07-06 11:37
Oznaczenia przewodów elektrycznych kolorami
Autor: Thinkstockphotos Zaleca się, oprócz oznaczenia przewodów elektrycznych kolorami, stosować równocześnie dodatkowe oznakowanie, np. alfanumeryczne

Oznaczenia przewodów elektrycznych kolorami albo znakami alfanumerycznymi zapisane są w normie PN-EN 60446:2010. Norma ta zawiera wymagania stawiane oznaczeniom przewodów elektrycznych kolorami albo znakami alfanumerycznymi służącymi do ich identyfikacji. Mogą być stosowane na żyłach przewodów i kabli, przewodach szynowych, wyposażeniu elektrycznym i w instalacjach elektrycznych.

Artykuł ukazał się w publikacji „Sektor Elektroenergetyczny” 2015
Zobacz e-wydanie

Oznaczanie przewodów elektrycznych kolorami

Oznaczanie przewodów kolorami według PN-EN 60446:2010:

  • jednokolorowe dla przewodów elektrycznych niepełniących funkcji przewodu ochronnego,
  • dwukolorowe dla przewodów spełniających różne funkcje ochronne.

Norma dopuszcza oznaczanie przewodów elektrycznych następującymi kolorami: czarnym, brązowym, czerwonym, pomarańczowym, żółtym, zielonym, niebieskim, fioletowym, szarym, białym, różowym, turkusowym, przy
czym powinno się je wykonywać na zakończeniach przewodów, a najlepiej na całej długości przewodu.

Przewody izolowane oznacza się przez zastosowanie izolacji o odpowiednim kolorze albo/i za pomocą różnobarwnych oznaczników. Przewody gołe powinny być oznaczone stosownymi kolorami na zakończeniu i w punkcie połączenia. Oznaczenia takie nie są wymagane dla:

  • koncentrycznych przewodów kabli (koncentrycznych żył kabli),
  • metalowej powłoki lub pancerza przewodu w przypadku stosowania ich jako przewodu ochronnego,
  • gołego przewodu, gdy ciągła identyfikacja nie jest praktykowana (nie jest możliwa),
  • części przewodzących obcych wykorzystanych jako przewód ochronny,
  • dostępnych części przewodzących wykorzystanych jako przewód ochronny.

Patrz też: Modernizacja instalacji elektrycznej. Obowiązujące przepisy, ważne elementy instalacji elektrycznej

Oznaczenia jednokolorowe przewodów elektrycznych według PN-EN 60446:2010

  • Pojedyncze oznaczenia kolorem żółtym lub zielonym nie powinny być stosowane w przypadku, gdy istnieje możliwość pomyłki z oznaczonymi w ten sposób przewodami ochronnymi (PE) lub połączenia ochronnego.
  • Kolor niebieski (jasnoniebieski) jest przeznaczony dla przewodu neutralnego albo środkowego; jeśli w całym systemie nie ma takich, wówczas kolor ten można wykorzystać dla oznaczenia każdej żyły, z wyjątkiem ochronnej.
  • Jeżeli goły przewód neutralny lub środkowy oznacza się kolorem jasnoniebieskim, to oznaczenie to powinno być zastosowane na całej długości lub w postaci pasków o szerokości 15–100 mm umieszczonych we wszystkich widocznych i dostępnych miejscach.
  • Do oznaczenia przewodów liniowych prądu przemiennego (a.c.) zaleca się stosować kolory czarny, brązowy i szary.

Patrz też: Kompensacja mocy biernej. Jakie są metody kompensacji mocy biernej, jakie urządzenia stosować?

Oznaczenia dwukolorowe przewodów elektrycznych

  • Oznaczenie kombinacją dwóch kolorów jest dopuszczalne pod warunkiem, że nie zachodzi obawa pomylenia oznaczeń. Aby uniknąć takiej sytuacji kolory zielony i żółty powinny być stosowane tylko w dwukolorowej kombinacji (zielonej i żółtej), tzn. dla oznaczania przewodów ochronnych i przewodów połączeń ochronnych.
  • Przy oznaczeniu dwukolorowym gołych przewodów ochronnych, na każdym odcinku o długości 15 mm jeden kolor powinien zajmować co najmniej 30, lecz nie więcej niż 70% powierzchni przewodu, a drugi pokrywać pozostałą część.
  • Oznaczenie dwukolorowe gołych przewodów ochronnych musi być wykonane na całej długości lub na każdej części dostępnej przewodu.
  • W przypadku użycia taśmy samoprzylepnej należy ją stosować wyłącznie w kolorze zielono-żółtym.
  • Jeżeli przewód ochronny może być łatwo zidentyfikowany przez swój kształt lub usytuowanie (np. przewód koncentryczny), to nie jest konieczne oznaczanie go kolorem na całej długości; w takim przypadku zaleca się jego końce lub miejsca dostępne przewodu (żyły) oznaczyć symbolem graficznym bądź dwukolorową kombinacją (zieloną i żółtą) lub alfanumerycznym symbolem PE.
  • Jeżeli części przewodzące obce wykorzystywane są jako przewód PE, to nie wymagają one oznaczenia kolorami.
  • Przewód izolowany PEN powinien być oznaczony na całej długości kolorem zielonym i żółtym, a na końcach dodatkowo niebieskimi oznacznikami (tak aby równocześnie widoczne były wszystkie wymienione barwy) lub kolorem niebieskim, a na końcach dodatkowo oznacznikami dwukolorowymi, tj. zielonymi i żółtymi.
  • Izolowane przewody PEL lub PEM powinny być oznaczone na całej długości kombinacją dwukolorową (zielony i żółty) oraz na końcach kolorem niebieskim. Dodatkowe oznakowanie na niebiesko może być pominięte w dwóch przypadkach: w wyposażeniu elektrycznym (jeżeli odpowiednie wymagania są wprowadzone w konkretnych normach wyrobu) lub na terenie kraju w oprzewodowaniu, np. stosowanym w zakładach przemysłowych (jeżeli tak zdecyduje właściwy komitet normalizacyjny).
  • Jeżeli zachodzi obawa pomylenia przewodów PEN z przewodem PEM lub PEL, na końcach tych dwóch ostatnich powinny być zastosowane odpowiednie oznaczenia alfanumeryczne.
  • Przewody połączenia ochronnego powinny być oznaczone dwukolorową kombinacją (zielony i żółty).
Oznaczania przewodów elektrycznych
Autor: Thinkstockphotos Oznaczenie jednokolorowe stosuje się dla przewodów elektrycznych niepełniących funkcji przewodu ochronnego

Oznaczenia alfanumeryczne przewodów według PN-EN 60446:2010
Są wykorzystywane do oznaczania przewodów indywidualnych i znajdujących się w grupie. Należy stosować cyfry arabskie, które powinny być wyraźne, czytelne, trwałe i kontrastowe w stosunku do barw izolacji. W celu uniknięcia pomyłek, cyfry 6 i 9 lub jakiekolwiek ich kombinacje (6, 9, 19, 16) trzeba podkreślać. Oznaczenia alfanumeryczne oraz kolorystyczne wybranych przewodów są podane w tabeli.

Przewód/zakończenie przewodu Oznaczenie przewodu/zakończenie przewodu
kodem alfanumerycznym kolorem
Przewód liniowy 1 (a.c.) 11 czarnym (BK), brązowym (BN)
lub szarym (GY)
Przewód liniowy 2 (a.c.) 12
Przewód liniowy 3 (a.c.) 13
Przewód środkowy (a.c.) M niebieskim (BU)
Przewód neutralny (a.c.) N
Przewód dodatni (d.c.) L+ niekoniecznie rekomendowany
Przewód ujemny (d.c.) L-
Przewód ochronny PE kombinacja barw zielonej
i żółtej (GNYE)
Przewód ochronno-neutralny PEN
Przewód ochronno-liniowy PEL
Przewód ochronno-środkowy PEM
Przewód połączenia ochronnego PB
Przewód połączenia ochronnego uziemionego PBE
Przewód połączenia ochronnego
nieuziemionego
PBU
Przewód uziemiający funkcjonalny FE niekoniecznie rekomendowany
Przewód połączenia funkcjonalny FB

Oznaczenia przewodów elektrycznych - identyfikacja urządzeń w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia (norma PN-HD 60364-5-51:2011)

Jeżeli istnieje możliwość wystąpienia pomyłki przeznaczenia urządzeń łączeniowych i sterujących instalacji elektrycznych, należy przewidzieć tabliczki lub zastosować inne środki identyfikacyjne. Tam, gdzie działanie urządzeń łączeniowych i sterujących nie może być obserwowane przez obsługę, a może spowodować niebezpieczeństwo, wówczas należy zainstalować odpowiedni wskaźnik (zastosowany zgodnie z PN-EN 60073 i PN-EN 60447) w pozycji dogodnej do obserwacji przez obsługę.

Identyfikacja przewodów
Przewody instalacji elektrycznych powinny być tak ułożone i oznaczone, aby mogły być zidentyfikowane podczas przeprowadzania przeglądu, badań, napraw lub zmian w instalacji. Oznaczenia muszą być zgodne
z wymaganiami PN-EN 60446, chyba że wymóg ten zostanie zastąpiony dalszymi postanowieniami normy PN-HD 60364-5-51. W nich zawarte są niektóre podstawowe wymagania z normy PN-EN 60446 oraz niżej przytoczone:

  • przewód neutralny N lub środkowy M powinien być oznakowany na całej długości,
  • przewód ochronny PE powinien być oznakowany kombinacją dwukolorową (zielony i żółty) i nie może być ona używana do innych celów,
  • izolowane przewody uziemiające i izolowane przewody połączeń wyrównanych powinny być oznakowane tak, jak przewody ochronne,
  • przewody ochronno-neutralne PEN, jeżeli są izolowane, powinny być oznakowane jednym z następujących sposobów: kolorami zielonym i żółtym na całej długości i dodatkowo kolorem niebieskim na końcach, przy zaciskach lub niebieskim na całej długości i dodatkowo kolorem zielonym i żółtym na końcach, przy zaciskach. Wybór metody lub metod do oznakowania przewodów PEN należy do komitetów krajowych. W załączniku ZB (informacyjnym) normy PN-HD 60364-5-51 zestawiono oznaczenia kolorystyczne stosowane w 18 krajach europejskich. Wynika z niego, że większość krajów wziętych pod uwagę stosuje oznaczenie przewodów PEN na całej długości kolorami zielonym i żółtym z niebieskim oznaczeniem przy zaciskach.
    • Przewody ochronno-liniowe PEL i ochronno-środkowe PEM powinny być (jeżeli są izolowane) oznaczone kolorami zielonym i żółtym na całej długości, i dodatkowo niebieskim na końcach przy zaciskach.
    • Wielożyłowe, sztywne i giętkie kable i przewody sznurowe (od 2 do 5 żył) powinny być oznaczone na całej długości kolorami jak w poniższych tabelach.
    • Przy kablach i przewodach sznurowych od (2 do 5 żył), które są stosowane w obwodach pomocniczych i sterowniczych, każda żyła powinna być oznaczona kolorem lub napisem. Jeżeli żaden z nich nie ma żyły oznaczonej na niebiesko, dopuszczalne jest wykorzystanie jednego z przewodów jako neutralnego.
    • W kablach i przewodach sznurowych o liczbie żył większej od 5 każda żyła powinna być oznaczana kolorem zgodnie z EN 60446 lub numerem. Żyła oznaczona numerami i używana jako przewód ochronny lub neutralny powinna mieć odpowiednio zielony i żółty lub jasnoniebieski kolor przy każdym zacisku. Przewody (żyły) PEN, PEL lub PEM oznaczane numerami powinny mieć przy każdej końcówce barwę zieloną i żółtą oraz niebieską.

Tab. Oznaczenia kolorami kabli i przewodów sznurowych o liczbie żył 2–5 z żyłą ochronną

Liczka żył kolor izolacji żył²
ochronnej roboczych
3 zielony i żółty niebieski brązowy - -
4 zielony i żółty - brązowy czarny szary
zielony i żółty niebieski brązowy czarny -
5 zielony i żółty niebieski brązowy czarny szary

¹ tylko do specjalnych zastosowań;
² nieizolowana, koncentryczna część przewodząca, taka jak metalowy płaszcz, pancerz albo ekran, nie jest traktowana jako żyła; część koncentryczna jest identyfikowana przez jej pozycję i nie musi być oznaczana kolorem

Tab. Oznaczanie kolorami kabli i przewodów sznurowych o liczbie żył 2–5 bez żyły ochronnej

liczba żył kolor izolacji żył²
2 niebieski brązowy - - -
3 - brązowy czarny szary -
niebieski brązowy czarny - -
4 niebieski brązowy czarny szary -
5 niebieski brązowy czarny szary czarny
  • Przewody liniowe jednożyłowe są oznaczane na całej długości na brązowo, czarno lub szaro. Użycie jednej z tych barw dla wszystkich przewodów liniowych jednożyłowych w tym samym obwodzie jest dozwolone; pojedyncze kolory – zielony lub żółty nie powinny być stosowane.
  • Powłoki przewodów jednożyłowych i izolowanych (zgodnie z odpowiednią normą), które nie są dostępne z zieloną i żółtą lub niebieską izolacją, np. w przypadku dużych przekrojów, większych niż 16 mm², mogą być zastosowane jako: przewód ochronny (jeżeli oznakowanie zielono-żółte jest użyte przy każdym zacisku), przewody PEN, PEL i PEM (jeśli oznaczniki zielono-żółte i niebieskie będą umieszczone przy każdym zacisku) oraz przewód neutralny (gdy oznakowanie niebieskie jest zastosowane przy każdym zacisku).
  • Zaleca się, aby oznakowanie było trwałe i niemożliwe do usunięcia lub zniszczenia podczas działania instalacji. W niektórych przypadkach, pod warunkiem że pomyłka nie jest możliwa i nie ma przewodu neutralnego, przewód niebieski może być użyty jako fazowy lub do innych celów, wyłączając zastosowanie jako przewód ochronny.
  • Oznaczenie przewodów elektrycznych barwą (lub oznacznikiem) nie jest wymagane: dla żył przewodów koncentrycznych; dla metalowych osłon lub opancerzenia kabla, gdy są użyte jako przewód ochronny; dla przewodów gołych, gdy ich identyfikacja nie jest możliwa ze względu na ekstremalne wpływy, np. agresywną atmosferę i działające siły; dla metalowych części konstrukcji lub części przewodzących obcych, użytych jako przewody ochronne; dla części przewodzących dostępnych, wykorzystanych jako przewody ochronne oraz dla przewodów gołych napowietrznych.
  • Oznaczenie kolorem nie jest wymagane dla płaskich przewodów giętkich bez osłony lub przewodów, których izolacja uniemożliwia zastosowanie tego typu oznaczenia, np. przewody z izolacją mineralną. Żyły tych przewodów, użyte jako przewody ochronne bądź PEN, PEL i PEM lub neutralne, powinny być przewidziane do znakowania odpowiednim kolorem przy ich zaciskach.

W rozdziale 514. normy PN-HD 60364-5-51 zamieszczono nie tylko wymagania dotyczące oznaczeń identyfikacyjnych, ale i schematów oraz dokumentacji instalacji. Te ostatnie odgrywają bowiem ważną rolę w sprawdzaniu oznaczeń identyfikacyjnych. Wymagania te są następujące:

  • tam, gdzie jest to niezbędne, powinny być (zgodnie z normami PN-EN 61346-1 i PN-EN 61082) zapewnione odpowiednie schematy, wykresy, rysunki lub tablice, zawierające w szczególności: typ i układ obwodów (punkty zasilania odbiorów, liczbę i rozmiar przewodów, typ oprzewodowania) oraz charakterystyki potrzebne do identyfikacji urządzeń, pełniące funkcje zabezpieczeń, izolacji i łączenia oraz ich lokalizację;
  • zaleca się, aby schematy i dokumenty zawierały następujące informacje: typ i przekrój przewodów, długość obwodów, rodzaj i typ zabezpieczeń, prąd znamionowy lub nastawienie zabezpieczeń, przewidywane prądy zwarciowe i moc zwarciową zabezpieczeń; warto, aby powyższe informacje obejmowały wszystkie obwody instalacji;
  • informacje zaleca się aktualizować po każdej modyfikacji instalacji, tak aby rysunki i dokumenty wskazywały lokalizację każdego ukrytego urządzenia;
  • zastosowane symbole powinny być dobrane z bazy danych IEC 60617 (PN-EN 60617).

Artykuł ukazał się w publikacji „Sektor Elektroenergetyczny” 2015
Zobacz e-wydanie

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Czytaj więcej