Gliwice. Stare kafle w poniemieckich sklepach mięsnych dostają nowe życie. Gdzie ich szukać?

2024-02-01 12:16

Całe ściany i podłogi wyłożone przedwojennymi, poniemieckimi kaflami - takie cuda można zobaczyć m.in. w Gliwicach, w byłych sklepach rzeźniczych. W jednym z nich wciąż działa mięsny - już od ponad100 lat. W pozostałych działają dziś m.in. kawiarnie, fryzjer czy sklep z częściami samochodowymi. Pod jakimi adresami szukać zabytkowej ceramiki?

Spis treści

  1. "Ceramika u rzeźnika". Poniemieckie kafle w dawnych sklepach rzeźniczych Gliwic
  2. Kawiarnia, ul. Krupnicza 12 w Gliwicach
  3. Sklep mięsny, al. Wojciecha Korfantego 2 w Gliwicach
  4. Fryzjer, ul. Bytomska 18 w Gliwicach
  5. Kawiarnia, ul. Zwycięstwa 38 w Gliwicach
  6. Pozostałe adresy

"Ceramika u rzeźnika". Poniemieckie kafle w dawnych sklepach rzeźniczych Gliwic

Wpisane do rejestru zabytków kafle z poniemieckich sklepów rzeźniczych zdobią przynajmniej 7 gliwickich lokali. Wszystkie różnią się od siebie wyglądem, jednak na wciąż świetnie zachowanej ceramice dominują motywy kwiatowe i rzadziej zwierzęce. Wiedzę o nich rozpropagowała Ewa Pokorska-Ożóg, konserwator miejska w Gliwicach - w 2011 roku wydała o kaflach książkę Piękno użyteczne. "Ceramika u rzeźnika" to jej chwytliwe określenie na dziedzictwo dawnych sklepów mięsnych na terenach Górnego Śląska (i nie tylko).

Zobacz także: Poniemieckie kafle w Szczecinie. Skarb ukryty pod tynkiem na ul. Pocztowej 19 - metamorfoza klimatycznego lokalu

Dziś wnętrza to wręcz atrakcja turystyczna - nawet jeśli bardzo niszowa. Obsługa w zabytkowych lokalach jest przyzwyczajona do gości robiących zdjęcia. 

Kawiarnia, ul. Krupnicza 12 w Gliwicach

Stare poniemieckie kafle zdobią lokale w Gliwicach - zobacz, jak teraz wyglądają dawne sklepy rzeźnicze
Autor: Julia Dragović

Potężną dawkę klimatu starych kamienic zachowano w lokalu na Krupniczej - objęte ochroną konserwatorską kafle pochodzą z ok. 1902 roku i zdobią ściany oraz podłogi. Zielony cokół z motywami kwiatowymi uzupełniono tu na wysokość niemal 4 metrów biało-czerwono-żółtymi płytkami z hibiskusami. Ceramika oplata tu również wnętrza otworów okiennych.

Nowe życie domu podcieniowego na Żuławach. Odbudowa budynku z historią

Sklep mięsny, al. Wojciecha Korfantego 2 w Gliwicach

Stare poniemieckie kafle zdobią lokale w Gliwicach - zobacz, jak teraz wyglądają dawne sklepy rzeźnicze
Autor: Julia Dragović

Wyjątkowym miejscem na tej liście jest sklep mięsny z ul. Korfantego, który pomimo wciąż utrzymuje pierwotną funkcję. Być może dlatego zachowało się tu tyle oryginalnych elementów wyposażenia - nie tylko kafle na ścianach, ale i okładzina ceramiczna na kolumnie, secesyjne lustro, posadzki, a nawet zabytkowe zaplecze sklepu. Całość jest wpisana do rejestru zabytków.

Zobacz także: Sień zabytkowej kamienicy we Wrocławiu ratowano skalpelem. Niebywała przemiana zabytku w 7 miesięcy

Kafle pochodzące z ok. 1905 roku zajmują tu ponad 70 m². Ozdobiono je motylami, kwiatami - krokusami, bratkami, kosaćcami - pejzażami oraz motywami zwierzęcymi przedstawiającymi głowy barana i byka. 

Fryzjer, ul. Bytomska 18 w Gliwicach

Stare poniemieckie kafle zdobią lokale w Gliwicach - zobacz, jak teraz wyglądają dawne sklepy rzeźnicze
Autor: Julia Dragović

Pochodzące z początku XX wieku kafle zdobią całe ściany byłego sklepu mięsnego. Utrzymane w ciepłych, miodowo-niebieskich tonacjach ozdobiono motywami kwiatowymi. W lokalu, w którym dziś działa salon fryzjerski, secesyjną ceramikę połączono z nowoczesnym wystrojem i żywymi kolorami. Mariaż, choć ryzykowny - udany.

Kawiarnia, ul. Zwycięstwa 38 w Gliwicach

Stare poniemieckie kafle zdobią lokale w Gliwicach - zobacz, jak teraz wyglądają dawne sklepy rzeźnicze
Autor: Julia Dragović

Secesyjne kafle z datowane na ok. 1904 rok zdobią ściany kawiarni na ul. Zwycięstwa - to jedna z głównych ulic Gliwic, znajdująca się niedaleko dworca kolejowego. Seledynowy cokół przedstawiający ukwiecone drzewo zdobi główną salę lokalu (były sklep) oraz drugą salę w głębi (dawne pomieszczenie gospodarcze). Mocno zróżnicowane detale płytek ułożonych powyżej zawierają głównie motywy kwiatowe - bodaj najpiękniejszą z nich są wijące się pionowo maki. 

Pozostałe adresy

Miejsc ozdobionych kaflami jest w Gliwicach więcej:

  • Fryzjer dla psów, ul. Błogosławionego Czesława 4 - lokal wyróżnia się spośród pozostałych tym, że zachowały się tu dwie oryginalne lady sklepowe (jedną od góry zamurowano). Ściany i lady ozdobiono trzema ceramicznymi pejzażami przedstawiającymi pasące się na łące krowy oraz osobno świnie przy oborze i owce. Oszczędne detale biało-szmaragdowych kafli zawierają kwiaty i muszle.
  • Sklep motoryzacyjny, ul. Częstochowska 13 - wpisane do rejestru zabytków kafle z lat 20. XX wieku ozdobiono tu również zachowanym do dziś lustrem i hakami. Spokojne, biało-oliwkowe płytki zdobią całe ściany lokalu. Zdobią je dodatkowo białe kafle, przedstawiające zwierzęta, krasnale i ludzi.
  • Sklep, ul. Zabrska 3 - obecnie zamknięty sklep skrywa kafle z ok. 1910 roku utrzymane w tonacji biało szmaragdowej. Oprócz delikatnych motywów roślinnych, ściany zdobi kilka kafli z podobiznami byka, barana i świni. Głowy świń zdobią też zachowane haki sklepowe.

Źródło: Ewa Pokorska, Piękno użyteczne, wyd. Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach (2011)

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej