Materiały wykończeniowe w placówkach medycznych

Partner:
Informator Budowlany - murator
Informator Budowlany - murator
Tagi:
placówki medyczne

Współczesne budownictwo daje nieograniczone możliwości, a jedyną przeszkodą, jaką może napotkać wyobraźnia i kreatywność projektanta, jest koszt realizacji jego zamierzeń. Jednak kiedy mówimy o placówkach medycznych, pojawiają się ograniczenia wynikające wprost ze specyfiki tematu.

Jest to bowiem przestrzeń dla złożonych i trudnych procesów, tworzona ze świadomością, że popełnione błędy lub niepoprawne rozwiązania będą miały bardzo poważne skutki. Źle zaprojektowana placówka medyczna to ryzyko wydłużenia procedur medycznych i szereg utrudnień dla pracującego w nim personelu, a w najgorszym przypadku narażenie zdrowia i życia pacjentów.

Architekt, wybierając konkretne rozwiązania, musi przestrzegać wymagań surowszych od obowiązujących w zwykłych obiektach użyteczności publicznej. Zapewniając właściwą ergonomię procedur medycznych, nie można pominąć innych, równie ważnych czynników. Dobrze zaprojektowana przestrzeń ma także istotny wpływ na powrót do zdrowia.
Projektowanie pacówek medycznych, mające za cel spełnienie restrykcyjnych wymagań prawnych i technologicznych, powinno być szczególnie uwrażliwione na potrzeby psychiczne i społeczne pacjentów. Ważnym narzędziem w ich zaspokajaniu jest umiejętność właściwego doboru i zestawiania ze sobą odpowiednich materiałów wykończeniowych dla uzyskania pożądanej atmosfery wnętrza. Ma to wpływ na odbiór budynku jako całości, poczucie bezpieczeństwa i pomyślność leczenia. Po oddaniu inwestycji do użytkowania to jej zarządca bierze odpowiedzialność za stan elementów wykończeniowych wnętrz, których konserwacja – w przypadku obiektu ochrony zdrowia – pochłania ok. 1/3 wszystkich kosztów przeznaczonych na konserwację budynku. Od wiedzy i troski zarządcy zależy długość życia materiałów, zaś ich odpowiedni dobór pod kątem trwałości, a szczególnie odporności na czyszczenie i dezynfekcję, jest kluczowy dla późniejszej eksploatacji obiektu.
Niestety, na etapie planowania inwestycji koszty zakupu materiałów wykończeniowych rzadko zestawia się z przewidywanymi wydatkami na ich konserwację. Nie sposób opisać wszystkich uwarunkowań i czekających pułapek, dlatego autorzy niniejszego artykułu postarają się zwrócić uwagę na kluczowe aspekty i podzielić się doświadczeniami i spostrzeżeniami wynikającymi z praktyki zdobytej w biurze projektowym.

Uwarunkowania formalnoprawne

Pojęcie „obiekty ochrony zdrowia” jest bardzo pojemne. Do tej grupy budynków zalicza się przede wszystkim szpitale i przychodnie, ale do tej kategorii należą również gabinety stomatologiczne, apteki, zakłady opiekuńczo-lecznicze, szpitale psychiatryczne, ośrodki radioterapii, kliniki rehabilitacyjne i wiele innych obiektów, w których wykonywane są procedury medyczne. Każda z tych placówek ma swoje uwarunkowania – inne potrzeby przejawiają pacjenci w podeszłym wieku, a inaczej projektuje się przychodnie dla dzieci. Wymogi i rozwiązania zależą od specyfiki danej jednostki medycznej i zakresu jej działalności – dotyczy to także kryteriów wyboru materiałów wykończeniowych. Poza przepisami wynikającymi z Prawa budowlanego, które są znane każdemu architektowi, wraz z postępem nauki i rozwojem praktyki lekarskiej Minister Zdrowia wydaje szczegółowe rozporządzenia opisujące kluczowe zagadnienia, w tym wymagane warunki realizacji konkretnych procedur medycznych. Niejednokrotnie podnoszenie standardów czy regulacja nowych metod leczenia idzie w parze z odejściem od szczegółowych obostrzeń w innych obszarach. Problematyka projektowania obiektów ochrony zdrowia ma w kręgu architektów opinię zajęcia niewdzięcznego i trudnego, do czego w znacznej mierze przyczynia się duża liczba przepisów regulujących poszczególne zagadnienia. Do tego są one rozrzucone w wielu miejscach i źródłach. Poniżej najważniejsze z nich:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą,
  • Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej,
  • Ustawa z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych,
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej,
  • Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej,
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie sposobu postępowania podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze zwłokami pacjenta w przypadku śmierci pacjenta,
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy z urządzeniami radiologicznymi,
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej,
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących formy i treści wzorcowych i roboczych medycznych procedur radiologicznych,
  • Prawo Atomowe (rozdział 3a poświęcony wykorzystaniu promieniowania jonizującego w celach medycznych).

Większość z ww. aktów prawnych jedynie pośrednio określa wymogi związane z projektowaniem i materiałami wykończeniowymi. Niemniej jednak, aby prawidłowo zaprojektować obiekt o konkretnym profilu, trzeba je wszystkie spełnić. Podstawowym aktem prawnym w tym zakresie jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, którego rozdział 4. wskazuje na konieczność stosowania materiałów umożliwiających mycie i dezynfekcję. Jest to stwierdzenie bardzo ogólne i nie mówi nic o tym, jak często ma być dokonywane mycie oraz jakimi środkami. W kontekście doboru materiałów wykończeniowych ma to duże znaczenie, ponieważ zdarza się, że stosowana chemia wchodzi w reakcję z niektórymi materiałami, powodując np. zmianę ich parametrów fizycznych. Rozwiązania projektowe należy zatem dopasować do specyfiki danej placówki medycznej. Inny jest reżim utrzymania czystości w gabinetach konsultacyjnych, inny na bloku operacyjnym, a jeszcze inny w gabinetach, gdzie świadczone są usługi z zakresu opieki psychiatrycznej. Trzeba także pamiętać, że szpital to miejsce pracy, co narzuca konieczność przestrzegania przepisów zawartych w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Poza pomieszczeniami dla pacjentów w każdym szpitalu znajduje się wiele innych, przeznaczonych dla personelu. Zgodnie z powyższym rozporządzeniem wykorzystane materiały powinny umożliwiać łatwe utrzymanie czystości. Uwzględniono także konieczność zachowania bezpieczeństwa podczas wielokrotnie wykonywanych czynności i procedur. Należy zwrócić uwagę na odpowiednie oznakowanie oraz trwałość stosowanych materiałów. Często pomieszczenia pracy kwalifikuje się jako te, w których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia, np. blok operacyjny. Są to także pracownie służące do produkcji niebezpiecznych leków cytostatycznych, zakłady diagnostyki obrazowej, gdzie występuje szkodliwe promieniowanie lub ośrodki, w których wykonuje się zabiegi radioterapii bądź badania kamerą gamma. W takich miejscach konieczne są dodatkowe zabezpieczenia przed szkodliwym promieniowaniem, a ich projekty konsultuje się z Państwową Agencją Atomistyki. Naturalnie praktyki projektowej nie sposób opierać wyłącznie na przepisach prawa. Architekci już na etapie przygotowania koncepcji współpracują z rzeczoznawcami sanepidu oraz z technologami medycznymi, których specjalistyczna wiedza oraz doświadczenie pozwalają wyeliminować ewentualne błędy i usprawnić pracę. Ostateczne decyzje zapadają po konsultacji z personelem mającym w przyszłości użytkować budynek. Wiedza praktyczna i krytyczna weryfikacja określonych rozporządzeniami procedur dają najlepsze rezultaty w optymalizacji przyjętych rozwiązań. Nieodłączną częścią ich wdrażania jest interpretacja przepisów prawa, w której rozbieżności zdarzają się nawet między poszczególnymi oddziałami sanepidu lub nadzoru farmaceutycznego.

Zastosowanie kodu kolorystycznego na korytarzu Światowego Centrum Słuchu Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w Kajetanach, projekt Archimed
Zastosowanie kodu kolorystycznego na korytarzu Światowego Centrum Słuchu Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w Kajetanach, projekt Archimed
Fot.: archiwum pracowni Archimed
Zastosowanie kolorów, grafik oraz elementów przestrzennych w przychodni dla dzieci Enel-Med w Warszawie, projekt Archimed
Zastosowanie kolorów, grafik oraz elementów przestrzennych w przychodni dla dzieci Enel-Med w Warszawie, projekt Archimed
Fot.: archiwum pracowni Archimed

Czytaj dalej:
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.
W serwisie:
ZPR Media S.A.:
Serwisy internetowe:
Dom i ogród:
Architektura i budownictwo:
Styl życia:
Rozrywka, informacja:
Hobby i wypoczynek:
Wideo:
Zakupy:
Miesięcznik: