Ceramika budowlana: dachówki, klinkier, kostka brukowa

Dach bez błędów. Fachowe wykonanie pokrycia dachowego jest sprzymierzeńcem energooszczędności

Tagi:
dach
,
dachówka
,
dom energooszczędny
,
energooszczędność
,
mostki termiczne
,
ocieplenie
,
poddasze
,
pokrycie dachowe
,
Röben
,
ściany
,
wentylacja
,
wykonawstwo

W energooszczędnych rozwiązaniach budowlanych precyzyjne wykonawstwo odgrywa równie ważną rolę jak odpowiednio dobrane materiały i technologie budowlane. Nie tylko właściwy dobór, ale i sposób wbudowania produktu wpływają na obniżenie zużycia energii w budynku. Kluczowe znaczenie mają dach, ściany, drzwi i okna. Dlaczego fachowe wykonanie pokrycia dachowego jest sprzymierzeńcem energooszczędności?

Poddasze użytkowe stawia szczególne wymagania pokryciu i izolacji
Poddasze użytkowe stawia szczególne wymagania pokryciu i izolacji
Fot.: Röben

Projekt domu energooszczędnego zakłada sposób budowania i konkretne rozwiązania technologiczne, które pozwalają na uzyskanie pożądanego współczynnika przenikania ciepła danej przegrody. Jednak zaplanowaną wartość U osiągają tylko elementy wykonane fachowo i ściśle według projektu. Tymczasem realia budowy bywają zgoła inne – fachowcy okazują się niefachowi, kierownik budowy pojawia się na niej rzadko i nie ma kiedy ocenić jakości prac wykonawców, a inwestorom brakuje wiedzy budowlanej, która pozwoliłaby to zweryfikować. Dlatego warto poznać kilka podstawowych zasad prawidłowego budowania elementów konstrukcyjnych, przez które – jeśli zostaną nieodpowiednio wykonane – następuje utrata ciepła.

Dach odpowiednio ocieplony

Przez dach może uciekać na zewnątrz od 10% aż do 25% całego ciepła, które przenika przez przegrody. Aby temu zapobiec, należy wybrać odpowiednie pokrycie dachowe oraz fachowo wykonać warstwę izolacji, ponieważ to właśnie ona ma największy wpływ na minimalizację strat ciepła. Zalecanym izolatorem jest wełna szklana lub mineralna, ze względu na korzystne parametry techniczne oraz niewielki ciężar. W kontekście wykonawstwa, ważne jest przede wszystkim właściwe rozmieszczenie izolacji oraz dostosowanie jej do funkcji, jaką pełni poddasze. W zależności od tego, czy jest ono zaadaptowane na przestrzeń mieszkalną, pełni tylko funkcję strychu lub jest tam pozostawiona przestrzeń całkiem niezagospodarowana, inne są wytyczne odnośnie wykonania termoizolacji.

 – Gdy poddasze jest nieużytkowe, warstwę materiału izolacyjnego można ułożyć poziomo, zostawiając powyżej zimną strefę – mówi Krzysztof Omilian z firmy Röben. – Stosuje się wtedy około 30 cm izolacji wyłożonej na stropach, rezygnując już z ocieplania samego dachu. Jeżeli poddasze jest użytkowe, to warstwę tę układamy na konstrukcji dachowej. Natomiast, aby uzyskać optymalne parametry cieplne poddasza, które zostało przystosowane do warunków mieszkalnych, polecanym rozwiązaniem jest wykonanie izolacji dwuwarstwowej. Taka konstrukcja ocieplenia obejmuje jedną warstwę wełny, rozmieszczoną pomiędzy krokwiami, drugą natomiast montuje się tuż pod nimi. W budownictwie energooszczędnym łączna grubość obu warstw powinna wynosić około 30 cm. Korzyści płynące z zastosowania dwuwarstwowej izolacji to przede wszystkim minimalizacja mostków termicznych, które mogą się tworzyć w miejscu drewnianych krokwi. Dodatkowa warstwa wełny, której ciągłość nie jest przedzielona belkami krokwi, dociepla poddasze w tych punktach, gdzie przy układzie jednowarstwowym ciepło jest tracone.


Istotna funkcja wentylacji dachu

Warstwa wełny szklanej lub mineralnej, umieszczona zarówno pomiędzy, jak i pod krokwiami, zmniejszy straty ciepła. Aby jednak całe pokrycie, czyli komplementarny system dachówek i ocieplenia, stawiało opór uciekającemu ciepłemu powietrzu, należy zadbać o to, by zabezpieczyć te elementy przed działaniem wilgoci. Zawilgocone ocieplenie nie spełnia prawidłowo swych funkcji. Ponieważ wilgoć może się dostawać do izolacji od góry (woda opadowa przy nieszczelnym dachu) oraz od dołu (para wodna z pomieszczeń), pod warstwą wełny montuje się folię paroizolacyjną, a nad nią – wysokoparoprzepuszczalną membranę dachową. Tak przygotowane ocieplenie z folią i membraną należy jeszcze uzupełnić poprzez odpowiednio wykonane pokrycie, umożliwiające cyrkulację powietrza pod dachówkami.

Wentylacja pokrycia dachowego

Prawidłowa wentylacja pokrycia pozwoli nie tylko zoptymalizować efektywność izolacji cieplnej, ale też uchroni więźbę przed zawilgoceniem, a co za tym idzie – osłabieniem konstrukcji dachu. Aby umożliwić przepływ powietrza w wentylowanej przestrzeni, należy utworzyć pustki wentylacyjne pod dachówkami, wykorzystując przestrzeń powstałą z ułożenia kontrłat, których prawidłowa grubość gwarantuje właściwy przepływ powietrza wentylacyjnego. Następnie należy zapewnić wpust powietrza przy okapie i kalenicy oraz odpowiednio rozmieścić dachówki wentylacyjne. Właściwa cyrkulacja powietrza w obrębie kalenicy zależy od efektywności przekroju wentylacyjnego. 
– Powinien on mieć wielkość 0,05% powierzchni dachu, przy czym w przypadku dachów dwuspadowych dotyczy to każdej połaci osobno. Przykładowo, dla dachu dwuspadowego z krokwią o długości 10 m, wentylacja kalenicy dla każdej z płaszczyzn musi mieć efektywny przekrój min. 50 cm²/mb – wyjaśnia Krzysztof Omilian.

Dodatkowo, na kalenicy stosuje się taśmę wentylacyjno-uszczelniającą. Natomiast w obrębie okapu musi zostać zapewniony wlot powietrza, którego wielkość jest równa co najmniej 0,2% powierzchni dachu. Oznacza to, że dla krokwi o długości 10 m wynosi on 200 cm²/mb okapu. Obliczając wielkość otworu wlotowego, należy też uwzględnić fakt, że przekrój efektywny jest zawężany ze względu na krokwie i kontrłaty. Dla dachu krytego ceramicznymi dachówkami zakładkowymi, zaleca się wykonanie okapu z wykorzystaniem grzebienia okapu (wróblówki) wykonanej z aluminium oraz listwy wentylacyjnej.

Dobrze zamontowa dachówka wentylacyjna - z kratką w komplecie
Dobrze zamontowa dachówka wentylacyjna - z kratką w komplecie
Fot.: Röben

Gdzie montować dachówki wentylacyjne?

Dachówki wentylacyjne wspomagają system wentylacji pod pokryciem, zapewniając dodatkowe miejsce wlotu powietrza. Wykorzystuje się je szczególnie w przypadku dachów o dużych połaciach, gdzie brakuje dostatecznej wentylacji powierzchni pod dachówką połaciową. W przypadku długich krokwi (powyżej 6,5-7 m) i zastosowaniu standardowej kontrłaty o wysokości 2,5 cm, należy zamontować dachówki wentylacyjne w trzecim rzędzie od kalenicy, w odległości około 1 m od siebie. Na 13 m² dachu powinna przypadać jedna dachówka wentylacyjna. Gdy odległość między kalenicą i okapem jest znaczna, należy układać dachówki w dwóch rzędach, a gdy odstęp ten wynosi powyżej 12 metrów - nawet w trzech rzędach. Standardowy rozstaw pomiędzy rzędami dachówek wentylacyjnych to ok. 1,50 - 1,80 m. Dachówki wentylacyjne stosuje się również tam, gdzie przerwana jest ciągłość przestrzeni wentylacyjnej, tj. pod i nad oknami połaciowymi, przed i za kominem oraz we wszystkich innych miejscach, w których wlot lub wylot powietrza wentylacyjnego jest zaburzony. Dachówki wentylacyjne montuje się w drugim rzędzie przed i za „przeszkodą”. Zastosowanie dachówek nie jest jednak konieczne w przypadku, gdy przeszkoda dla wentylacji występuje w odległości nie większej niż 1,5 m od kalenicy.

Aby nie powstały mostki termiczne, szczególną uwagę trzeba zwrócić na strefy wokół okien i drzwi
Aby nie powstały mostki termiczne, szczególną uwagę trzeba zwrócić na strefy wokół okien i drzwi
Fot.: Röben

Wykonanie ścian a energooszczędność

W przypadku domów energooszczędnych, optymalną konstrukcją muru, która zapewnia pożądane parametry termoizolacyjności oraz ogranicza uciekanie ciepła (przez ściany do otoczenia przenika aż do 30% ciepłego powietrza z pomieszczeń), jest ściana trójwarstwowa. Podobnie jak dach i inne elementy konstrukcji, także ona jest szczególnie narażona na błędy wykonawcze.

Największą bolączką inwestorów są tutaj mostki termiczne, czyli swoiste budowlane „najsłabsze ogniwa”. Są to takie miejsca w ścianie, przez które następuje najwięcej strat ciepła.

Jak zapobiegać mostkom termicznym?

Mostki termiczne mogą się pojawić w każdej z warstw ściany trójwarstwowej, dlatego by zminimalizować ryzyko ich wystąpienia, należy bardzo dokładnie wykonać warstwę nośną, izolację i elewację.

W ścianie nośnej, jak można zaobserwować na zdjęciach termograficznych, utrata ciepła następuje bardzo często poprzez spoiny pomiędzy poszczególnymi blokami pustaka. Zatem by zapobiegać mostkom termicznym, należy tak murować, by zużycie zaprawy było jak najniższe i by warstwy zaprawy nie były zbyt grube. Trzeba przy tym pamiętać, że w przypadku pustaków ceramicznych kolejne bloki osadza się w zagłębienie pionowe sąsiedniego pustaka, czyli tak zwaną metodą pióro - wpust. Dzięki tym wyprofilowanym zazębieniom elementy szczelnie przylegają i zaprawę stosuje się na większości powierzchni muru jedynie w spoinach poziomych. Spoiny pionowe wypełnia się zaprawą tylko w tych miejscach, gdzie pustaki były przycinane, przy łączeniu ścian kotwami oraz w narożnikach.

Ponadto, zaprawę trzeba dobrać specjalnie do rodzaju elementów konstrukcyjnych. Przykładowo, do standardowo wykończonych pustaków z ceramiki poryzowanej przeznaczone są zaprawy lekkie ciepłochronne. Spoina powinna mieć grubość ok. 10 mm. Aby dodatkowo zminimalizować występowanie mostków termicznych, zaleca się wykorzystanie pustaków szlifowanych. Ich podstawową zaletą jest możliwość zastosowania zaprawy klejowej zamiast tradycyjnej zaprawy murarskiej, co znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo występowania mostków. Spoina z zaprawy klejowej ma zaledwie 2-3 mm.

Oprócz spoin, ogniskami pojawiania się mostków termicznych są wszystkie elementy konstrukcyjne, naruszające warstwy termoizolacyjne budynku. Najskuteczniejszą metodą, pozwalającą zapobiegać ich występowaniu, jest zastosowanie w każdym punkcie budynku (po zewnętrznej stronie przegród) ciągłości izolacji cieplnej. Jeśli chodzi o elewację, dzięki starannemu wymurowaniu nadproży i podokienników z prefabrykowanych elementów gotowych, można w dużej mierze ograniczyć straty ciepła, głównie za sprawą dokładnego dostosowania ich wymiarów do konstrukcji ściany.

Zawilgocenie ściany nie sprzyja energooszczędności

Kwestia unikania zawilgocenia jest w przypadku ścian równie istotna, jak przy wykonaniu dachu. Jeśli ściana jest zawilgocona, zwiększa się przepuszczalność ciepła i w rezultacie obniżają się jej właściwości termoizolacyjne. Dlatego wykonując ściany trójwarstwowe, zostawia się zwykle szczelinę powietrzną, która umożliwia wentylowanie skroplin pary wodnej powstających w tzw. punkcie skraplania rosy. Pustka taka powinna mieć min. 20 mm, a ze względu na precyzję wykonania nawet 30-40 mm, ponieważ umożliwia to murarzowi lepszy dostęp i dokładniejsze czyszczenie fug od strony pustki powietrznej.
Murując elewację należy także pamiętać, aby w odpowiednich miejscach powstały tzw. puste spoiny. W tym celu należy co drugą/trzecią fugę pionową (w jednym z dolnych i górnych rzędów cegieł) pozostawić pustą lub zastosować specjalne puszki wentylacyjne, przez które powietrze będzie mogło wlatywać i wylatywać, osuszając wszystkie warstwy ściany. Drugą ważną kwestią wykonawczą, pozwalającą unikać zawilgocenia ściany trójwarstwowej, jest fachowe fugowanie. Przede wszystkim należy wybrać odpowiednią zaprawę przeznaczoną do murowania klinkieru. Zaprawę trzeba przygotować zgodnie z zaleceniami producenta. Ważna jest tu przede wszystkim odpowiednia konsystencja, czyli właściwa proporcja suchej zaprawy i wody.

***
Ochrona przed wilgocią poprzez prawidłową wentylację, poprawne wykonanie izolacji cieplnej oraz zapobieganie mostkom termicznym to podstawowe kwestie wykonawcze. Należy o nich pamiętać, aby zagwarantować właściwą pod względem ochrony cieplnej budynku konstrukcję ścian i dachu, a tym samym - zapewnić energooszczędność budynku.

Czytaj dalej:
  • 1
  • 2

Röben to producent dachówek ceramicznych, cegieł i płytek klinkierowych, poryzowanych pustaków Thermoziegel, cegieł brukowych, ceramiki posadzkowej oraz akcesoriów wykończeniowych do dachów i elewacji.

Röben Polska Sp. z o.o. i Wspólnicy Sp.K.
ul. Rakoszycka 2
55-300 Środa Śląska
tel. 0 71 39 78 100
faks 0 71 39 78 111 http://www.roben.pl/,
e-mail: biuro@roben.pl
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.
W serwisie:
ZPR Media S.A.:
Serwisy internetowe:
Dom i ogród:
Styl życia:
Rozrywka, informacja:
Hobby i wypoczynek:
Architektura i budownictwo:
Zakupy:
Wideo:
Miesięcznik: