Schody, dźwigi

Schody

Tagi:
schody
,
schody belkowe
,
schody belkowo-płytowe
,
schody ceglane
,
schody drabiniaste
,
schody drewniane
,
schody kamienne
,
schody metalowe
,
schody płytowe
,
schody z prefabrykatów
,
schody zewnętrzne

Schody są konstrukcją tylko z pozoru prostą, a ich właściwe projektowanie wymaga dużej wiedzy. Zdarza się też, że schody właściwie zaplanowane są jednak "męczące" dla użytkowników. Wynika to z niewiedzy lub małego doświadczenia projektanta lub błędów wykonawcy.

Głównym elementem schodów jest stopień. Płaszczyzna pozioma stopnia zwie się podnóżkiem (stopnicą), a pionowa - przednóżkiem (podstopnicą). Wysokość stopnia jest to odległość między górnymi płaszczyznami kolejnych podnóżków, a szerokość stopnia jest to użyteczna szerokość podnóżka. Do szerokości stopnia nie wlicza się części wysuniętej poza płaszczyznę przednóżka, czyli zwisu. Szereg stopni tworzy bieg schodowy. Schody zbudowane z kilku biegów mają spoczniki piętrowe oraz międzypiętrowe. W języku potocznym spoczniki piętrowe nazywa się podestami, a spoczniki międzypietrowe - spocznikami. Ważnym elementem schodów, ze względu na bezpieczeństwo użytkowników, jest balustrada. Przestrzeń wolną, występującą między dwoma biegami schodowymi, nazywa się duszą).

Schody można klasyfikować w zależności od :

  • przeznaczenia i usytuowania, - kształtu i położenia biegów,
  • materiału użytego do ich wykonania,
  • odporności na działanie ognia.

Ze względu na przeznaczenie rozróżnia się schody: główne, gospodarcze, strychowe, piwniczne, towarowe, pożarowe (ewakuacyjne).
Ze względu na usytuowanie rozróżnia się schody wewnętrzne i zewnętrzne.

W zależności od kształtu i położenia biegów rozróżnia się schody :

  • jednobiegowe proste,
  • dwubiegowe proste,
  • dwubiegowe zwykłe,
  • dwubiegowe łamane,
  • dwubiegowe z podwójnym dolnym lub górnym biegiem,
  • trójbiegowe,
  • kręte,
  • wachlarzowe,
  • zabiegowe.

 

Dobrze zaprojektowane i wykonane schody muszą spełniać szereg warunków gwarantujących bezpieczeństwo oraz wygodę użytkowania.

Wymiary stopni
Szerokość i wysokość stopni schodów powinny być dostosowane do przeciętnej długości kroku ludzkiego, która wynosi 60-65 cm. Ustalono, że zmiana wysokości stopnia musi pociągać za sobą odpowiednią zmianę jego szerokości i że wzajemny związek między tymi wielkościami powinien wynosić:

2h + s = 60-65 cm (h - wysokość stopnia, s - szerokość stopnia).

Wysokość stopni h, zgodnie z przepisami budowlanymi, nie powinna przekraczać:

  • 20 cm - w schodach prowadzących na strych lub do piwnicy oraz przeznaczonych do okresowej obsługi urządzeń przemysłowych,
  • 19 cm - w domkach jednorodzinnych i mieszkaniach dwukondygancyjnych,
  • 16 cm - w budynkach użyteczności publicznej,
  • 17,5 cm - w pozostałych wypadkach.

Liczba stopni
W jednym biegu nie powinno być więcej niż 18 stopni, najczęściej - ze względu na wysiłek użytkowników - biegi mają po 9-12 stopni. W schodach wewnętrznych nie należy stosować biegów mających mniej niż 3 stopnie.

Nachylenie biegów
Stosunek wysokości do szerokości stopnia określa nachylenie biegu schodowego w stosunku do poziomu. Z podanego wyżej wzoru i zalecanych wysokości stopni wynika, że nachylenie biegów może wahać się w granicach od 18-32o, a w schodach strychowych, piwnicznych i przemysłowych może nawet wynosić 450. Najbardziej strome są schody drabiniaste od 60-65o i drabiny do 75o.

Szerokość biegów i spoczników
Przepisy budowlane określają także najmniejsze dopuszczalne szerokości biegów schodowych, które - mierzone w świetle między murem a poręczą - powinny wynosić:

  • 70 cm - w domach jednorodzinnych i mieszkaniach dwu kondygnacyjnych oraz w zakładach przemysłowych przy dojściach do maszyn lub na podesty robocze;
  • 90 cm - w budynkach z pomieszczeniami przemysłowymi przy liczbie użytkowników do 50 osób;
  • 120 cm - w zakładach pracy przy liczbie użytkowników ponad 50 osób oraz dla schodów przeznaczonych do ręcznego transportu materiałów;
  • 140 cm - w zakładach lecznictwa zamkniętego, przy czym suma szerokości spocznika i biegu nie może być mniejsza niż 2,90 m;
  • 100 cm - w innych przypadkach.

Spoczniki międzypiętrowe powinny mieć szerokość równą szerokości biegów, a spoczniki piętrowe w klatkach schodowych bez dźwigu - szerokość o 20 cm zwiększoną w stosunku do szerokości biegu. W klatkach schodowych z drzwiami dźwigu otwieranymi na zewnątrz, szerokość spoczników piętrowych nie może być mniejsza niż 160 cm.

Podane wyższej szerokości biegów i spoczników przyjęto przy założeniu następującej liczby użytkowników:

  • 125 osób - w budynkach dwukondygnacyjnych (licząc osoby przychodzące na I piętro ),
  • 100 osób - w budynkach trzykondygnacyjnych (przyjmując większą z liczby osób przychodzących na I lub II piętro),
  • 80 osób - w budynkach czterokondygnacyjnych i wyższych ( przyjmując największą z liczby osób przychodzących na któreś z pięter ).

Przy większej liczbie osób korzystających z tej samej klatki schodowej szerokości biegów i spoczników ustala się według następujących wskaźników:

  • w budynkach dwukondygnacyjnych - 0,8 cm x liczba użytkowników,
  • w budynkach trzykondygnacyjnych - 1,0 cm x liczba użytkowników,
  • w budynkach czterokondygnacyjnych i wyższych - 1,25 cm x liczba użytkowników.

Wysokość przejść pod biegami i spocznikami powinna wynosić co najmniej 2,0 m, a w domach jednorodzinnych 1,9 m.

Elementy nośne
Podstawowymi elementami nośnymi w konstrukcji schodów są belki lub płyty, które mogą opierać się na ścianach albo na słupach.

W zależności od rodzaju elementów nośnych rozróżnia się schody:


Schody belkowe, ze względu na sposób zamocowania stopni dzielą się na:

  • wspornikowe, w których każdy stopień jest niezależną belką utwierdzoną w ścianie nośnej,
  • dwuwspornikowe, w których stopnie każdego biegu opierają się na belce umieszczonej pod nimi w środku rozpiętości, zwanej belką policzkową,
  • jednoprzęsłowe ( wolno podparte lub zamocowane ) oparte na ścianach, na ścianie i belce policzkowej lub na dwóch belkach policzkowych.

Schody płytowe składają się z płyty biegowej i płyty spocznikowej, przy czym bieg może być:

  • płytą wspornikową osadzoną w ścianie nośnej,
  • płytą wolno podpartą na płytach spocznikowych,
  • połączony w jednolity element z płytami spocznikowymi - tworzą razem płytę jednoprzęsłową złamaną.

Schody belkowo-płytowe składają się z płyt i belek ( żeber ) najczęściej połączonych ze sobą w jeden monolit. Rozróżnia się schody z belkami spocznikowymi oraz z belkami spocznikowymi i policzkowymi. We współczesnym budownictwie większość schodów wykonuje się z żelbetu, ponieważ umożliwia on nadanie schodom dowolnego kształtu i jest materiałem ogniotrwałym. Schody monolityczne z biegami wspornikowymi składają się z płyt biegowych zakotwionych jednostronnie w ścianie nośnej i spoczników oddzielonych od nich szczeliną dylatacyjną. W budynkach o konstrukcji szkieletowej płyty biegowe mocuje się w belce żelbetowej. Zbrojenie główne biegów wspornikowych umieszczone jest w narożnikach stopni. Osadzenie płyty biegowej w ścianie murowanej uzyskuje się za pomocą wieńca o szerokości 18-25 cm; najlepiej gdy betonowany jest jednocześnie ze wznoszeniem ściany. Spoczniki mogą być płytami wspornikowymi lub płytami obustronnie opartymi na podłużnych ścianach klatki schodowej. Schody monolityczne z belkami policzkowymi nie są zbyt często stosowane ze względów estetycznych. Płyty biegowe są oparte dwoma końcami na belkach policzkowych albo jednym końcem na murze, a drugim na belce policzkowej. Belki policzkowe najczęściej wystają do dołu. Spotyka się również policzki wystające ku górze wykorzystywane jako balustrada klatki schodowej. Płyty biegowe i policzki łączą się z belkami spocznikowymi. We wszystkich przypadkach płyty biegowe ze stopniami traktowane są jako swobodnie podparte. Każdy stopień jest zbrojony w strefie dolnej trzema prętami o średnicy 8 mm, przy czym środkowy pręt odgina się ku górze w pobliżu podpory. Grubość płyty pod stopniami wynosi 8-10 cm. Schody monolityczne z belkami spocznikowymi są częściej stosowane niż schody policzkowe. Głównymi elementami nośnymi są belki spocznikowe, na których opierają się płyty biegowe i spocznikowe. Spoczniki mogą opierać się z jednej strony na murze, a z drugiej na belce spocznikowej lub też na dwóch belkach spocznikowych. Schody monolityczne mogą być również wykonywane w formie płyty załamanej, bez belek spocznikowych lub policzkowych. Rozwiązanie takie stosuje się wówczas, gdy nie ma możliwości oparcia schodów na podłużnych ścianach klatki schodowej albo gdy zależy nam na gładkiej powierzchni podniebienia schodów. Schody o płycie załamanej, pod względem statycznym są jednoprzęsłową belką wolno podpartą o znacznej rozpiętości, dlatego też grubość płyty jest znaczna. Schody monolityczne wykonuje się z betonu klasy B20. Betonowanie rozpoczyna się od dołu kolejnymi stopniami na uprzednio przygotowanym deskowaniu. Schody o konstrukcji monolitycznej możliwość dowolnego dobrania kształtu do wymagań funkcjonalnych i estetycznych budynku, dlatego też stosowane są przy realizacji ambitniejszych projektów architektonicznych. Główną ich wadą jest konieczność wykonania (najczęściej nietypowego) deskowania oraz czekanie na osiągnięcie przez beton odpowiedniej wytrzymałości, pozwalającej na rozdeskowanie konstrukcji.


Schody zewnętrzne
Powinny być wykonane z materiałów odpornych na działanie czynników atmosferycznych oraz na ścieranie, jak twarde skały, beton itp. Stopnie schodów zewnętrznych powinny mieć spadek 1-2% (w kierunku od budynku) dla zapewnienia odpływu wody opadowej. Schody nie mogą opierać się bezpośrednio na gruncie, gdyż osiadałyby i pękały. Posadawia się je na oddzielnym fundamencie lub łączy z konstrukcją przyziemia budynku. Spód fundamentu schodów musi być położony poniżej granicy przemarzania gruntu. Górna powierzchnia stopni i spocznika schodów zewnętrznych powinna być chropowata . W tym celu powierzchnie kamienne i betonowe groszkuje się, a wykonane z lastrika nie poddaje szlifowaniu. W budynkach jednorodzinnych z tzw. wysokim parterem są stosowane często schody zewnętrzne żelbetowe osadzone wspornikowo w ścianie budynku.

Schody z prefabrykatów drobnowymiarowych
W budynkach o ścianach wykonanych z drobnych elementów stosuje się schody z prefabrykowanych stopni wspornikowych. Poszczególne stopnie osadza się w bruzdach pozostawionych w ścianie klatki schodowej. Bruzdy w czasie murowania ściany wypełnia się cegłami ułożonymi na sucho i podklinowanymi. Cegły te wyjmuje się podczas montażu stopni. Montaż stopni wspornikowych odbywa się na rusztowaniu ustawionym w odległości 2/3 szerokości biegu, licząc od ściany. Rusztowanie składa się ze stojaków i belki ułożonej z pochyleniem równym pochyleniu biegu. Stopnie montuje się w kierunku od dołu biegu ku górze. Kolejne stopnie opierają się na niżej położonych. Spoiny między stopniami wypełnia się zaprawą cementową. Głębokość osadzania stopni w murze powinna wynosić co najmniej 20 cm - przy wysięgu stopki do 1,0 m a 25 cm - przy wysięgu 1-1,5 m. Mur w sąsiedztwie stopni powinien być wykonany z cegły dobrze wypalonej, na zaprawie cementowej. Szczeliny w murze nad i pod stopniami zapełnia się dokładnie zaprawą cementową. Stopnie ustawia się do poziomu za pomocą klinów stalowych wbijanych między stopień a cegłę znajdującą się pod nim. Rusztowanie stopni można usunąć po 28 dniach od zakończenia montażu stopni w danym biegu.

Schody z prefabrykatów wielkowymiarowych
W budynkach wielokondygnacyjnych o konstrukcji monolitycznej, szkieletowej lub z prefabrykatów wielkowymiarowych stosuje się schody zunifikowane z elementów wielkowymiarowych. Schody takie składają się z płyt biegowych, płyt spocznikowych międzypiętrowych i płyt spoczników piętrowych (podestów). Płyty biegowe podnosi się żurawiem montażowym za pośrednictwem zawiesia z linami stalowymi, które przyczepia się do uchwytów transportowych wkręconych do tulejek z gwintem zabetonowanym w płycie. Po zamontowaniu biegów, stopnie i obrzeża płyt należy zabezpieczyć deskami przed uszkodzeniem warstwy lastryka do czasu zakończenia robót budowlanych.

Schody drewniane
Zgodnie z przepisami przeciwpożarowymi, Prawo budowlane zezwala na wykonanie schodów drewnianych w budynkach mieszkalnych do dwóch kondygnacji, przy rekonstrukcji obiektów zabytkowych oraz w budynkach gospodarczych. Stosowanie schodów drewnianych w budynkach wielorodzinnych, mających więcej niż dwie kondygnacje, jest zabronione. Schody drewniane wykonuje się najczęściej z drewna iglastego, a rzadziej z liściastego twardego. Stosowane są trzy rodzaje takich schodów:

Schody drabiniaste - stosuje się w magazynach, składach, budynkach gospodarczych, a także jako schody strychowe lub piwniczne w domach jednorodzinnych. Schody te są bardzo strome i w związku z tym nie mają podnóżków. Składają się one z belek policzkowych drewnianych grubości 5-6 cm i szerokości 20-28 cm oraz z podnóżków grubości 3,8-5 cm i szerokości 25-30 cm. Podnóżki są wpuszczone w wyżłobienia w policzkach i połączone z nimi w jaskółczy lub półjaskółczy ogon, a mogą być też połączone z policzkiem na czop zaklinowany od strony zewnętrznej. W celu zapewnienia większej sztywności schodów policzki ściąga się śrubami. Spód schodów drabiniastych można odeskować.

Oparcie belek policzkowych na spoczniku może być rozwiązane w następujący sposób:

  • policzki opierają się na słupkach balustrady przymocowanych do belki spocznikowej,
  • policzki opierają się na belce spocznikowej za pośrednictwem krzywulca,
  • policzki opierają się bezpośrednio na belce spocznikowej podobnie jak na najniższym stopniu.

Schody kamienne i ceglane
Obecnie rzadko stosowane (przeważnie jako zewnętrzne). Schody kamienne były dawniej wykonywane w budynkach reprezentacyjnych. Gdy jest dzisiaj taka potrzeba, na ogół wykonuje się imitację schodów kamiennych, pokrywając schody żelbetowe płytami kamiennymi. Do budowy schodów stosowano skały twarde (granit, sjemity, piaskowce) i skały o mniejszej twardości (marmury, dolomity , twarde wapienie). Schody kamienne wykonywano jako wspornikowe lub obustronnie oparte na murach , albo belkach policzkowych stalowych. Przy stopniach mocowanych wspornikowo w murze szerokość biegu nie powinna przekraczać 1,30 m - gdy wykonane są one ze skał twardych oraz 1,00 m - gdy wykonane są ze skał o mniejszej twardości. Jeżeli stopnie kamienne oparte są na obu końcach to szerokość biegu może wynosić 2,20 m - przy zastosowaniu skał twardych oraz 1,70 m - przy zastosowaniu skał o mniejszej twardości. Spoczniki schodów kamiennych wykonywane były na płycie Kleina lub sklepieniu odcinkowym. Istotną wadą takiej konstrukcji, oprócz znacznego kosztu, jest mała odporność na działanie wysokiej temperatury. W przypadku stosowania belek stalowych do podparcia stopni kamiennych należy pamiętać o zabezpieczeniu stali. Schody ceglane spotyka się jedynie w starych budynkach. Nie są one obecnie wykonywane ze względu na znaczną pracochłonność. Elementami nośnymi schodów ceglanych są belki stalowe, na których wykonuje się płytę Kleina lub sklepienie odcinkowe z cegły. Następnie muruje się stopnie z cegły ułożonej na płask lub romb , albo układa gotowe stopnie kamienne. Stopnie mogą być również wykonane z drewna. W wypadku zastosowania sklepienia odcinkowego, belki policzkowe łączy się ściągami stalowymi w celu przeniesienia przez nie poziomej siły rozporu wywołanej parciem sklepienia. Podobnie jak w schodach kamiennych belki stalowe należy zabezpieczyć.

Schody metalowe
Są rzadko stosowane mimo że są znacznie lżejsze od schodów żelbetowych. Podstawową ich wadą jest spadek wytrzymałości po ogrzaniu. Schody metalowe (przeważnie stalowe), stosuje się jako schody pomocnicze w halach przemysłowych, prowadzące do maszyn, antresoli. W budynkach mieszkalnych stosowane są niekiedy w kotłowniach. W budynkach tymczasowych składanych z kontenerów metalowych schody stalowe stosowane są jako schody zewnętrzne. Schody stalowe wykonuje się najczęściej jako policzkowe. Policzki schodów bardzo lekkich wykonuje się z blachy grubości co najmniej 5 mm, w razie potrzeby wzmacnianej na krawędziach kątownikami. Schody silniej obciążone mają policzki z kształtowników (ceowników, dwuteowników) Stopnie schodów mieszczą się między policzkami lub na wierzchu policzków. Składają się one najczęściej tylko z podnóżków wykonanych z blachy żebrowanej o grubości 5 mm. Przednią krawędź podnóżków wzmacnia się kątownikami. Podnóżki opierają się policzkach za pośrednictwem podpórek stalowych wykonanych z płaskownika.

Czytaj dalej:
  • 1
  • 2
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.
W serwisie:
ZPR Media S.A.:
Serwisy internetowe:
Dom i ogród:
Styl życia:
Rozrywka, informacja:
Hobby i wypoczynek:
Architektura i budownictwo:
Zakupy:
Wideo:
Miesięcznik: