Instalacje elektryczne

Wymagania ogólne dotyczące ochrony odgromowej obiektów budowlanych

Tagi:
ochrona odgromowa
,
SEP
,
Stowarzyszenie Elektryków Polskich
,
uziomy

1. Wymagania ogólne dotyczące ochrony zewnętrznej obiektów

1.1. Części składowe urządzenia piorunochronnego

Urządzenie piorunochronne składa się z następujących części:
a) zwodów,
b) przewodów odprowadzających,
c) przewodów uziemiających,
d) uziomów,
e) zacisków kontrolnych uziomów indywidualnych oraz uziomów wspomagających.

Części urządzenia piorunochronnego mogą być naturalne w postaci przewodzących elementów obiektu lub sztuczne, zainstalowane na obiekcie specjalnie do celów ochrony odgromowej.
Najmniejsze wymiary elementów stosowanych w ochronie odgromowej przedstawione są  w tablicy.

Najmniejsze wymiary elementów stosowanych w ochronie odgromowej wg PN-86/E-05003/01
Przeznaczenie Rodzaj wyrobu Materiały
 stal bez pokryciastal ocynkowana cynkaluminiummiedź
wymiary znamionowe [mm]
Zwody i przewody odprowadzające  konstrukcje metalowe wykorzystywane jako części urządzenia pioru-nochronnego jak: zbro-jenie, rury stalowe, dra-biny, balustrady, maszty flagowe itp.  bez ograniczenia
drut  —  6  —  10  6
taśma  —  20 x 3  —  20 x 4  20 x 3
linka  —  7 x 2,5  —  —  7 x 3
blacha  —  0,5  0,5  1  0,5
Przewody uziemiające drut  —  6  —  —  6
taśma  —  20 x 3  —  —  20 x 3
Uziomy druty  8  6  —  —  6
 taśmy  20 x 4  20 x 3  —   —  20 x 3
rury  20/2,9   15/2,75  —   —   —
kształtowniki o grubości ścianki  5  4  —   —   — 
Połączenia ochrony wewnętrznej   druty - 3 - 5 4  —   3  —   5  4 
taśmy  —  25 x 1,0
 16 x 1,5
 —   —   — 

Najmniejsze wymiary elementów stosowanych w ochronie odgromowej wg PN-IEC 61024-1:2001
Poziom ochrony MateriałZwódPrzewód odprowadzającyUziom
wymiary znamionowe [mm2]
I do IV Cu 35  16  50
Al 70 25
Fe 50 50 80

Odnośnie stosowania wyżej wymienionych elementów w ochronie odgromowej, Polski Komitet Normalizacyjny określił w piśmie NKP 55/S/78/2002 z dnia 12.11.2002 r. następujące zasady:
„ Wprowadzona do stosowania norma PN-IEC 61024-1:2001 nie zastępuje normy PN-86/E-05003/01. Obie te normy są obowiązujące. Przy występowaniu różnic w postanowieniach należy – formalnie – kierować się zasadą stosowania postanowień normy wydanej z datą późniejszą. Gdy chodzi o wymiary drutu, to – w myśl tej zasady – jest zalecane stosowanie drutu Φ 8 mm, a nie Φ 6 mm. Nie wyklucza to jednak możliwości stosowania dotychczasowej nor-my i drutu Φ 6 mm. Daje to oczywiście mniejszy margines bezpieczeństwa, ale w wielu przypadkach jest uzasadnione wynikami dotychczasowych doświadczeń. Decyzja powinna należeć do projektanta.”
 
W poniższej tabeli zestawiono najmniejsze wymiary metalowych blach lub rur, stosowanych jako zwody, w przypadku konieczności zachowania środków ostrożności przeciwko perforacji lub uwzględnienia nagrzania miejscowego.

Poziom ochronyMateriałGrubość [mm]
I do IV Fe  4
Cu  5
Al  7


Uwaga
Warstwa metalowa może mieć grubość nie mniejszą niż 0,5 mm, jeżeli jest dopuszczalna perforacja pokrycia lub nie ma niebezpieczeństwa zapalenia pod spodem łatwo palnych substancji.

Metalowe rury i zbiorniki mogą być wykonane z materiału o grubości nie mniejszej niż 2,5 mm, jeżeli w przypadku ich perforacji nie będą wytworzone niebezpieczne lub w inny sposób nietolerowane sytuacje.

Oprócz wyrobów przedstawionych w tablicy zatytułowanej "Najmniejsze wymiary elementów stosowanych w ochronie odgromowej" można stosować stalowe, pomiedziowane pręty fo średnicy 14,3 mm i długości od 1,2 do 3 m. Urządzenia piorunochronne powinny być wykonywane z wykorzystaniem, w pierwszej kolejności, występujących w obiekcie części naturalnych, jeżeli części naturalne spełniają wymagania dotyczące wymiarów (przede wszystkim chodzi o grubość blach jako zwodów), zgodnie z następującymi zasadami:

Jako zwody należy wykorzystywać:

  •  zewnętrzne warstwy metalowe pokrycia dachowego, jeżeli wewnętrzne warstwy pokrycia są niepalne lub trudno zapalne,
  • wewnętrzne warstwy metalowe pokrycia dachowego oraz metalowe dźwigary, jeżeli zewnętrzne warstwy pokrycia są niepalne lub trudno zapalne,
  • zbrojenia żelbetowego pokrycia dachu,elementy metalowe wystające ponad dach,
  • zewnętrzne warstwy metalowe pokrycia ścian bocznych jako zwody od uderzeń bocznych.

Uwaga: Wykorzystane jako zwody metalowe pokrycia chronionych obiektów nie powinny być pokryte materiałem izolacyjnym. Pokrycie metalu cienką warstwą farby ochronnej, warstwą asfaltu o grubości 0,5 mm lub warstwą PVC o grubości 1 mm nie stanowi warstwy izolacyjnej w warunkach wyładowań piorunowych.

Jako przewody odprowadzające należy wykorzystywać:

  • stalowe słupy nośne,
  • zbrojenia żelbetowych słupów nośnych,
  • warstwy metalowe pokrycia ścian zewnętrznych oraz pionowe elementy metalowe umieszczone na zewnętrznych ścianach obiektów.

Jako uziomy naturalne należy wykorzystywać:

  • metalowe podziemne części chronionych obiektów budowlanych i urządzeń technologicznych, nieizolowane od ziemi,
  • nieizolowane od ziemi żelbetowe fundamenty i podziemne części chronionych obiektów; pokrycia betonu warstwą przeciwwilgociową za pomocą malowania nie należy uważać za warstwę izolacyjną,
  • metalowe rurociągi wodne oraz osłony studni artezyjskich znajdujące się w odległości nie większej niż 10 m od chronionego obiektu; pokrycie rur warstwą przeciwwilgociową z farby, asfaltu lub taśmą „Denso” nie stanowi warstwy izolacyjnej w warunkach wyładowań piorunowych (za warstwę izolacyjną uważa się np. co najmniej podwójną warstwę papy smarowanej lepikiem),
  • uziomy sąsiednich obiektów budowlanych znajdujących się w odległości nie większej niż 10 m od chronionego obiektu.

Przykłady wykorzystania elementów przewodzących obiektu jako naturalnych części urządzenia piorunochronnego


1.2. Zwody

Zwody mogą być utworzone przez dowolną kombinację następujących elementów:
– prętów,
– rozpiętych przewodów,
– przewodów ułożonych w postaci sieci.
Przy projektowaniu zwodów może być stosowana niezależnie, lub w dowolnej kombinacji metoda:
– kąta ochronnego,
– toczącej się kuli,
– wymiarowania sieci.

Rozmieszczenie zwodów, zgodnie z poziomem ochrony przedstawione jest w poniższej tabeli.

Poziom ochronyR [m]h [m]Wymiar oka sieci [m]
20304560
α [°]
20  25  *  *  *   5 x 5
II  30  35  25  *  *  10 x 10
III  45  45  35  25  *  15 x 15
IV  60  55   45    35  25  20 x 20

* w tych przypadkach tylko tocząca się kula i sieć
R – promień toczącej się kuli; α – kąt ochronny; h – wysokość zwodu nad płaszczyzną odniesienia

Rys. 1. Graficzne wyznaczanie chronionych przestrzeni
Rys. 1. Graficzne wyznaczanie chronionych przestrzeni


Jako zwody naturalne należy wykorzystywać elementy przewodzące obiektu, według punktu 1.1.
W przypadku braku zwodów naturalnych, należy stosować urządzenie piorunochronne
o zwodzie lub zwodach sztucznych:
a) pionowych nieizolowanych od obiektu, umieszczonych na obiekcie, przedstawionych
na rysunku 2.
b) pionowych izolowanych od obiektu, umieszczonych poza obiektem, przedstawionych
na rysunku 3.

Rys. 2. Przykład zwodu pionowego nieizolowanego od obiektu
Rys. 2. Przykład zwodu pionowego nieizolowanego od obiektu
Rys. 3. Przykład zwodu pionowego izolowanego, umieszczonego poza obiektem
Rys. 3. Przykład zwodu pionowego izolowanego, umieszczonego poza obiektem

c) poziomych niskich nieizolowanych, umieszczonych na obiekcie, przedstawionych na rysunku 4.
d) poziomych podwyższonych nieizolowanych, odsuniętych od chronionej powierzchni obiektu, przedstawionych na rysunku 4.

Rys. 4. Przykład zwodu poziomego niskiego lub podwyższonego, nieizolowanego od obiektu
Rys. 4. Przykład zwodu poziomego niskiego lub podwyższonego, nieizolowanego od obiektu
Rys. 5. Przykład zwodu poziomego wysokiego, nieizolowanego od obiektu
Rys. 5. Przykład zwodu poziomego wysokiego, nieizolowanego od obiektu

Czytaj dalej:
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.
W serwisie:
ZPR Media S.A.:
Serwisy internetowe:
Dom i ogród:
Styl życia:
Rozrywka, informacja:
Hobby i wypoczynek:
Architektura i budownictwo:
Zakupy:
Wideo:
Miesięcznik: