Przemysł 4.0 a polskie przedsiębiorstwa budowlane

2020-09-24 13:47 dr inż. Adam Koliński
Czwarta rewolucja przemysłowa
Autor: Getty Images

Przemysł 4.0 zmienia rynek i warunki konkurencyjności przedsiębiorstw, co wymusza na kadrze zarządzającej ciągłe poszukiwania nowych rozwiązań, które zoptymalizują proces obsługi klienta końcowego. Z tego względu jednym z ważniejszych czynników determinujących konkurencyjność przedsiębiorstw jest skuteczny i reakcyjny proces podejmowania decyzji – w krótkim czasie i na podstawie aktualnych danych. Dowiedz się jaki wpływ na rozwój przedsiębiorstw ma idea Przemysł 4.0.

Spis treści

  1. Co to jest Przemysł 4.0?
  2. Przemysł 4.0 - historia powstania terminu
  3. Przemysł 4.0 - perspektywy rozwoju branży budowlanej
  4. Wpływ idei Przemysł 4.0 na efektywność procesów produkcyjnych
  5. Integracja systemów informatycznych najważniejsza
  6. Czy firmy analizują efektywność procesów logistycznych?
  7. Czy polskie przedsiębiorstwa są gotowe na wdrożenie idei Przemysł 4.0?
  8. Przemysł 4.0 - aktualna sytuacja biznesowa przedsiębiorstw w Polsce

Co to jest Przemysł 4.0?

Przemysł 4.0 to synonim czwartej rewolucji przemysłowej i zasadniczo oznacza technologiczną integrację systemów cybernetycznych (CPS) w procesie produkcji, która umożliwia budowanie sieci internetowej ze wszystkimi uczestnikami procesu tworzenia wartości. To zmiany społeczne, przemysłowe i technologiczne wywołane cyfryzacją przemysłu. To również nowe sposoby pracy ludzi w przemyśle.

Ciekawe

Pierwsza rewolucja przemysłowa zaczęła się pod koniec XVIII wieku. Wtedy jako siły napędzającej maszyny zaczęto używać wody i pary wodnej. Jednocześnie zwiększono wydobywanie węgla i rud żelaza, powstała kolej żelazna oraz ośrodki przemysłowe. Druga rewolucja rozpoczęła się na początku XX w – wieku elektryczności i silnika spalinowego. Kolejna, trzecia rewolucja przemysłowa miała swój początek w latach 70. XX w. Już wtedy produkcja zaczęła się opierać na urządzeniach elektronicznych, telekomunikacyjnych oraz ciężkich, stacjonarnych robotach przemysłowych. Czwarta rewolucja przemysłowa rozpoczęła się na początku pierwszej dekady XXI wieku.

Przemysł 4.0 - historia powstania terminu

Termin Przemysł 4.0 powstał w ramach projektu będącego częścią strategii rządu niemieckiego w zakresie zaawansowanych technologii. Jego koncepcja została po raz pierwszy wprowadzona przez Niemcy podczas targów w Hanowerze w 2011 roku i opublikowana przez Karegmanna, Lukasa i Wahlstera (był to sygnał początku czwartej rewolucji przemysłowej). Od tego czasu wiele europejskich organizacji badawczych i przedsiębiorstw produkcyjnych prowadzi prace związane z tą koncepcją, co podkreśla, że w ramach idei Przemysł 4.0 produkcja będzie składała się z wymienianych informacji oraz kontrolowanych maszyn i jednostek wytwórczych działających autonomicznie i inteligentnie, w sposób interoperacyjny.

Przemysł 4.0 - perspektywy rozwoju branży budowlanej

Budownictwo w Polsce to bardzo ważny sektor gospodarki, który wciąż przechodzi zmiany i potrzebuje nowych rozwiązań. Przemysł 4.0 to szansa na wdrażanie nowych, innowacyjnych rozwiązań, często rewolucjonizujących dotychczasowe postrzeganie branży, zarówno na etapie projektowania, jak i realizacji inwestycji. Zmienia się też otoczenie i warunki pracy. To szansa i perspektywa rozwoju dla budownictwa. Opieszałość czy pozorność w rozwijaniu firmy może skutkować utratą pozycji rynkowej przedsiębiorstwa, co spowoduje wiele innych problemów. Z artykułu dowiesz się jak zwiększyć efektywność procesów logistycznych i produkcyjnych w przedsiębiorstwie.

Wpływ idei Przemysł 4.0 na efektywność procesów produkcyjnych

Przemysł 4.0 to aktualnie zagadnienie bardzo ważne w praktyce biznesowej ze względu na istotny wpływ na efektywność realizowanych procesów. Przebieg podejmowania decyzji kierowniczych, ich szybkość i trafność bezpośrednio zależą od efektywności przepływu informacji w przedsiębiorstwie oraz łańcuchu dostaw. Aby ją zapewnić, opracowuje się systemy informacyjne w firmach, które wraz z rozwojem technologii informatycznych i komunikacyjnych oraz globalizacji wspomagają zarządzanie przedsiębiorstwem w koncepcji Przemysłu 4.0.

Integracja informacyjna całego łańcucha dostaw w koncepcji Przemysłu 4.0 jest bezpośrednio powiązana z możliwościami monitorowania i analizy efektywności procesów zachodzących w przedsiębiorstwach oraz w kontaktach pomiędzy partnerami biznesowymi. Jeden z kluczowych problemów informacyjnych stanowi integracja systemu produkcyjno-logistycznego z partnerami w łańcuchu dostaw, uwzględniająca również aspekt jego zrównoważenia.

Integracja systemów informatycznych najważniejsza

W dobie ciągłego rozwoju gospodarczego konieczne jest wykorzystanie narzędzi informatycznych, wspomagających zarządzanie procesami w przedsiębiorstwach produkcyjnych w celu szybkiego pozyskania aktualnych danych i informacji. To szczególnie ważne, gdy firma przygotowuje się do wdrożenia koncepcji Przemysł 4.0. W praktyce na polskim rynku właściwy przepływ informacji zakłóca m.in. korzystanie z odmiennych formatów danych i nośników czy używanie przez partnerów biznesowych różnych systemów informatycznych do zarządzania procesami gospodarczymi w łańcuchu dostaw (problemy te stanowią barierę dla przepływu informacji w przekroju całego łańcucha logistycznego). Zrozumienie konieczności zwiększenia zaufania do partnerów biznesowych w tym zakresie oraz szersze udostępnianie danych ważnych dla realizacji wspólnego celu są zasadniczymi warunkami integracji informacyjnej, która jest podstawą prawidłowego funkcjonowania Przemysłu 4.0. Potrzebne są narzędzia, które zniwelują problem integracji partnerów w łańcuchu dostaw.

Czy firmy analizują efektywność procesów logistycznych?

Powyższe praktyki biznesowe potwierdzają badania Instytutu Logistyki i Magazynowania, które zostały przeprowadzone w przedsiębiorstwach logistycznych, reprezentujących zarówno sektor małych oraz średnich, jak i dużych firm. Na podstawie ich wyników można stwierdzić, że ponad połowa badanych przedsiębiorstw zwraca uwagę na wydajność procesów logistycznych, jednak większość z nich wykorzystuje ogólną analizę efektywności działalności gospodarczej, a tylko w niewielkim stopniu korzysta z kompleksowych badań poszczególnych procesów logistycznych. Niniejszy stan należy uznać za niezadowalający ze względu na dużą liczbę przedsiębiorstw, które nie wykonują analiz efektywności lub nie są świadome ich wartości.

Podstawowym celem badań była identyfikacja kluczowych funkcjonalności niezbędnych do kompleksowej analizy efektywności procesów logistycznych – wyniki przedstawiono w tabeli.

Podstawowe funkcje niezbędne do kompleksowej analizy efektywności procesów logistycznych

Funkcjonalność

Procent wskazań [%]

Informatyzacja analiz efektywności procesów

92,76

Pozyskiwanie danych w czasie rzeczywistym

79,61

Monitorowanie stopnia realizacji procesów

87,50

Wykorzystanie technologii mobilnych w celu kontroli procesowej

72,37
Porównywanie danych bieżących z danymi historycznymi 98,03

Należy zwrócić uwagę, że ponad 70% wszystkich badanych przedsiębiorstw zdecydowało, że zaproponowane funkcjonalności powinny być zawarte w kompleksowej analizie efektywności procesów logistycznych. Badanie istotności poszczególnych z nich również potwierdza konieczność integracji informacyjnej wszystkich procesów w przedsiębiorstwach produkcyjnych.

Dalszym etapem prowadzonych badań była analiza trudności w wykorzystywaniu oceny efektywności procesów w praktyce gospodarczej, która potwierdziła istotność problemu przepływu informacji w przedsiębiorstwach produkcyjnych i ich łańcuchach dostaw (ok. 70% zidentyfikowanych problemów jest związanych z tą kwestią). Wyniki badań potwierdzają ogólnie panującą opinię, że analiza efektywności jest procesem skomplikowanym i trudnym do wykorzystania w praktyce.

Czy polskie przedsiębiorstwa są gotowe na wdrożenie idei Przemysł 4.0?

Wsparcie informatyczne procesu decyzyjnego stanowi jedno z podstawowych założeń Przemysłu 4.0. Z tego względu ostatnim etapem przeprowadzonych badań była analiza stopnia wykorzystania narzędzi informatycznych wspomagających ocenę efektywności procesów produkcyjnych. Ich stosowanie deklaruje ponad 93% badanych przedsiębiorstw, co sugeruje gotowość do wprowadzania założeń Przemysłu 4.0 w praktyce gospodarczej. Warto jednak zwrócić uwagę, że większość kadry kierowniczej w działaniach analitycznych wykorzystuje arkusze kalkulacyjne (np. MS Excel). Szczególnie w przypadku średnich i dużych przedsiębiorstw można zidentyfikować szersze użycie systemów informatycznych klasy ERP, systemów specjalistycznych oraz programów symulacyjnych. Szczegółową analizę stopnia użycia poszczególnych narzędzi informatycznych wspomagających analizę efektywności procesu produkcji przedstawiono w tabeli.

Narzędzia informatyczne wspierające analizy efektywności

Narzędzia informatyczne

Procent zastosowania [%]

Arkusze kalkulacyjne (np. MS Excel)

88,16

System informatyczny klasy ERP

66,45

Odpowiednie systemy informatyczne (np. MES, CIM)

32,24

Symulacje komputerowe

22,37

Badane przedsiębiorstwa mogły wskazać wiele stosowanych rozwiązań.

Pomimo szerokiego użycia narzędzi informatycznych wspierających zarządzanie produkcją należy potwierdzić wzrost zastosowania kompleksowych systemów informatycznych ERP. Jednak integracja informacyjna jest utrudniona ze względu na korzystanie głównie z arkuszy kalkulacyjnych w procesie podejmowania decyzji.

Integracja informacyjna procesów zachodzących w przedsiębiorstwie i łańcuchu dostaw przysparza wielu problemów, zarówno pod względem koncepcyjnym, organizacyjnym, jak i ekonomicznym. Praktyka biznesowa w Polsce cechuje się stosunkowo wysokim stopniem wykorzystania nowoczesnych technologii na poziomie operacyjnym, jednak wyniki badań świadczą o tym, że nie znajduje to odniesienia w integracji przepływu informacji pomiędzy procesami decyzyjnymi na poziomie strategicznym i operacyjnym. Ma to bezpośredni wpływ nie tylko na efektywność realizacji procesów produkcyjnych i wspierających je logistycznych, ale również na wynik finansowy łańcucha dostaw. Należy zatem stwierdzić, że wiele polskich przedsiębiorstw znajduje się dopiero na początku swojej drogi do Przemysłu 4.0, a kluczową kwestią jest zbudowanie infrastruktury pozwalającej na automatyzację i informatyzację produkcji.

Przemysł 4.0 - aktualna sytuacja biznesowa przedsiębiorstw w Polsce

Przeprowadzone badania przedstawiają aktualną sytuację biznesową w Polsce, dotyczącą stopnia integracji informacji w przedsiębiorstwie i łańcuchach dostaw. Potwierdzają one, że polskie firmy są dopiero na początku drogi zastosowania koncepcji Przemysłu 4.0. Kluczowym czynnikiem, bezpośrednio wpływającym na stopień integracji informacji w przedsiębiorstwie i łańcuchu dostaw, jest standaryzacja przepływu danych pomiędzy partnerami biznesowymi.

Wdrożenie założeń koncepcji Przemysłu 4.0 powinny wspierać działania związane z automatyzacją procesów logistycznych i produkcyjnych.

Przedstawione w niniejszym tekście badania należy traktować jako wstępne analizy możliwości wykorzystania koncepcji Przemysłu 4.0 w polskiej praktyce gospodarczej. Kierunkiem dalszych badań i działań wdrożeniowych jest analiza wpływu poszczególnych narzędzi standaryzacji procesów na integrację informacyjną przedsiębiorstw współpracujących w łańcuchach dostaw oraz integrację ich systemów informatycznych z autonomicznymi rozwiązaniami technologicznymi.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Czytaj więcej