Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce. Lista polskich miast wg WHO i Polskiego Alarmu Smogowego

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce zanieczyszczenie powietrza smog
Autor: Shutterstock Polskie miasta znajdują się w czołówkach rankingów miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w UE i na świecie

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce zajmują czołowe miejsca w różnych rankingach najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie i na świecie. I nie chodzi tu o sporadyczne zagrożenia smogiem, ale o długotrwałe zanieczyszczenie powietrza w ciągu roku. Sprawdź, jakie miasta w Polsce mają najbardziej zanieczyszczone powietrze?

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce według Polskiego Alarmu Smogowego

Polski Alarm Smogowy ułożył listy piętnastu miast i mniejszych miejscowości, najbardziej zanieczyszczonych pod względem stężenia rakotwórczego benzo(a)pirenu i pyłu PM10 powyżej normy, posługując się pomiarami Państwowego Monitoringu Środowiska z roku 2019. W miejscowościach z listy stężenia szkodliwych substancji w powietrzu wielokrotnie przekraczają dopuszczalne normy jakości powietrza. Można zauważyć, że przeważają małe miejscowości i wsie, co oznacza, że problem smogu nie dotyczy wyłącznie dużych miast.

Lista najbardziej zanieczyszczonych polskich miast

  • Nowy Targ (aż o 1800% przekroczona norma rakotwórczego benzo(a)pirenu w powietrzu, tyle samo w 2018)
  • Rybnik (1300%)
  • Sucha Beskidzka (1100%)
  • Nowy Sącz (1000%)
  • Zdzieszowice (1000%)
  • Nowa Ruda (800%)
  • Olkusz (800%)
  • Tuchów (800%)
  • Zabierzów (800%)
  • Godów (800%)
  • Myszków (800%)
  • Nowa Sól  (700%)
  • Oświęcim (700%)
  • Knurów (700%)
  • Pszczyna (700%)

KLIKNIJ NA MAPKĘ poniżej sprawdź aktualną jakość powietrza w Polsce. 

Mapa zanieczyszczenia powietrza w Polsce
Autor: powietrze.gios.gov.pl Mapa zanieczyszczenia (jakości) powietrza w Polsce Link: https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current

Lista polskich miast z największą liczbą dni, gdy przekraczane były dobowe poziomy dopuszczalnego pyłu PM10 (norma 35 dni)

  • Pszczyna (106 dni)
  • Rybnik (89)
  • Nowy Targ (88)
  • Wodzisław Śląski (86)
  • Zabierzów (83)
  • Godów (79)
  • Nowa Ruda (78)
  • Sucha Beskidzka (77)
  • Zabrze (77)
  • Lubań (71)
  • Nowy Sącz (71)
  • Skawina (70)
  • Lubliniec (68)
  • Żywiec (67)
  • Oświęcim (66)
  • Katowice (66)

PAS zwraca uwagę, że z zestawień wypadł Kraków, smog został tam wzięty pod ścisłą kontrolę, poza tym w Krakowie od września 2019 obowiązuje całkowity zakaz spalania węgla i drewna w gospodarstwach domowych. Poza tym te niechlubne rankingi pokazują jeszcze, że zanieczyszczone powietrze nie jest wyłączną domeną dużych miast. Na przykład wieś Godów (na Śląsku) ma niecałe 2 tys. mieszkańców, czyli zanieczyszczenie powietrza jest generowane głównie przez stare kotły opalane węglem.  

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce
Autor: Polski Alarm Smogowy Nowy Targ i Rybnik to najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce - stężenia szkodliwych substancji w powietrzu wielokrotnie przekraczają dopuszczalne normy jakości powietrza
Normy stężeń pyłu zawieszonego zalecane przez Światową Organizację Zdrowia

Normy stężeń pyłu zawieszonego zalecane przez Światową Organizację Zdrowia to:

  • stężenia dobowe PM10 – 50 µg/m3
  • stężenia średnioroczne PM10 – 20 µg/m3
  • stężenia dobowe PM2,5 – 25 µg/m3
  • stężenia średnioroczne PM2,5 – 10 µg/m3 (polskie normy nie określają maksymalnych stężeń dla pyłów PM2,5)

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce według WHO

O najbardziej zanieczyszczonych miastach w Polsce zrobiło się głośno już w roku 2016 po opublikowaniu przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) raportu jakości powietrza w Europie. Na 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie aż 33 znajdowały się w Polsce, a w pierwszej 10. było ich 7! Na czele tego niechlubnego rankingu wymieniono wtedy:

  • Żywiec (1),
  • Pszczynę (2),
  • Rybnik (4),
  • Wodzisław Śląski (5),
  • Opoczno (6),
  • Suchą Beskidzką (7) 
  • Godów (8).

W raporcie z danymi za rok 2018 wśród 50 smogowych miejscowości aż 36 były w Polsce, czyli zamiast poprawy nastąpiło pogorszenie. W czołówce listy znów w większości te same nazwy, czyli problem wymyka się w tych miejscowościach próbom ograniczania zanieczyszczeń (o ile takie działania zostały w ogóle podjęte).

Lista najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce 2018:

  • Opoczno,
  • Żywiec,
  • Rybnik,
  • Pszczyna,
  • Kraków,
  • Nowa Ruda,
  • Nowy Sącz i
  • Proszowice.

WHO opiniuje, że najbardziej szkodliwe dla zdrowia człowieka wśród innych zanieczyszczeń powietrza są pyły zawieszone PM 2,5 i właśnie ich poziom utrzymujący się w długim okresie jest kryterium szeregującym najbardziej zanieczyszczone miasta. Kolejne szkodliwe czynniki to pył M10 i rakotwórczy benzo(a)piren. 

WHO zwraca uwagę, że długotrwałe narażenie człowieka na działanie pyłu zawieszonego PM2,5 skraca średnią długość życia, a krótkotrwała ekspozycja na wysokie stężenia pyłu PM2,5 zwiększa liczbę zgonów z powodu chorób układu oddechowego i krążenia oraz wzrost ryzyka nagłych przypadków wymagających hospitalizacji (m.in. ataki astmy, ostra reakcja układu oddechowego, osłabienie czynności płuc). Do ciężkich schorzeń przyczynia się także benzo(a)piren oraz trujące związki chemiczne (tlenki siarki, tlenki azotu, tlenek węgla, metale ciężkie, sadza). A to wszystko – czyli PM2,5, PM10, benzo(a)piren i i szkodliwe związki chemiczne – wchodzi w skład smogu.

stary piec opalanie węglem
Autor: Polski Alarm Smogowy Za wolno idzie proces wymiany starych pieców (kopciuchów) na nowoczesne i ekologiczne systemy grzewcze

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce i kopciuchy

Polski Alarm Smogowy podkreśla, że na liście znajdują się tylko te miejscowości, w których znajdują się stacje pomiarowe Państwowego Monitoringu Środowiska. Oczywiście brak innych miejscowości na liście nie oznacza, że tam problem smogu nie występuje.

I tak doszliśmy do istoty problemu, dlaczego polskie miejscowości wciąż dominują w rankingach najbardziej zanieczyszczonego powietrza. PAS przeanalizował proces wymiany starych kotłów (tzw. kopciuchów) w miejscowościach z listy WHO. 

Rekordową liczbę kotłów (dane z roku 2019) wymieniono w Krakowie (4188, ale tam oficjalnie ogłoszono koniec z kopciuchami w Małopolsce). Na drugim miejscu uplasował się Wrocław (1442), a na trzecim Katowice (1213), jednak w tych miastach do wymiany czy likwidacji pozostało jeszcze bardzo dużo pieców - jak policzył PAS, to 18 669 kotłów we Wrocławiu i ok. 20 000 w Katowicach. Dąbrowa Górnicza miała wynik 824, a Sosnowiec 695. W Zielonej Górze do roku 2019 wymieniono 78 kotłów, w Białymstoku 62, w Gorzowie Wielkopolskim 41. W Radomsku na 7500 kotłów do wymiany w roku 2019 były to 4 sztuki, słabo idzie wymiana kotłów w Rawie Mazowieckiej (3), Opocznie (2) i w Brzezinach (2). W takim tempie pozbycie się kopciuchów w Polsce potrwa kilka dekad, a nie kilka lat jak się planuje. 

PAS sygnalizuje ponadto, że tylko połowa miast wojewódzkich zna liczbę kotłów przeznaczonych do wymiany, podobnie jest w mniejszych miejscowościach, chociaż wydawałoby się, że tam  rozeznanie skali problemu jest łatwiejsze. 

Raport PAS ujawnił też, że słabo jest propagowany program „Czyste Powietrze”, dzięki któremu można dostać całkiem spore dofinansowanie do wymiany starego kotła lub na kompleksową termomodernizację. Lokalne samorządy też oferują wsparcie, ale zazwyczaj jest ono niższe (wyjątkiem są duże miasta, np. w walce ze smogiem Warszawa oferowała nawet zwrot 100% poniesionych kosztów takiej inwestycji), jednak i w dużych miastach program „Czyste Powietrze” jest mało wykorzystywany. W roku 2019 w Warszawie wymieniono w jego ramach 10 kotłów, a we Wrocławiu 15, w mniejszych miejscowościach jest jeszcze gorzej. System informacyjny kuleje w tym przypadku tak samo jak likwidacja kopciuchów. 

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce
Autor: Polski Alarm Smogowy Ranking polskich miast z największą liczbą dni smogowych. Polski Alarm Smogowy podkreśla, że na liście znajdują się tylko te miejscowości, w których znajdują się stacje pomiarowe Państwowego Monitoringu Środowiska. Oczywiście brak innych miejscowości na liście nie oznacza, że tam problem smogu nie występuje
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej